Tổn thất khó bù đắp khi Ukraine mất tiêm kích và phi công “Bóng ma Kiev”

Tiêm kích MiG-29 bị Nga bắn rơi khiến phi công thuộc lữ đoàn “Bóng ma Kiev” thiệt mạng đang đẩy Ukraine vào thách thức mới với thiệt hại khó bù đắp.

Tiêm kích MiG-29 của Ukraine (Ảnh: EP).

Ukraine đã mất thêm một tiêm kích MiG-29 cùng với phi công điều khiển. Vụ máy bay bị bắn hạ hôm 1/10 kéo dài tình trạng hao hụt liên tục của phi đội MiG thuộc Không quân Ukraine, có khả năng khiến quy mô phi đội này giảm xuống mức trước khi chiến sự nổ ra.

Điều đó đồng nghĩa Ukraine có thể đã mất số tiêm kích MiG-29 tương đương với số máy bay nước này được các đồng minh viện trợ hoặc khôi phục từ các kho máy bay dư thừa kể từ tháng 2/2022.

Đây là một cột mốc đáng lo ngại. MiG-29 có từ thời Liên Xô không còn là tiêm kích quan trọng nhất của Không quân Ukraine. Vị trí đó hiện thuộc về những chiếc F-16 của Lockheed Martin mà các nước châu Âu trước đây vận hành và chuyển giao cho Ukraine.

Tuy nhiên, MiG-29 vẫn là loại tiêm kích quan trọng thứ 2 của Không quân Ukraine và sẽ tiếp tục giữ vai trò này đến năm 2027. Ukraine vẫn đang chờ những chiếc Saab Gripen cũ của Thụy Điển, dự kiến được chuyển giao từ đầu năm sau, cùng các tiêm kích Dassault Rafale do Pháp sản xuất, dự kiến được chuyển giao từ năm 2028.

Ukraine sử dụng MiG-29 thực hiện các nhiệm vụ tấn công mặt đất nhằm vào các mục tiêu Nga, tập kích các hệ thống phòng không Moscow và thực hiện nhiệm vụ phòng không trên bầu trời các thành phố, cảng của Ukraine.

Không quân Ukraine thông báo mất chiếc MiG-29 cùng phi công, Đại úy Marat Mambetov, ngay sau khi vụ việc xảy ra.

Mambetov, 25 tuổi, là chỉ huy bay thuộc Lữ đoàn Hàng không Chiến thuật số 40, được biết đến với biệt danh “Lữ đoàn Bóng ma Kiev”.

Theo thống kê của Oryx, nhóm tình báo nguồn mở, đây là tổn thất chiến đấu được xác nhận thứ 37 của một chiếc MiG-29 của Ukraine kể từ tháng 2/2022. Oryx cũng ghi nhận thêm 3 chiếc MiG-29 khác bị hư hại.

37 chiếc bị loại khỏi biên chế, cộng với khả năng một số MiG-29 trước đây còn có thể hoạt động nay phải nằm đất do hao mòn nghiêm trọng kể từ năm 2022, có thể đã khiến phi đội MiG-29 của Không quân Ukraine chỉ còn khoảng hơn 30 máy bay đang hoạt động.

Không quân Ukraine có thể đã có 30-35 chiếc MiG-29 trong biên chế khi Nga mở chiến dịch quân sự vào tháng 2/2022. Khi tổn thất khiến phi đội suy giảm, các nước đồng minh và đối tác đã viện trợ khoảng 17 chiếc. Trong khi đó, các kỹ sư Ukraine khai thác nguồn phụ tùng trên toàn cầu để đưa khoảng 20 chiếc MiG-29 không còn hoạt động, nằm lâu trong các nhà chứa tại nhiều sân bay Ukraine, trở lại trạng thái có thể bay.

Không còn nhiều MiG-29 cũ mà Ukraine có thể tiếp nhận để bổ sung cho phi đội. Ba Lan vẫn còn tới 9 khung thân máy bay đã xuống cấp, nhưng Kiev và Warsaw liên tục không thể đàm phán thành công việc chuyển giao.

Hơn 30 chiếc MiG-29 còn lại trong biên chế có thể sẽ phải tiếp tục hoạt động một thời gian dài bên cạnh số ít máy bay chiến đấu còn sót lại khác từ thời Liên Xô của Ukraine, gồm Sukhoi Su-27, Sukhoi Su-24 và Sukhoi Su-25.

Các loại máy bay phương Tây cũ hơn, gồm khoảng 80 chiếc F-16 mà các đồng minh châu Âu đã cam kết chuyển giao, trong đó khoảng một nửa đã được bàn giao, cùng khoảng một chục chiếc Dassault Mirage 2000 trước đây của Pháp, đang dần thay thế các máy bay có nguồn gốc Liên Xô. Cho đến nay, Ukraine đã mất 5 chiếc F-16 và 1 chiếc Mirage.

Với đội bay tương đối chắp vá, MiG-29 của Ukraine sẽ còn nhiều tháng phải đối mặt với những nhiệm vụ thách thức và khó khăn hơn nữa khi các cuộc tập kích của Nga ngày càng trở nên khó đánh chặn và cường độ cũng lớn hơn.

Thêm vào đó, tổn thất về phi công tiêm kích cũng rất khó có thể bù đắp nhanh chóng khi quá trình đào tạo phải kéo dài nhiều năm và tốn rất nhiều chi phí. Việc mất chỉ huy bay của lữ đoàn sẽ trở thành thứ rất khó để bù đắp nhanh chóng trong thời gian tới.