Tham vọng tự chủ lithium của Mỹ đối mặt bài toán nguồn nước

Nỗ lực xây dựng ngành lithium trong nước nhằm giảm phụ thuộc vào Trung Quốc đang đối mặt với trở ngại ngày càng lớn tại Mỹ: nguồn nước khan hiếm và sự phản đối của các cộng đồng địa phương.

Mỏ đất hiếm ở California, Mỹ. Ảnh minh họa: TTXVN

Theo báo chí Anh ngày 13/8, các nhà nghiên cứu Mỹ cho rằng tình trạng thiếu nước đang trở thành thách thức về chính trị, pháp lý và tài chính đối với hàng loạt dự án lithium, trong bối cảnh Washington thúc đẩy khai thác loại khoáng sản quan trọng đối với pin xe điện và điện thoại thông minh.

Chính quyền Tổng thống Donald Trump đã đầu tư vào dự án mỏ Thacker Pass trị giá 3 tỷ USD của công ty Lithium Americas tại Nevada. Sự quan tâm trở lại đối với hoạt động khai thác lithium trong nước cũng kéo theo khoảng 115 dự án mỏ được đề xuất trên khắp Mỹ.

Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu tại Đại học Northwestern (Mỹ) cảnh báo tình trạng khan hiếm nước ngày càng nghiêm trọng ở miền Tây Mỹ do tác động của biến đổi khí hậu có thể cản trở quá trình mở rộng sản xuất lithium.

Khai thác và chế biến lithium cần lượng nước lớn, khiến các nhà phát triển dự án có nguy cơ phải đối mặt với thời gian cấp phép kéo dài, các vụ kiện liên quan đến quyền sử dụng nước hoặc phải tăng đầu tư vào công nghệ tái chế.

Bà Jennifer Dunn, giáo sư kỹ thuật hóa học và sinh học tại Đại học Northwestern, cho biết nước là một trong những vấn đề được cộng đồng sống gần các khu mỏ đặc biệt quan tâm, nhất là tác động đối với nguồn cung và chất lượng nước.

Dự án Thacker Pass từng vấp phải sự phản đối của cộng đồng, trong đó có một vụ kiện của một chủ trang trại tại Nevada liên quan đến việc sử dụng nước trước khi hai bên đạt thỏa thuận. Dự án lithium Green River của tập đoàn Blackstone Minerals tại Utah cũng trở thành đối tượng của một vụ kiện.

Biến đổi khí hậu được dự báo sẽ khiến tranh chấp về nguồn nước và quyền sử dụng nước trở nên gay gắt hơn khi các đợt hạn hán ngày càng làm giảm nguồn cung tại miền Tây Mỹ.

Ông Luke Balleny, chuyên gia về khoáng sản năng lượng và kinh tế tuần hoàn tại World Resources Institute, nhận định nước sẽ ngày càng ảnh hưởng đến khả năng phát triển các mỏ mới, đồng thời có thể làm gia tăng cạnh tranh giữa khai khoáng, nông nghiệp và nhu cầu của các đô thị.

Cục Dự trữ Liên bang Dallas cũng lưu ý nhiều dự án lithium tại Mỹ sẽ cần vốn đầu tư ban đầu rất lớn, với chi phí của một số dự án có thể vượt 1 tỷ USD. Trong khi đó, tình trạng thiếu nước có thể làm gia tăng phản đối từ cộng đồng, kéo dài tiến độ và làm tăng nguy cơ một số dự án không bao giờ được hoàn thành.

Theo bà Adriana Carvalho, Phó giám đốc tại S&P Global, cạnh tranh về nguồn nước đang buộc các nhà phát triển phải xem xét vấn đề quản lý nước ngay từ giai đoạn thiết kế và xin phép dự án, thay vì chỉ tập trung vào trữ lượng, công suất, tỷ lệ thu hồi và giá lithium như trước đây.

Một số doanh nghiệp đang thử nghiệm công nghệ chiết xuất lithium trực tiếp (DLE), có khả năng giảm lượng nước thất thoát do bay hơi so với phương pháp truyền thống. S&P Global cho biết 21 dự án lithium đã đề xuất áp dụng công nghệ này.

Ông David Boutt, giáo sư thủy văn tại Đại học Massachusetts Amherst, cho rằng công nghệ giảm tiêu thụ nước hiện đã có, song khả năng áp dụng trên thực tế phụ thuộc nhiều vào hiệu quả kinh tế.

Dù nhu cầu lithium tiếp tục tăng, các lãnh đạo ngành và giới nghiên cứu cho rằng Mỹ nhiều khả năng vẫn phải phụ thuộc đáng kể vào nguồn nhập khẩu. Theo dự báo của Rystad, lithium sản xuất tại Mỹ chỉ đáp ứng khoảng 5% nhu cầu toàn cầu vào năm 2030. Trong hơn 100 dự án đã được công bố, chỉ khoảng 7 dự án được dự báo có thể đi vào hoạt động trước cuối thập kỷ này.

Bài toán nguồn nước vì thế có thể làm chậm nỗ lực mở rộng sản xuất lithium trong nước của Mỹ, qua đó hạn chế khả năng giảm phụ thuộc và thu hẹp khoảng cách với Trung Quốc trong chuỗi cung ứng khoáng sản chiến lược này.