Lý do tiêm kích thế hệ 6 “át chủ bài” của Mỹ tạm bị đối thủ vượt trước

Tiêm kích thế hệ 6 F-47 “át chủ bài” của Không quân Mỹ dự kiến cất cánh lần đầu vào năm 2028, nhưng sẽ phải sử dụng hệ thống động cơ tạm thời.

Đồ họa mô phỏng tiêm kích F-47 thế hệ 6 của Mỹ (Ảnh: Military Watch Magazine).

Các loại động cơ chu trình thích ứng tiên tiến dành cho dòng tiêm kích thế hệ 6 F-47 – được thiết kế cho giai đoạn vận hành chính thức – dự kiến chỉ sẵn sàng để tích hợp vào đầu thập niên 2030.

Hai gã khổng lồ hàng không vũ trụ Mỹ, General Electric Aerospace với mẫu XA102 và Pratt & Whitney với mẫu XA103, đang chạy đua phát triển các hệ thống động cơ mới này.

Cả hai thiết kế đã vượt qua vòng Đánh giá Sẵn sàng Lắp ráp (Assembly Readiness Reviews) vào tháng 5, một cột mốc quan trọng xác nhận sự hoàn thiện của thiết kế, quy trình sản xuất và chuỗi cung ứng để tiến tới giai đoạn lắp ráp nguyên mẫu. Trong đó, Pratt & Whitney hoàn tất đánh giá vào ngày 8/5, theo sau là General Electric Aerospace vào ngày 11/5.

Đây là lần đầu tiên Mỹ phát triển một mẫu động cơ tiêm kích hoàn toàn mới sau hơn 35 năm. Động cơ thế hệ 5 F119 bay lần đầu năm 1990, trong khi F135 mới hơn thực chất là phiên bản phát triển từ F119.

Sự suy giảm đáng kể trong lĩnh vực quốc phòng kể từ Chiến tranh Lạnh đã đặt ra câu hỏi về khả năng chương trình động cơ mới này đáp ứng yêu cầu và tránh chậm trễ nghiêm trọng. Trước đó, động cơ F135 của F-35 đã gặp nhiều vấn đề phức tạp, ảnh hưởng đáng kể đến tỷ lệ sẵn sàng hoạt động của phi đội.

Không quân Mỹ đang chuẩn bị cho việc tích hợp động cơ thế hệ mới vào khoảng năm 2030 và đã dành nguồn kinh phí đáng kể cho chương trình này trong giai đoạn cuối thập kỷ. Tuy nhiên, họ vẫn chưa công bố cấu hình động cơ tạm thời cho chiếc F-47 đầu tiên, cũng như chưa xác nhận liệu các máy bay thử nghiệm ban đầu có được thay thế bằng một trong các mẫu động cơ chu trình thích ứng đang phát triển hay không.

Sự cấp bách của chương trình F-47 đã tăng lên đáng kể sau khi một quốc gia châu Á tiết lộ vào tháng 12/2024 rằng họ đã đưa 2 mẫu tiêm kích thế hệ 6 hoàn toàn khác biệt vào giai đoạn thử nghiệm bay, sớm hơn 4 năm so với kế hoạch của Mỹ.

Do hạn chế về chi phí, F-47 có thể không sở hữu kích thước lớn, tầm bay xa hay radar cỡ lớn như mẫu tiêm kích thế hệ 6 của quốc gia châu Á nói trên.

XA102 và XA103 là các loại động cơ chu trình thích ứng, được thiết kế để thay đổi đặc tính vận hành nhằm cân bằng giữa hiệu suất tiêu thụ nhiên liệu, lực đẩy và yêu cầu quản lý nhiệt.

Công nghệ này mang lại sự linh hoạt cao hơn giữa chế độ bay hành trình tiết kiệm nhiên liệu và chế độ bay hiệu suất cao, giúp mở rộng bán kính chiến đấu và thời gian duy trì hoạt động tại khu vực tác chiến, đồng thời cung cấp thêm năng lượng điện cho các hệ thống cảm biến tiên tiến và thiết bị khác trên máy bay.

Những năng lực này đặc biệt quan trọng đối với F-47, một chương trình đang được phát triển để thực hiện nhiệm vụ trên những khoảng cách rộng lớn tại khu vực Thái Bình Dương.

Để cạnh tranh được với các đối thủ tiềm tàng, phía Mỹ không chỉ cần một hệ thống động cơ cực kỳ tiên tiến mà còn đòi hỏi những bước tiến đột phá trong công nghệ điều khiển bay.