Đức cân nhắc khả năng khôi phục chế độ nghĩa vụ quân sự bắt buộc

Tuyển quân tự nguyện không đạt mục tiêu đang khiến Đức tính đến khả năng khôi phục chế độ nghĩa vụ quân sự bắt buộc.

Binh sĩ Đức đứng trước một chiếc xe tăng trong cuộc tập trận quân sự Sói Sắt với lực lượng NATO và các đối tác vào tháng 5/2025, tại khu vực huấn luyện Gaiziunai gần Rukla, Litva. Ảnh: Kyiv Independent

Theo trang Al Jazeera, chỉ có khoảng 500 người gia nhập quân đội Đức theo chương trình tuyển quân tự nguyện từ đầu năm 2026, trong khi hàng nghìn thanh niên bày tỏ mong muốn được miễn nghĩa vụ vì lý do lương tâm hoặc tôn giáo. Thực trạng này đang làm dấy lên câu hỏi liệu Đức có khôi phục nghĩa vụ quân sự bắt buộc ngay từ năm 2027 hay không.

Đức hiện đặt mục tiêu tăng quân số thường trực của Bundeswehr (Lực lượng vũ trang Đức) thêm 80.000 người, lên 260.000 quân nhân, đồng thời xây dựng lực lượng dự bị khoảng 200.000 người.

Đây là một phần của Đạo luật Hiện đại hóa Nghĩa vụ Quân sự, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Theo luật, hơn 300.000 thư đã được gửi tới thanh niên 18 tuổi để khảo sát nguyện vọng nhập ngũ, đồng thời yêu cầu cung cấp thông tin về sức khỏe và trình độ học vấn. Nam giới có nghĩa vụ phản hồi, trong khi nữ giới được khuyến khích nhưng không bắt buộc.

Kế hoạch này nằm trong chiến lược mở rộng quân đội mà Đức triển khai từ sau khi xung đột Nga – Ukraine bùng phát năm 2022. Thủ tướng Friedrich Merz từng tuyên bố mục tiêu xây dựng “quân đội quy ước mạnh nhất châu Âu”. Chính phủ Đức cũng vừa công bố học thuyết quân sự và kế hoạch phát triển năng lực tác chiến mới nhằm tăng cường vai trò của Berlin trong an ninh châu Âu và NATO.

Tuy nhiên, các biện pháp tuyển quân mới đang vấp phải phản ứng từ một bộ phận giới trẻ.

Theo số liệu công bố ngày 14/7, khoảng 6.000 thanh niên đã nộp đơn xin miễn nghĩa vụ quân sự vì lý do đạo đức hoặc tôn giáo, nhiều hơn tổng số của cả năm trước.

Một điều khoản từng yêu cầu nam giới từ 17 đến 45 tuổi phải xin phép trước khi ra nước ngoài dài ngày cũng đã bị bãi bỏ sau làn sóng phản đối từ các đảng đối lập và các nhóm sinh viên. Từ cuối năm 2025, khoảng 50.000 người trẻ đã tham gia biểu tình tại gần 90 thành phố trên khắp nước Đức để phản đối việc tái áp dụng chế độ nghĩa vụ quân sự.

Bela Breitner, sinh viên khoa học máy tính 22 tuổi và là thành viên phong trào “Đình công học đường phản đối nghĩa vụ quân sự”, cho rằng nhiều thanh niên cảm thấy nhà nước không đáp ứng được những nhu cầu thiết thực như đầu tư cho giáo dục sau đại dịch COVID-19, trong khi lại muốn buộc họ tham gia huấn luyện quân sự.

“Tôi không biết người Nga nào, nhưng tôi tin rằng cũng như chúng tôi, rất nhiều người ở Nga và trên thế giới chỉ muốn theo đuổi ước mơ của mình thay vì phải ra chiến trường”, Breitner nói.

Trong khi đó, vẫn có những người trẻ sẵn sàng phục vụ quân đội.

Rayhan Butt, 18 tuổi, đến từ thành phố Bielefeld, sẽ gia nhập đội quân nhạc của quân đội Đức vào mùa thu năm nay sau thời gian thực tập. Là một nghệ sĩ piano và ca sĩ, Butt cho biết anh chọn Bundeswehr vì có thể tiếp tục theo đuổi âm nhạc đồng thời rèn luyện tinh thần kỷ luật và làm việc nhóm.

“Nếu một ngày nào đó tôi phải rời ban nhạc để cầm súng chiến đấu, tôi sẽ không do dự. Tôi là con của người nhập cư và nước Đức đã mang lại cho tôi tự do cũng như nền giáo dục tốt. Tôi sẵn sàng bảo vệ đất nước này bằng cả mạng sống”, Butt chia sẻ.

Chế độ nghĩa vụ quân sự được Đức áp dụng từ giữa những năm 1950 nhưng tạm dừng từ năm 2011, khi châu Âu bước vào giai đoạn được xem là tương đối hòa bình sau Chiến tranh Lạnh và chính phủ muốn cắt giảm chi phí quân sự.

Tuy nhiên, việc tuyển quân tự nguyện hiện chưa đạt kỳ vọng. Chỉ khoảng 500 người gia nhập Bundeswehr từ đầu năm 2026, khiến một số chính trị gia cảnh báo Berlin có thể phải quyết định chậm nhất vào tháng 7/2027 liệu có khôi phục nghĩa vụ quân sự bắt buộc hay không.

Theo giới phân tích, quyết định này sẽ phụ thuộc vào đánh giá của Đức về môi trường an ninh, đặc biệt là mức độ đe dọa từ Nga cũng như vai trò của Mỹ trong bảo đảm an ninh châu Âu trong những năm tới.