EU thay đổi lập trường về đàm phán với Nga

Ukraine đang thúc đẩy châu Âu, bên vốn bị Mỹ gạt ra ngoài lề cho đến nay, bước lên và đóng một vai trò lớn hơn trong đàm phán chấm dứt xung đột với Nga.

Đại diện cấp cao về chính sách đối ngoại của EU Kaja Kallas (Ảnh: PA).

EU thay đổi lập trường về đàm phán với Nga

Giữa bối cảnh Mỹ đang bị phân tâm bởi vấn đề Iran, châu Âu đang nghiêm túc cân nhắc khả năng đối thoại với Moscow về việc chấm dứt cuộc chiến tại Ukraine.

Tuy nhiên, trước khi tính đến chuyện ngồi lại với Điện Kremlin, các bên ủng hộ Kiev tại châu Âu trước hết đang tìm cách quyết định xem họ muốn thảo luận điều gì với Tổng thống Nga Vladimir Putin và ai có thể là người đại diện cho họ.

Việc cố gắng phác thảo rõ ràng hơn các mục tiêu đó và xác định liệu việc đối thoại với Nga vào lúc này có thực sự khả thi hay không là nội dung hàng đầu trong chương trình nghị sự tại cuộc họp của các Bộ trưởng Ngoại giao Liên minh châu Âu (EU) ở Cộng hòa Síp vào ngày 28/5.

“Trước khi đối thoại với Nga, chúng ta nên thống nhất và thảo luận với nhau về những gì chúng ta muốn nói với họ”, Đại diện cấp cao về chính sách đối ngoại của EU Kaja Kallas phát biểu.

Các cuộc tranh luận về việc tái gắn kết với Moscow ngày càng trở nên gay gắt hơn khi những nỗ lực của Mỹ nhằm chấm dứt cuộc chiến Nga – Ukraine đình trệ, và Tổng thống Mỹ Donald Trump dồn sự chú ý cho vấn đề Iran.

Ukraine đang thúc đẩy châu Âu, bên vốn bị Washington gạt ra ngoài lề cho đến nay, bước lên và đóng một vai trò lớn hơn.

“Châu Âu phải tham gia vào các cuộc đàm phán. Điều quan trọng là châu Âu phải có tiếng nói và sự hiện diện mạnh mẽ trong tiến trình này, và việc xác định ai sẽ đại diện cụ thể cho châu Âu là điều rất xứng đáng”, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky viết hồi tháng 5.

Ở phía ngược lại, ông Putin dường như cũng để ngỏ cánh cửa, ngay cả khi gợi ý của ông về việc đồng minh lâu năm của mình, cựu Thủ tướng Đức Gerhard Schroeder, có thể đại diện cho châu Âu đã bị từ chối thẳng thừng.

Tìm kiếm người đại diện và những “lằn ranh đỏ”

Những đồn đoán về các đặc phái viên tiềm năng khác đã gia tăng. Một cựu lãnh đạo khác của Đức là bà Angela Merkel đã dập tắt những đồn đoán rằng bà có thể phù hợp với vai trò này.

Hiện có sự thận trọng ở châu Âu về việc đối thoại với Nga sau nhiều năm căng thẳng kể từ cuộc tấn công quy mô toàn diện vào Ukraine năm 2022.

Bà Kallas, cựu Thủ tướng có lập trường cứng rắn của Estonia, đã thúc đẩy trong nhiều tháng qua việc thiết lập một loạt lằn ranh đỏ, nhằm ràng buộc các quốc gia lại với nhau và tránh để Moscow khai thác bất kỳ kẽ hở nào.

Trong số đó bao gồm việc thắt chặt điều kiện phải có một lệnh ngừng bắn trước khi các cuộc đàm phán diễn ra, từ chối công nhận quyền kiểm soát của Nga đối với các vùng lãnh thổ ở Ukraine, và đảm bảo Moscow phải chịu trách nhiệm về các hành động của mình.

Các quan chức EU cho biết Ngoại trưởng Ukraine hồi tháng 5 đã đưa ra ý tưởng rằng châu Âu có thể giúp môi giới một lệnh ngừng bắn đối với các cuộc tấn công nhắm vào cơ sở hạ tầng trọng yếu, chẳng hạn như các sân bay.

Tuy nhiên, châu Âu vẫn có sự do dự trong việc tiếp quản vai trò trung gian hòa giải trung lập từ Washington.

Một nhà ngoại giao EU giấu tên chia sẻ: “Thật khó để thấy EU có thể trở thành một bên trung gian hay môi giới trong các cuộc đàm phán và thay thế vị trí của Mỹ như thế nào, nếu xét đến việc chúng ta đã ủng hộ Ukraine nhiều đến mức nào”.

Các nhà ngoại giao cho biết các cuộc thảo luận tại Síp dự kiến sẽ không đưa ra một lập trường dứt khoát của EU hoặc tìm ra một cái tên cụ thể để đối thoại với ông Putin.

Một vài nhà ngoại giao nhận định rằng nếu không thể tìm thấy người đại diện trong số các quan chức cấp cao của EU, thì đó nên là một nguyên thủ quốc gia từ một trong 27 nước thành viên của khối.

Một cái tên được gợi ý là Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb, người đã xây dựng được mối quan hệ tốt đẹp với Tổng thống Mỹ Donald Trump trên sân golf và cũng đã bày tỏ sự quan tâm đến vai trò này.