Bangkok chạm ngưỡng chống chịu khi lũ lụt biến đường phố thành hồ nước

Bangkok vốn quen với những trận mưa lớn bất chợt vào buổi chiều trong mùa mưa. Tuy nhiên, những cơn mưa kéo dài và dồn dập trong năm nay đã khiến nhiều khu vực ở thủ đô của Thái Lan ngập sâu, đặt hệ thống thoát nước và khả năng ứng phó của thành phố này trước thử thách lớn.

Ngập sâu tại thủ đô Bangkok, Thái Lan do mưa lớn ngày 26/9/2026. Ảnh: THX/TTXVN phát

Theo truyền thông Anh, nhiều khu dân cư không chỉ ngập sâu như những dòng sông mà còn bị biến thành những vùng nước tù đọng. Tại một số nơi, khoảng 300 mm mưa đã trút xuống chỉ trong hai ngày.

Chính phủ Thái Lan cho biết khoảng 40 người đã thiệt mạng trong các thảm hoạ liên quan đến lũ lụt, trong đó có những trường hợp bị chết đuối và điện giật. Hàng nghìn người đã phải sơ tán tới hơn 230 điểm trú ẩn trên toàn thành phố.

Bà Suleemas Kurangkul, 73 tuổi, sống tại một khu chung cư ở phía Đông Bắc Bangkok, cho biết trận mưa cuối tuần trước khác hẳn những cơn mưa dông thường xuất hiện vào buổi tối. Mưa kéo dài liên tục, cả ngày lẫn đêm, khiến nước không ngừng dâng. Khi bà và hàng xóm nhận được tin nhắn cảnh báo qua điện thoại thì đã quá muộn. Lúc đó, mực nước dưới đường phố đã dâng cao tới ngang thắt lưng.

Khu chung cư Khlong Chan được xây dựng từ những năm 1970, nơi bà Suleemas sinh sống, đã trở thành biểu tượng cho thảm hoạ ngập lụt tại Bangkok. Những tòa nhà nhô lên giữa dòng nước đục ngầu, trong khi nhiều chiếc ô tô chỉ còn phần nóc nổi trên mặt nước. Đến cuối tuần, nước đã bắt đầu rút nhưng bùn đất, rác thải và mùi hôi vẫn bao trùm khắp các tuyến phố.

Nằm trên vùng đồng bằng rộng lớn thường xuyên chịu ảnh hưởng của lũ sông Chao Phraya, Bangkok dựa vào mạng lưới kênh rạch, máy bơm và đê để thoát nước. Tuy nhiên, quá trình đô thị và bê tông hóa đã làm thu hẹp đáng kể hệ thống kênh rạch, khiến khả năng tiêu thoát nước của thành phố ngày càng hạn chế.

Chính phủ Thái Lan đã công bố tình trạng thảm họa lũ lụt trên toàn bộ 50 quận của Bangkok. Nhiều khu vực rơi vào cảnh giao thông đình trệ, người dân phải tìm cách di chuyển giữa những tuyến phố ngập sâu. Có nơi, người dân phải sử dụng các phương tiện nổi tạm thời để ra vào nhà.

Lũ lụt cũng gây gián đoạn hoạt động tại sân bay quốc tế Suvarnabhumi, sân bay lớn nhất của Bangkok. Có thời điểm, khoảng một nửa nhân viên của Thai Airways không thể đến nơi làm việc, khiến hàng nghìn kiện hành lý bị ùn lại và một số chuyến bay bị hủy bỏ. Nhiều trường học đóng cửa, trong khi tình trạng ùn tắc khiến ngay cả người dân ở những khu vực ít bị ảnh hưởng cũng gặp khó khăn trong việc đi lại.

Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul cho biết khu vực đô thị Bangkok vẫn có nguy cơ tiếp tục ngập do nước từ phía Bắc đổ xuống. Chính phủ đã lập trung tâm chỉ đạo để theo dõi tình hình, trong khi cơ quan khí tượng cảnh báo Bangkok có thể tiếp tục hứng chịu mưa lớn trong tuần tới.

Những gì đang diễn ra ở Bangkok cũng nằm trong một xu hướng đáng chú ý tại Đông Nam Á. Các nhà khoa học lưu ý rằng khu vực này đã chứng kiến những trận lũ cực đoan ngày càng nghiêm trọng, trong bối cảnh Trái Đất tiếp tục nóng lên do lượng khí thải từ nhiên liệu hóa thạch.

