Iran lập cơ quan mới giám sát hoạt động tại eo biển Hormuz

Ngày 18/5, theo hãng thông tấn bán chính thức Tasnim, cơ quan an ninh cấp cao nhất của Iran – Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao – thông báo thành lập một cơ quan mới nhằm quản lý eo biển này – tuyến hàng hải mà Tehran trên thực tế đã phong tỏa và có kế hoạch thu phí các tàu thuyền đi qua.

Tàu thương mại neo ngoài khơi Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) trên eo biển Hormuz, ngày 2/3/2026. Ảnh: Anadolu Agency/TTXVN

Trên tài khoản chính thức ở mạng xã hội X, Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran cho biết Cơ quan eo biển Vùng Vịnh Persian (PGSA) sẽ cung cấp “các cập nhật theo thời gian thực về hoạt động tại eo biển Hormuz và những diễn biến mới nhất”. Tài khoản của Lực lượng hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng đăng tải thông báo này. Hiện chưa rõ cụ thể vai trò của cơ quan mới. Tuy nhiên, đầu tháng này, kênh truyền hình Press TV bằng tiếng Anh của Iran cho biết PGSA là một “cơ chế nhằm thực thi chủ quyền đối với eo biển Hormuz”, đồng thời cho biết các tàu đi qua eo biển đã nhận được “quy định” từ địa chỉ thư điện tử [e-mail].

Trước đó 1 ngày, ông Ebrahim Azizi, Chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc gia của Quốc hội Iran, cho biết nước này “đã chuẩn bị một cơ chế chuyên nghiệp để quản lý lưu thông” qua eo biển Hormuz và sẽ “sớm công bố” cơ chế này.

Liên quan vấn đề đàm phán Mỹ-Iran, Tasnim dẫn một nguồn tin thân cận với nhóm đàm phán nước này cho biết Tehran đã gửi đề xuất mới nhất gồm 14 điểm thông qua phía trung gian Pakistan. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei trước đó cho biết các cuộc đàm phán với Mỹ vẫn đang được tiếp tục thông qua vai trò trung gian của Pakistan, đồng thời khẳng định quyền làm giàu urani của Tehran là “không thể đem ra thương lượng”.

Theo nguồn tin, Iran đã “tiến hành một số điều chỉnh” trong văn bản mới. Văn bản được cho là tập trung vào nội dung “đàm phán nhằm chấm dứt chiến sự và các biện pháp xây dựng lòng tin từ phía Mỹ”. Nguồn tin trên cũng cho biết phía Mỹ trước đó đã gửi một văn bản gồm 14 điểm phản hồi đề xuất trước đây của Iran.

Trong một thông tin đăng tải cùng ngày, Tasnim dẫn nguồn thạo tin cho biết Washington trong đề xuất mới này đã chấp nhận tạm miễn trừ các lệnh trừng phạt đối với lĩnh vực dầu mỏ của Iran trong thời gian diễn ra đàm phán, khác với các đề xuất trước đó.

Nguồn tin trên giải thích việc miễn trừ trừng phạt đồng nghĩa với việc tạm thời không áp dụng các biện pháp trừng phạt. Iran tiếp tục khẳng định việc dỡ bỏ toàn bộ các lệnh trừng phạt nhằm vào nước này phải là một phần trong các cam kết của Mỹ. Trong khi đó, phía Mỹ đề xuất miễn áp dụng các biện pháp trừng phạt của Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) cho đến khi hai bên đạt được một thỏa thuận cuối cùng.

Liên quan nỗ lực nhằm hạ nhiệt căng thẳng khu vực, phóng viên TTXVN tại Trung Đông dẫn kênh Press TV cho biết, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, ông Esmaeil Baghaei, cho biết Tehran đang tiến hành tham vấn thường xuyên với Oman nhằm xây dựng một cơ chế mới điều phối hoạt động quá cảnh qua eo biển Hormuz.

Tại cuộc họp báo thường kỳ ngày 18/5, ông Baghaei cho biết, các chuyên gia Iran và Oman đã tổ chức cuộc họp tại Muscat hồi tuần trước và hai bên đang tiếp tục trao đổi nhằm hoàn thiện cơ chế mới. Nhấn mạnh Hormuz là tuyến hàng hải “mang tính sống còn” không chỉ đối với Iran và Oman mà còn với toàn thế giới, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran khẳng định Tehran luôn nỗ lực bảo đảm hoạt động lưu thông qua tuyến đường này diễn ra an toàn và ổn định.

Tuyên bố trên được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng gia tăng tại eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển năng lượng chiến lược của thế giới. Iran cho biết đã áp dụng các biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt hơn sau khi Mỹ công bố lệnh phong tỏa nhằm vào các tàu và cảng của nước này.

Trong một nỗ lực khác nhằm hạ nhiệt căng thẳng khu vực và thúc đẩy giải pháp ngoại giao cho xung đột giữa Mỹ và Iran, Bộ Ngoại giao Ai Cập cho biết Ngoại trưởng nước này Badr Abdelatty đã có các cuộc điện đàm riêng rẽ với người đồng cấp Qatar và Saudi Arabia.

Trong cuộc trao đổi với Ngoại trưởng Saudi Arabia Faisal bin Farhan Al Saud, hai bên đã rà soát hoạt động phối hợp hiện nay giữa Cairo và Riyadh nhằm ngăn chặn những hệ lụy từ tình trạng leo thang kéo dài, vốn có nguy cơ đẩy Trung Đông vào hỗn loạn và ảnh hưởng đến ổn định, an ninh quốc tế.
Trong cuộc điện đàm riêng với Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Qatar Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Jassim Al Thani, hai bên nhất trí rằng các giải pháp ngoại giao có thể giúp chấm dứt các cuộc khủng hoảng đang đe dọa ổn định và an ninh khu vực.

Ngoại trưởng Abdelatty tái khẳng định sự đoàn kết của Ai Cập với các quốc gia vùng Vịnh trước mọi hành động đe dọa an ninh và ổn định của các nước này, đồng thời kêu gọi nỗ lực duy trì an ninh hàng hải quốc tế.