Khám phá thủ phủ AI mới của Trung Quốc, nổi tiếng với ‘Lục tiểu long AI’

Thành phố được mệnh danh là “thủ phủ AI” của Trung Quốc cũng là nơi sản sinh ra sáu start-up công nghệ đình đám trong nhóm “Lục tiểu long AI”, nơi đang đưa trí tuệ nhân tạo hiện diện từ đường phố đến bệnh viện.

Một robot quản lý giao thông tại một giao lộ ở khu thương mại Hubin, Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang, ngày 11/5/2026. Ảnh: Tân Hoa Xã

Theo trang channelnewsasia, từ hệ thống AI điều phối xe đón khách tại nhà ga, robot biết giao tiếp với con người đến những chú chó robot có thể tuần tra, kiểm tra hạ tầng công nghiệp, Hàng Châu đang cho thấy tham vọng trở thành trung tâm trí tuệ nhân tạo (AI) hàng đầu Trung Quốc. Thành phố từng nổi tiếng là quê hương của Alibaba nay được nhắc đến như “thung lũng Silicon” mới, nơi công nghệ nhanh chóng bước ra khỏi phòng thí nghiệm để hiện diện trong mọi mặt của đời sống.

AI hiện diện trên từng góc phố

Ngay khi đặt chân đến ga đường sắt cao tốc Hàng Châu Tây, hành khách đã có thể cảm nhận cách AI đang thay đổi cuộc sống thường ngày.

Thay vì đứng chờ xe trong cảnh đông đúc, hành khách chỉ cần ngồi trong phòng chờ có điều hòa và theo dõi màn hình điện tử hiển thị thời gian thực. Hệ thống camera AI tự động nhận diện từng xe công nghệ, xác định chính xác vị trí đỗ và thông báo ngay cho hành khách khi xe đến. Cách tổ chức này không chỉ giảm ùn tắc mà còn mang lại trải nghiệm thuận tiện hơn cho người sử dụng.

Đó chỉ là một ví dụ cho thấy AI đã vượt khỏi phạm vi nghiên cứu để trở thành một phần của hạ tầng đô thị.

Là quê hương của Alibaba, Hàng Châu từ lâu được xem là cái nôi của thương mại điện tử Trung Quốc. Tuy nhiên, vài năm gần đây, thành phố này còn nổi lên như trung tâm AI mới với hơn 500 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Trong số đó có nhóm sáu công ty khởi nghiệp nổi tiếng được gọi là “Lục tiểu long AI”, gồm DeepSeek, Deep Robotics, Game Science, Unitree Robotics, BrainCo và Manycore Tech. Họ đang phát triển các công nghệ trải rộng từ mô hình ngôn ngữ lớn, robot, trò chơi điện tử đến giao diện não – máy tính và thiết kế thông minh.

Theo giới quan sát, thành công của DeepSeek chỉ là một phần trong bức tranh lớn hơn. Điều Hàng Châu hướng tới là xây dựng một hệ sinh thái AI toàn diện, nơi công nghệ được ứng dụng vào sản xuất, logistics, y tế, robot và các dịch vụ công.

“Bộ não đa năng” cho robot

Một trong những ví dụ sinh động nhất là công ty khởi nghiệp Udeer.AI. Doanh nghiệp này đang phát triển cái mà họ gọi là “bộ não đa năng” cho robot. Sản phẩm tiêu biểu là robot vệ sinh tự hành có khả năng quan sát môi trường, nhận diện con người và giao tiếp bằng ngôn ngữ tự nhiên.

Trong buổi trình diễn, chỉ với một lệnh trên điện thoại, robot tự tìm đến khu vực cần làm sạch. Khi phát hiện có người đang đứng trò chuyện hoặc quay phim, robot chủ động nhắc nhở, xin phép mọi người nhường đường rồi mới bắt đầu làm việc.

Robot hỗ trợ công tác nghiên cứu khoa học. Ảnh: Công Tuyên – PV TTXVN tại Trung Quốc

Theo nhà sáng lập Robin Chen, hệ thống AI có thể phân tích môi trường theo thời gian thực, nhận biết số lượng người xung quanh, vị trí vật cản và khu vực thực sự cần vệ sinh. Thay vì quét toàn bộ mặt đường theo lộ trình cố định như các robot thông thường, thiết bị chỉ tập trung xử lý những nơi có rác hoặc bụi bẩn, giúp nâng cao đáng kể hiệu quả hoạt động và tiết kiệm năng lượng.

