Nguyên nhân khiến tiêm kích MiG-29 của Ukraine bị rơi gần Odessa

Một tiêm kích MiG-29 của Ukraine bốc cháy giữa không trung rồi lao xuống đất khi đang thực hiện nhiệm vụ phòng không tại vùng Odessa.

MiG-29 Ukraine bốc cháy giữa trời

Máy bay chiến đấu MIG-19 của Ukraine chuẩn bị cất cánh từ căn cứ không quân ở thị trấn Vasylkiv, cách Kiev khoảng 40km, để tham gia bay huấn luyện. Ảnh tư liệu (không được phép khai thác, sử dụng bởi bên thứ ba): AFP/TTXVN.

Giới phân tích cho rằng máy bay có thể gặp sự cố “tên lửa treo”, trong đó động cơ tên lửa đã kích hoạt nhưng quả đạn không thể tách khỏi máy bay.

Không quân Ukraine cho biết sự cố xảy ra trong một chuyến xuất kích nhằm đối phó các hệ thống bay không người lái của Nga. Chiếc MiG-29 gặp một tình huống bất thường trong quá trình phóng tên lửa không đối không, sau đó bốc cháy và mất kiểm soát.

Video được đăng trên mạng xã hội cho thấy chiếc tiêm kích lao xuống trong tình trạng lửa bao trùm thân máy bay. Phi công cố gắng giành lại quyền kiểm soát trước khi phóng ghế thoát hiểm. Người này sau đó được lực lượng cứu hộ tìm thấy và đưa tới cơ sở y tế. Chiếc MiG-29 bị phá hủy hoàn toàn.

Cục Điều tra Nhà nước Ukraine đã mở cuộc điều tra và tìm kiếm hộp ghi dữ liệu chuyến bay để xác định nguyên nhân. Một vụ án hình sự cũng được khởi tố liên quan đến các vi phạm quy định về bay hoặc vận hành máy bay có thể dẫn tới tai nạn.

Nghi tên lửa không thể rời giá phóng

Theo The EurAsian Times, Ukraine chưa công bố loại vũ khí liên quan. Các MiG-29 thường mang tên lửa R-73 dẫn đường bằng hồng ngoại và R-27R dẫn đường bằng radar, đều có nguồn gốc từ Liên Xô. Một số máy bay đã được cải biến để sử dụng vũ khí phương Tây như tên lửa chống bức xạ AGM-88 HARM của Mỹ.

Dựa trên hình ảnh sự cố, một số chuyên gia cho rằng động cơ tên lửa đã hoạt động trong khi quả đạn vẫn nằm dưới cánh. Đây là tình huống được gọi là “tên lửa treo”, xảy ra khi tên lửa nhận lệnh khai hỏa và động cơ tên lửa bắt đầu cháy nhưng cơ cấu phóng không giải phóng vũ khí khỏi thanh ray.

Tên lửa không đối không sử dụng nhiên liệu rắn, tạo ra nhiệt độ và luồng khí phụt rất lớn. Nếu động cơ cháy ngay sát máy bay, nhiệt và lực đẩy bất thường có thể làm hỏng cánh, thân máy bay hoặc khiến phi công mất kiểm soát.

Nhiên liệu tên lửa có thể bắt lửa do chập điện hoặc trục trặc trong quá trình khai hỏa, cho thấy rủi ro khi Ukraine phải sử dụng các kho vũ khí cũ với cường độ tác chiến cao.

Một chuyên gia quân sự cũng cho rằng việc thả bỏ tên lửa gần như không thể thực hiện sau khi động cơ đã kích hoạt. Khi quả đạn vẫn mắc trên thanh ray, luồng lửa và khí phụt có thể gây hư hại máy bay trước khi nó được giải phóng.

Giả thuyết này chưa được Không quân Ukraine xác nhận và mới chỉ là đánh giá sơ bộ. Một số nhà quan sát còn cho rằng mảnh vỡ tại hiện trường có thể liên quan đến tên lửa R-60, loại vũ khí đã ngừng sản xuất từ nhiều thập niên trước. Nếu được bảo quản quá lâu, nhiên liệu, gioăng kín hoặc bộ phận kích hoạt xuống cấp có thể làm tăng nguy cơ cháy bất thường hoặc lỗi phóng.

Máy bay Ukraine đối mặt nhiều rủi ro

Máy bay MiG-29 của Ukraine bị rơi sau sự cố trục trặc ở hệ thống vũ khí. Ảnh: Mạng xã hội.

Sự cố MiG-29 xảy ra trong bối cảnh máy bay chiến đấu Ukraine phải thực hiện ngày càng nhiều nhiệm vụ nguy hiểm nhằm đánh chặn tên lửa và UAV Nga.

Ngày 29/7, Không quân Ukraine mất liên lạc với một chiếc F-16 khi đang thực hiện nhiệm vụ đánh chặn mục tiêu trên không. Phi công phải phóng ghế thoát hiểm và được cứu sống. Trước đó một ngày, một MiG-29 mất liên lạc trên tỉnh Poltava trong nhiệm vụ chiến đấu.

Các nguồn tin nguồn cho rằng máy bay có thể đã bị tên lửa không đối không tầm xa của Nga đánh trúng, dù Kiev chưa xác nhận.

Ngày 16/6, một máy bay ném bom Su-24 của Ukraine rơi tại tỉnh Khmelnytskyi khi đang làm nhiệm vụ, khiến hai phi công thiệt mạng. Ukraine cũng đã mất khoảng ba chiếc F-16 trong các nhiệm vụ chiến đấu hoặc phòng không vào năm 2025, đồng thời mất chiếc Mirage 2000-5 đầu tiên trong một nhiệm vụ phòng không hồi tháng 7 cùng năm.

F-16 và Mirage 2000-5 hiện đóng vai trò quan trọng trong hoạt động tác chiến trên không của Ukraine, đặc biệt trong nhiệm vụ đánh chặn tên lửa hành trình và UAV Nga. Trong khi đó, các MiG-29 thời Liên Xô vẫn là một phần đáng kể trong lực lượng tiêm kích của Kiev.

Ukraine đang tìm cách bổ sung thêm MiG-29 trong bối cảnh tổn thất ngày càng tăng. Đại sứ Ukraine tại Ba Lan Vasyl Bodnar tuần trước cho biết Warsaw dự định chuyển giao bốn chiếc MiG-29 đã loại biên cho Kiev.

Vụ tai nạn ở Odesa vì thế không chỉ đặt ra câu hỏi về nguyên nhân kỹ thuật mà còn cho thấy áp lực ngày càng lớn đối với lực lượng không quân Ukraine, khi các phi công phải vận hành cả máy bay và vũ khí cũ trong những nhiệm vụ có cường độ cao.