Xung đột Iran làm gián đoạn “cỗ máy in tiền” của quốc gia giàu có bậc nhất

Xuất khẩu khí đốt, kinh doanh du lịch, những lĩnh vực mang lại nguồn thu chính cho Qatar, đã bị gián đoạn nghiêm trọng do cuộc xung đột Iran.

Kinh tế Qatar bị ảnh hưởng bởi xung đột Iran (Ảnh: AFP).

Tại Qatar, một quốc gia ở vịnh Ba Tư, khí tự nhiên đã biến nước này từ một vùng đất nghèo khó trở thành một trong những quốc gia giàu có nhất thế giới.

Qatar đã dành 3 thập niên để xây dựng các tuyến cung ứng, vận chuyển hàng chục tỷ USD khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) mỗi năm qua eo biển Hormuz đến các cảng trên khắp châu Á và châu Âu.

Qatar có hơn 60% doanh thu từ xuất khẩu khí đốt và các sản phẩm liên quan đến khí đốt. Họ đã sử dụng số tiền đó để biến bán đảo này thành một siêu đô thị lấp lánh. Những con đường sa mạc chưa trải nhựa được thay thế bằng những tòa nhà chọc trời của các tập đoàn.

Sự giàu có từ khí đốt đã tài trợ cho một hệ thống tàu điện ngầm kết nối thủ đô Doha với Lusail, một thành phố phía bắc vốn là nơi có trung tâm thương mại theo phong cách Paris và một công viên chủ đề có tuyết nhân tạo. Các nguồn tài sản này cũng được đổ vào kỳ World Cup đắt đỏ nhất thế giới, và một quỹ tài sản chủ quyền trị giá 600 tỷ USD với cổ phần trong mọi thứ, từ Sân bay Heathrow ở London đến Tòa nhà Empire State ở New York.

Tuy nhiên, kể từ đầu năm nay, cánh cửa ra thế giới của Qatar đã bị đóng sầm lại khi xung đột giữa Mỹ, Israel với Iran nổ ra khiến eo biển Hormuz bị đóng cửa.

Xuất khẩu khí đốt gần như đóng băng

Việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz đồng nghĩa với việc hầu như không có một chuyến tàu khí đốt nào rời khỏi bờ biển Qatar trong hơn 2 tháng qua.

Quốc gia này cũng bị cắt đứt khỏi các tuyến đường biển mà thông qua đó họ nhập khẩu mọi thứ, từ xe cộ cho đến nông sản. Những lo ngại về sự bất ổn trong khu vực cũng gây tổn hại cho ngành du lịch và làm xói mòn tâm lý kinh doanh.

Trong vòng 24 giờ kể từ khi lệnh phong tỏa Hormuz của Iran có hiệu lực, QatarEnergy, tập đoàn năng lượng khổng lồ thuộc sở hữu nhà nước, thông báo rằng họ không thể thực hiện các hợp đồng. Hai tuần sau, các tên lửa và máy bay không người lái của Iran đã tấn công nhà máy Ras Laffan của Qatar, làm hư hại các thiết bị quan trọng và khiến năng lực sản xuất của Qatar bị giảm 17%.

Thiệt hại này đồng nghĩa với việc ngay cả khi eo biển có được mở lại vào ngày mai, thì Qatar cũng phải mất nhiều năm để quay trở lại mức sản lượng trước xung đột.

Các nhà phân tích ước tính QatarEnergy đã mất hàng tỷ USD kể từ khi xung đột nổ ra, và mỗi ngày eo biển này tiếp tục đóng cửa, Qatar lại mất thêm hàng trăm triệu USD nữa tiền doanh thu bán hàng và phí thuê tàu vận chuyển bị tổn thất. Tại cảng biển rộng lớn, các cần cẩu xếp dỡ đứng bất động.

“Đối với Qatar, các chuyến hàng khí đốt không khác gì nền móng. Không có gì bạn nhìn thấy ở đây có thể tồn tại nếu không có sự giàu có từ năng lượng. Đó là lý do tại sao Qatar đang nhanh chóng rơi vào một tình huống rất thách thức”, Ahmed Helal, giám đốc điều hành tại Asia Group, một công ty tư vấn chiến lược, cho biết.

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) dự đoán kinh tế của Qatar sẽ suy giảm 8,6% trong năm nay trước khi phục hồi vào năm 2027.

Du lịch bị ảnh hưởng nghiêm trọng

Kể từ khi xung đột nổ ra, lượng khách du lịch quốc tế đến Qatar sụt giảm nghiêm trọng. Trên khắp thủ đô Doha, các khách sạn và cửa hàng thời trang chìm trong sự im lặng rõ rệt.

Nhiều công ty đa quốc gia, lo ngại sự bất ổn trong khu vực, đã đưa nhân viên của họ rời khỏi đất nước. Vào tháng Ba, Hội đồng Du lịch & Lữ hành Thế giới ước tính Trung Đông đang mất 600 triệu USD mỗi ngày doanh thu từ du lịch.

Tại Qatar, sự thay đổi trong tâm trạng là có thể cảm nhận rõ ràng. Tại Souq Waqif, khu chợ truyền thống của thành phố, các tiểu thương cho biết có ít khách du lịch quốc tế hơn hẳn trong những tuần cuối cùng của mùa du lịch cao điểm hàng năm.

Tại thành phố Lusail, một buổi biểu diễn nhạc nước được dàn dựng tại trung tâm thương mại Place Vendome gần đây chỉ thu hút một khán giả duy nhất.

Về phần mình, chính phủ Qatar đang nỗ lực thể hiện sự ổn định trong khi bảo vệ người dân khỏi những cú sốc tức thì của cuộc đối đầu.

Bởi vì Qatar nhập khẩu khoảng 90% lương thực, tình trạng bế tắc hàng hải đã buộc nước này phải cải tổ lớn các chuỗi cung ứng. Nông sản tươi sống từ châu Âu và ngũ cốc từ châu Mỹ, vốn từng đến bằng đường biển, giờ đây đang được chuyển hướng sang các tuyến vận tải hàng không tốn kém hoặc được vận chuyển bằng xe tải qua Ả rập Xê út.

Người dân cho biết họ nhìn chung cảm thấy an toàn, tuy nhiên cuộc tấn công vào các hạ tầng năng lượng vẫn là một nguồn lo âu kéo dài.

Các nhà kinh tế dự báo rằng ngay cả khi doanh thu LNG biến mất trong nhiều năm, tiềm lực tài chính sâu rộng của Qatar vẫn cho phép nước này tiếp tục trả lương và duy trì các dịch vụ thiết yếu.

Giới chức Qatar gây sức ép buộc các công ty quốc tế phải quay trở lại nhằm ngăn chặn làn sóng tháo chạy của dòng vốn và nhân tài nước ngoài. Tuy nhiên, các chuyên gia cho biết, mối lo ngại là nếu các công ty bị đẩy đến chỗ sụp đổ, lực lượng lao động phần lớn là người nước ngoài của quốc gia này có thể nhanh chóng biến mất.