WHO: Tuổi thọ trung bình toàn cầu phục hồi sau đại dịch Covid-19

Tuổi thọ trung bình toàn cầu phục hồi sau đại dịch Covid-19 nhưng số năm sống khỏe mạnh vẫn phục hồi chậm.

Phụ nữ cao tuổi ở Ấn Độ (Ảnh: ADB).

Theo báo cáo mới nhất của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tuổi thọ trung bình toàn cầu đã đạt 73,3 tuổi vào năm 2023, chỉ thấp hơn một chút so với mức 73,4 tuổi được ghi nhận vào năm 2019.

Các ước tính này, bao gồm xu hướng về tử vong và tàn tật trên toàn thế giới theo vùng và theo quốc gia từ năm 2000 đến năm 2023, dựa trên nhiều nguồn dữ liệu khác nhau bao gồm dữ liệu đăng ký hộ tịch quốc gia và các ước tính từ những chương trình kỹ thuật của WHO cùng các tổ chức đối tác của Liên hợp quốc.

“Sống thọ hơn là một trong những thành tựu vĩ đại nhất của y tế cộng đồng”, Tiến sĩ Alain Labrique, Giám đốc Bộ phận Dữ liệu, Phân tích và AI của WHO, phát biểu.

Tuy nhiên, tuổi thọ sống khỏe mạnh (số năm con người sống trong tình trạng sức khỏe tốt) đã phục hồi chậm hơn, đạt 62,8 tuổi vào năm 2023, thấp hơn 0,4 tuổi so với mức của năm 2019.

“Thách thức tiếp theo là phải đảm bảo rằng những năm sống gia tăng đó được sống trong tình trạng sức khỏe tốt, đồng thời các hệ thống y tế được trang bị đầy đủ để đáp ứng nhu cầu đang thay đổi của người dân”, Tiến sĩ Labrique nói.

Báo cáo cũng chỉ ra một sự chuyển biến dài hạn về nguyên nhân tử vong của con người.

Vào năm 2023, lần đầu tiên các bệnh truyền nhiễm (bệnh lây lan từ người hoặc động vật sang người khác, hoặc từ bề mặt tiếp xúc sang người) chiếm chưa đến một nửa tổng số ca tử vong ở các quốc gia có thu nhập thấp. Điều này đánh dấu một bước tiến xa hơn trong cái mà WHO gọi là “quá trình chuyển dịch dịch tễ học toàn cầu”.

Trên phạm vi toàn thế giới, các bệnh không lây nhiễm đã gây ra 74% số ca tử vong vào năm 2023, tăng từ mức 58% vào năm 2000, và 8 trong số 10 nguyên nhân tử vong hàng đầu thế giới là các bệnh không lây nhiễm.

Các bệnh tim mạch vẫn là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và là gánh nặng bệnh tật lớn nhất. Bệnh tim thiếu máu cục bộ đơn lẻ đã gây ra khoảng 9,5 triệu ca tử vong vào năm 2023 và làm tổn thất 210 triệu năm sống khỏe mạnh.

Nhiều nơi trên thế giới đã đạt được tiến bộ đáng kể trong việc giảm gánh nặng đó kể từ năm 2000, nhưng nguy cơ ở cấp độ cá nhân lại tăng lên ở các khu vực Tây Thái Bình Dương và Đông Nam Á. Điều này phản ánh tình trạng bất bình đẳng vẫn kéo dài.

Các bệnh mãn tính khác cũng đang ngày càng trở nên phổ biến hơn. Hội chứng sa sút trí tuệ (Dementia) đã tăng từ nguyên nhân tử vong hàng đầu thứ 19 trên toàn cầu vào năm 2000 lên vị trí thứ 5 vào năm 2023, với số ca tử vong do tình trạng này tăng gấp 3 lần trong cùng kỳ.

Nguy cơ tử vong do bệnh tiểu đường cũng tăng đáng kể từ năm 2000, đặc biệt là ở khu vực Đông Nam Á.

Trong giai đoạn từ năm 2019 đến 2023, tỷ lệ tổn thất “số năm sống khỏe mạnh” được chuẩn hóa theo tuổi trên toàn cầu đã tăng khoảng 20% đối với các bệnh rối loạn trầm cảm và gần 45% đối với các bệnh rối loạn lo âu.

Đối với các rối loạn do sử dụng chất gây nghiện, châu Mỹ ghi nhận mức tăng lớn nhất về nguy cơ tử vong và số năm sống khỏe mạnh bị mất trong khoảng thời gian từ năm 2000 đến 2023, trong khi khu vực Tây Thái Bình Dương lại ghi nhận mức giảm đáng kể.