Điểm yếu chí mạng khiến “ác điểu” MQ-9 huyền thoại của Mỹ thất thế

Mỹ đang lên kế hoạch thay thế UAV huyền thoại MQ-9 sau màn thể hiện chưa thực sự thuyết phục của vũ khí này ở Iran.

UAV MQ-9A Reaper (Ảnh: Quân đội Mỹ).

Không quân Mỹ đã phê duyệt các yêu cầu đối với một mẫu máy bay mới nhằm thay thế UAV huyền thoại MQ-9A Reaper. Thông tin nói trên được Thiếu tướng Christopher J. Niemi, quyền lãnh đạo bộ phận phát triển tiên tiến của Không quân Mỹ, tiết lộ với các nghị sĩ, theo Aviation Week.

Tại các cuộc chiến ở Trung Đông hàng chục năm trước, dòng UAV này từng gây ra ám ảnh với các đối thủ của Mỹ. Tuy nhiên, trong xung đột với Iran gần đây, Mỹ đã ghi nhận những tổn thất đáng kể với dòng UAV đắt đỏ này.

Theo quan điểm của các quan chức không quân, Mỹ cần tận dụng lợi thế của công nghệ hiện đại để cuối cùng tạo ra một giải pháp linh hoạt nhưng đơn giản, có thể sản xuất hàng loạt và rẻ hơn.

Việc phê duyệt các yêu cầu đối với UAV mới mở đường cho quá trình mua sắm một UAV hạng MALE (bay tầm trung, thời gian hoạt động dài) nhằm thay thế MQ-9 Reaper, loại UAV mà quá trình tham chiến cường độ cao gần đây chống Iran đã bộc lộ rõ điểm yếu lớn nhất.

Điểm yếu đó là chi phí. UAV trinh sát – tấn công này đã trở thành mục tiêu tương đối dễ bị bắn hạ đối với đối thủ có năng lực phòng không không quá vượt trội.

Dù MQ-9 thường được giao các nhiệm vụ có mức độ rủi ro cao, đồng nghĩa tổn thất ở quy mô lớn phần nào đã được chấp nhận từ trước, nhưng việc mất nhiều UAV đắt đỏ như vậy được xem là không hợp lý trong chiến sự tương lai.

MQ-9 được huy động thực hiện nhiệm vụ thu thập tình báo lẫn tiến hành các cuộc không kích nhằm vào lực lượng Iran. Nó có thể hoạt động liên tục tại khu vực tác chiến trong 24 giờ mà không đặt phi công vào nguy hiểm. Nhưng loại máy bay này tương đối chậm và đã cho thấy mức độ dễ tổn thương trước các loại vũ khí phòng không của Iran.

Không quân Mỹ kết thúc năm tài khóa 2025 với 158 chiếc MQ-9 trong lực lượng thường trực và thêm 24 chiếc thuộc Không quân Vệ binh Quốc gia. Nhưng trong khoảng 18 tháng qua, nhiều chiếc MQ-9 đã bị bắn hạ bởi hỏa lực phòng không hoặc bị UAV tập kích làm hư hại khi đang đỗ dưới mặt đất. Ngoài ra, lực lượng Houthi hoạt động tại Yemen trước đó cũng đã phá hủy ít nhất 10 chiếc MQ-9 trong các chiến dịch khác.

Với giá thành 30 triệu USD mỗi chiếc, việc mất hàng chục UAV MQ-9 trong thời gian ngắn gây ra thiệt hại không nhỏ với Mỹ. Vì vậy, việc Mỹ muốn có UAV thay thế cho vũ khí này không phải là điều khó hiểu.

Mỹ đang đặt ra những yêu cầu cho UAV mới gồm tầm hoạt động khoảng 1.500km và thời gian bay liên tục 20 giờ. Con số này còn thấp hơn MQ-9A Block 5, phiên bản có thể hoạt động từ 26 tới hơn 40 giờ tùy cấu hình. Khi phát triển một giải pháp rẻ hơn, việc đánh đổi là khó tránh khỏi.

Không quân Mỹ muốn UAV mới rẻ hơn bao nhiêu hiện vẫn chưa được tiết lộ, cũng như phần lớn chi tiết khác của chương trình. Tuy nhiên, nhiều khả năng mẫu thay thế MQ-9 vẫn sẽ duy trì năng lực tấn công, đặc biệt khi Reaper gần đây đã được bổ sung khả năng mang tên lửa APKWS, tính năng rất phù hợp trong các cuộc xung đột hiện đại, nơi đối phương có thể phóng hàng trăm UAV tấn công tầm xa giá rẻ.

Điều này cho thấy một thực tế, dòng UAV MALE quá đắt tiền để sản xuất đại trà và quá dễ bị tổn thương để sử dụng thoải mái trên chiến trường. Đó là lý do vì sao sự thay đổi là cần thiết để phù hợp với hoạt động tác chiến hiện tại khi những UAV giá rẻ chỉ vài chục nghìn USD có thể gây ra thiệt hại nghiêm trọng lên tới hàng triệu USD. Bên cạnh đó, với những UAV giá rẻ, việc mất chúng trong các đòn tấn công là có thể chấp nhận được.