Ông Chen cho biết tham vọng của công ty không dừng ở việc chế tạo robot vệ sinh. Mục tiêu lớn hơn là xây dựng một nền tảng AI có thể tích hợp vào nhiều loại máy móc khác nhau, từ robot dịch vụ đến thiết bị công nghiệp, giúp chúng có khả năng tự nhận thức và phối hợp với con người.

Chó robot bước ra đời thực

Nếu Udeer.AI tập trung vào robot dịch vụ thì Deep Robotics lại hướng đến các nhiệm vụ công nghiệp.

Mẫu robot Lynx M20 của công ty kết hợp bánh xe với bốn chân cơ học, cho phép di chuyển nhanh trên mặt đường bằng phẳng nhưng vẫn dễ dàng chuyển sang chế độ đi bộ khi gặp cầu thang, đường rừng hay địa hình gồ ghề. Robot có thể leo bậc thang, bò qua chướng ngại vật thấp, giữ thăng bằng khi bị tác động và thực hiện nhiều động tác phức tạp.

Chó robot do công ty Unitree Robotics (Trung Quốc) sản xuất. Ảnh: Tân Hoa Xã

Theo Deep Robotics, sản phẩm được thiết kế cho các nhiệm vụ tuần tra an ninh, tìm kiếm cứu nạn và giao hàng ở những khu vực mà phương tiện thông thường khó tiếp cận. Bên cạnh đó, mẫu X30 của công ty được trang bị cảm biến nhiệt, cảm biến khí và camera để kiểm tra đường hầm, trạm điện hoặc các khu vực nguy hiểm, giúp giảm rủi ro cho con người. Robot này hiện đã được xuất khẩu sang nhiều quốc gia, trong đó có Singapore, nơi chúng được sử dụng để kiểm tra các đường hầm cáp điện ngầm. Chỉ sau bảy năm thành lập, Deep Robotics đã chiếm gần 19% thị phần robot bốn chân trên thế giới, trở thành một trong những doanh nghiệp phát triển nhanh nhất trong lĩnh vực này.

Cái nôi nuôi dưỡng những kỳ lân AI

Đằng sau thành công của nhiều doanh nghiệp công nghệ tại Hàng Châu là một cái tên xuất hiện với tần suất dày đặc: Đại học Chiết Giang.

Đây được xem là một trong những trung tâm đào tạo và nghiên cứu AI hàng đầu Trung Quốc, đồng thời là nơi khởi nguồn của nhiều doanh nghiệp công nghệ nổi tiếng. Ba trong số “Lục tiểu long AI” – DeepSeek, Deep Robotics và Manycore Tech – đều do cựu sinh viên của trường sáng lập.

Theo các doanh nghiệp, mối liên kết giữa trường đại học và doanh nghiệp không chỉ dừng ở việc cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao mà còn mở rộng sang nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và phát triển sản phẩm. Deep Robotics cho biết doanh nghiệp vừa phối hợp với Đại học Chiết Giang thành lập trung tâm nghiên cứu robot thông minh nhằm đào tạo nhân lực và giải quyết các bài toán công nghệ mới.

Giới chuyên gia cho rằng mô hình hợp tác chặt chẽ giữa đại học và doanh nghiệp đã giúp rút ngắn đáng kể khoảng cách từ nghiên cứu đến thương mại hóa sản phẩm – yếu tố mà không phải trung tâm công nghệ nào cũng làm được.

Bí quyết tạo nên sức hút của Hàng Châu

Theo ông Zhou Kaibing, Chủ tịch Hiệp hội Khởi nghiệp và Đầu tư mạo hiểm Hàng Châu, thành công của thành phố không chỉ đến từ nguồn nhân lực hay dòng vốn đầu tư.

Ông cho rằng tinh thần khởi nghiệp của người Hàng Châu được hình thành từ lịch sử hơn 2.500 năm trước, khi sông Tiền Đường từng là ranh giới giữa hai nước Ngô và Việt cổ.

