WHO cảnh báo dịch Ebola tại Congo có thể trở thành đợt chết chóc nhất lịch sử

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cảnh báo đợt bùng phát Ebola hiện nay tại Congo đang lan nhanh và có nguy cơ vượt đợt dịch Tây Phi giai đoạn 2014 – 2016.

Nhân viên y tế tiến hành khử trùng tại trung tâm điều trị Ebola ở Bunia, tỉnh Ituri, CHDC Congo. Ảnh: THX/TTXVN

Theo truyền thông châu Âu ngày 13/8, đợt bùng phát Ebola tại miền đông Congo đã khiến hơn 2.000 người tử vong trong số hơn 4.300 ca mắc, trở thành đợt dịch có tốc độ gia tăng nhanh nhất được ghi nhận cho đến nay.

Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus cảnh báo với tốc độ hiện tại, đợt dịch Ebola tại Congo đang trên đà vượt qua đợt bùng phát ở Tây Phi giai đoạn 2014 – 2016. Đợt dịch Ebola Tây Phi năm 2014 – 2016 ghi nhận ít nhất 28.000 ca mắc và hơn 11.000 người tử vong. Khi đó, phải mất khoảng 8 tháng số người chết mới lên tới 1.000.

Đợt dịch hiện nay tại Congo được chính thức công bố ngày 15/5, song các cơ quan y tế cho biết kết quả phân tích trình tự cho thấy virus đã bắt đầu lây lan từ tháng 2, tức vài tháng trước khi ổ dịch được phát hiện.

Theo các chuyên gia y tế, điểm khác biệt đáng chú ý của đợt dịch lần này là tác nhân gây bệnh thuộc chủng Ebola Bundibugyo hiếm gặp, hiện chưa có vaccine hoặc phương pháp điều trị nào được phê duyệt.

WHO cho biết dịch đang lây lan nhanh hơn khả năng giám sát và kiểm soát, đặc biệt tại một khu vực xa xôi ở miền đông Congo, nơi xung đột vẫn tiếp diễn và nằm gần biên giới với Nam Sudan, Uganda và Rwanda.

Phần lớn các ca mắc mới và tử vong được ghi nhận tại những cộng đồng nằm ngoài phạm vi tiếp cận của nhân viên y tế. Khu vực này có cơ sở hạ tầng yếu, các trung tâm y tế thiếu trang thiết bị, trong khi một số nhân viên y tế đã đình công do chưa được trả lương.

Thông tin sai lệch về virus cũng lan truyền tại một số cộng đồng, nơi người dân còn dè dặt với người từ bên ngoài. Điều này khiến một số người không đến các cơ sở y tế để được thăm khám. Ông Tedros cho biết dịch đã bùng phát mạnh trong khi các nỗ lực giám sát và kiểm soát vẫn chưa theo kịp tốc độ lây lan.

Tiến sĩ Abdirahman Mahamud, Giám đốc phụ trách hoạt động cảnh báo và ứng phó khẩn cấp y tế của WHO, cho biết cơ quan này dự kiến đợt dịch có thể đạt đỉnh trong khoảng 6 tháng. Tuy nhiên, ông Mahamud cho rằng đây mới là kịch bản trung bình, trong khi một kịch bản khác cho thấy đợt dịch có thể kéo dài từ 9 – 12 tháng.

Ebola là bệnh hiếm gặp nhưng có khả năng lây truyền cao, có thể lây qua các dịch cơ thể như chất nôn, máu hoặc tinh dịch, cũng như qua các bề mặt và vật dụng bị nhiễm virus như chăn ga và quần áo. Bệnh do virus gây ra có thể diễn biến nặng và thường gây tử vong.

Các thử nghiệm lâm sàng đối với hai phương pháp điều trị tiềm năng cho chủng Ebola này đã bắt đầu từ tháng trước tại Ituri, tỉnh chịu ảnh hưởng nặng nề nhất trong số năm tỉnh của Congo đã ghi nhận ca bệnh.

Ông Tedros cho biết hai loại vaccine được phát triển riêng cho virus Bundibugyo đang lần đầu tiên được thử nghiệm trên người, trong khi WHO cũng có kế hoạch đánh giá khả năng bảo vệ của một loại vaccine Ebola hiện có sau những kết quả khả quan từ nghiên cứu trên động vật.

Diễn biến hiện nay cho thấy Congo đang đối mặt với một đợt Ebola đặc biệt khó kiểm soát, trong bối cảnh dịch lan nhanh, nhiều khu vực khó tiếp cận và chủng virus gây bệnh chưa có vaccine được phê duyệt.