Nhiệt độ cao hơn khiến nước bốc hơi nhiều hơn, trong khi không khí ấm có khả năng giữ nhiều hơi ẩm hơn. Khi các điều kiện hội tụ, lượng hơi ẩm lớn có thể trút xuống trong những trận mưa với cường độ mạnh hơn.

Ông Nikolaos Skliris, nhà khoa học về đại dương tại Đại học Southampton, người từng nghiên cứu về mưa lớn trong khu vực, nhận định: “Từ các bản đồ, tôi có thể thấy miền Trung Thái Lan đã xuất hiện một xu hướng tuy nhỏ nhưng đáng kể về lượng mưa cực đoan”. Theo ông, về dài hạn, các mô hình đều cho thấy xu hướng này có thể rõ nét hơn, với lượng mưa lớn hơn và các đợt mưa cực đoan gia tăng.

Tuy nhiên, các nhà khoa học cho rằng còn quá sớm để quy trận mưa lần này trực tiếp cho biến đổi khí hậu nếu chưa có nghiên cứu cụ thể. Dữ liệu của Copernicus Climate Pulse cho thấy nguyên nhân trực tiếp là một hệ thống áp thấp di chuyển từ khu vực Biển Đông có nhiệt độ cao bất thường, đi qua Campuchia và Việt Nam trước khi di chuyển chậm lại phía trên Bangkok.

Tình hình càng phức tạp bởi sự xuất hiện của một đợt El Nio mạnh bất thường. Đây là hiện tượng khí hậu có tính chu kỳ, thường làm gia tăng nắng nóng và các hiện tượng thời tiết cực đoan trên toàn cầu. El Nio thường khiến Đông Nam Á có mùa Hè khô hơn, song các nghiên cứu gần đây cho thấy hiện tượng này vẫn có thể làm tăng số ngày xuất hiện mưa cực đoan.

Ông Naim Laeni, chuyên gia tư vấn và giảng viên đại học bán thời gian, đồng tác giả một nghiên cứu về khả năng chống chịu của Bangkok trước lũ lụt, cho rằng nhà chức trách đã đánh giá thấp cường độ của những trận mưa kéo dài nhiều ngày.

Theo ông, hệ thống kênh thoát nước của Bangkok có thể xử lý khoảng 60 mm mưa mỗi giờ, trong khi những khu vực được nâng cấp có khả năng đáp ứng tới 80 mm. Tuy nhiên, lượng mưa cục bộ có lúc vượt xa ngưỡng này, trong khi thời gian giữa các đợt mưa quá ngắn để hệ thống kịp tiêu thoát nước.

“Mức độ nghiêm trọng của những đợt mưa kéo dài nhiều ngày đã bị đánh giá thấp”, ông Laeni nói, đồng thời lưu ý rằng Bangkok thường chỉ hứng chịu mưa lớn trong vài giờ, thay vì kéo dài nhiều ngày.

Hệ thống thời tiết gây mưa lớn cũng ảnh hưởng tới nước láng giềng Myanmar. Lũ quét và sạt lở đất đã gây thương vong, đồng thời làm nhiều tuyến đường bị chia cắt, cản trở hoạt động cứu hộ.

Tại miền Nam Myanmar, lực lượng cứu hộ đã tìm thấy thi thể các nạn nhân trong một vụ sạt lở đất xảy ra cuối tuần qua. Theo các quan chức địa phương, vụ việc khiến 9 người thiệt mạng, trong khi 8 người khác vẫn mất tích tại một khu vực bị bùn đất vùi lấp.

Tại Bangkok, các trạm bơm đang vận hành hết công suất, song có thể phải mất thêm vài ngày để nước rút hoàn toàn.

Tại khu chung cư Khlong Chan, bà Suleemas cho biết sẽ tiếp tục ở lại cùng những người hàng xóm để ứng phó với tình hình.

“Đúng là rất khó khăn, nhưng chúng tôi đang cùng nhau chống chọi và vượt qua. Khi mọi người đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau, tinh thần ấy giúp chúng tôi đứng vững và cùng nhau vượt qua tất cả”, bà chia sẻ.