Một bên phát triển nền nông nghiệp trên vùng đồng bằng màu mỡ, đề cao tính kỷ luật và tư duy thực tế. Bên kia phải dựa vào săn bắn, đánh bắt thủy sản trong điều kiện tự nhiên khắc nghiệt hơn, từ đó hình thành tinh thần mạo hiểm và sẵn sàng chấp nhận rủi ro.

Theo ông Zhou, chính sự kết hợp giữa tư duy lý trí và tinh thần dám thử nghiệm đã trở thành nét đặc trưng của hệ sinh thái khởi nghiệp Hàng Châu ngày nay.

Bên cạnh đó, vai trò của chính quyền địa phương cũng được đánh giá rất quan trọng. Theo các doanh nghiệp, thay vì chỉ ban hành chính sách, chính quyền còn chủ động hướng dẫn doanh nghiệp tiếp cận các chương trình hỗ trợ, từ ưu đãi thuế đến trợ cấp nghiên cứu và phát triển.

Một minh chứng đáng chú ý là không có nhà sáng lập nào trong nhóm “Lục tiểu long AI” sinh ra tại Hàng Châu, nhưng tất cả đều chọn thành phố này để khởi nghiệp và phát triển doanh nghiệp. Theo ông Zhou, đó là minh chứng rõ nhất cho sức hấp dẫn của môi trường đổi mới sáng tạo tại đây.

AI mang hơi thở mới cho y học cổ truyền

Không chỉ hiện diện trong nhà máy hay lĩnh vực robot, AI còn được ứng dụng vào một trong những lĩnh vực lâu đời nhất của Trung Quốc: y học cổ truyền.

Tại Công ty Bamai Tech, quá trình khám bệnh bắt đầu bằng việc bệnh nhân đặt tay lên thiết bị đo sinh học, trong khi hệ thống camera ghi lại hình ảnh lưỡi – một bước quan trọng trong chẩn đoán Đông y.

Sau đó, AI tổng hợp các tín hiệu sinh học, hình ảnh và dữ liệu y học cổ truyền để đưa ra kết quả phân tích.

Theo Giám đốc điều hành Jason King, doanh nghiệp đã thực hiện hơn 157.000 phép đối chiếu lâm sàng nhằm kiểm chứng độ chính xác của hệ thống. Kết quả cho thấy AI có thể hỗ trợ đưa ra chẩn đoán với độ chính xác tiệm cận, thậm chí trong một số trường hợp vượt kết quả của các thầy thuốc Đông y.

Ông King cho rằng hạn chế lớn nhất của y học cổ truyền là phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm cá nhân của người hành nghề. Việc ứng dụng AI sẽ giúp quá trình chẩn đoán trở nên khách quan hơn, có thể định lượng và lưu trữ dữ liệu để theo dõi lâu dài.

Từng làm việc tại nhiều trung tâm công nghệ lớn của Trung Quốc như Thượng Hải, Thâm Quyến và Quảng Châu, ông King vẫn đánh giá Hàng Châu là nơi có môi trường hỗ trợ doanh nghiệp thuận lợi nhất.

Theo ông, nhiều chương trình trợ cấp được chính quyền chủ động thông báo đến doanh nghiệp. Các thủ tục đăng ký đều được thực hiện trực tuyến và nguồn kinh phí được giải ngân rất nhanh, tạo điều kiện để doanh nghiệp tập trung cho nghiên cứu và đổi mới công nghệ.

Hướng tới “thung lũng Silicon” mới

Sự trỗi dậy của Hàng Châu cho thấy cuộc cạnh tranh về AI tại Trung Quốc không chỉ diễn ra ở Bắc Kinh, Thượng Hải hay Thâm Quyến. Với nền tảng là nguồn nhân lực chất lượng cao, mạng lưới doanh nghiệp đổi mới sáng tạo cùng chính sách hỗ trợ mạnh mẽ từ chính quyền, thành phố này đang từng bước xây dựng hệ sinh thái công nghệ hoàn chỉnh, nơi các ý tưởng có thể nhanh chóng được chuyển thành sản phẩm phục vụ đời sống.

Từ robot tự hành, chó robot đến AI hỗ trợ khám chữa bệnh, Hàng Châu đang trở thành hình mẫu cho cách một đô thị có thể tận dụng công nghệ để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và mở ra những hướng phát triển mới trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.