Châu Á ‘oằn mình’ trước thời tiết cực đoan

Thời tiết cực đoan đang gây ra nhiều hệ lụy tại một số quốc gia và vùng lãnh thổ châu Á, từ cháy rừng, nắng nóng, gia tăng nguy cơ bệnh hô hấp tại Indonesia, Hàn Quốc, đến mưa lớn, sạt lở và lũ lụt tại Philippines, trong khi Hong Kong (Trung Quốc) ghi nhận mức nhiệt cao kỷ lục.

Lực lượng cứu hỏa nỗ lực dập lửa cháy rừng tại Vườn Quốc gia Núi Bromo, Đông Java, Indonesia, ngày 6/8/2026. Ảnh: THX/TTXVN phát

Theo phóng viên TTXVN tại Indonesia, một đám cháy rừng lớn đang lan rộng tại Vườn quốc gia Bromo Tengger Semeru, tỉnh Đông Java, buộc chính quyền phải đóng cửa khu du lịch núi Bromo từ tối 8/8 cho đến khi có thông báo mới. Đám cháy bùng phát ngày 3/8 và đến nay đã ảnh hưởng khoảng 170 – 176 ha đất. Hàng trăm nhân viên cứu hỏa, cảnh sát, quân đội, kiểm lâm và tình nguyện viên được huy động để khống chế đám cháy. Hai trực thăng chữa cháy cùng thiết bị bay không người lái cũng được triển khai tại những khu vực địa hình hiểm trở, khó tiếp cận bằng đường bộ.

Nguyên nhân vụ cháy chưa được xác định. Tuy nhiên, vụ việc xảy ra trong bối cảnh Indonesia đang trải qua mùa khô được dự báo kéo dài và khắc nghiệt hơn. Cơ quan Khí tượng, Khí hậu và Địa vật lý Indonesia (BMKG) cảnh báo thảm thực vật khô, gió mạnh, cùng tác động của hiện tượng El Nio và gió mùa khô từ Australia đang làm gia tăng nguy cơ cháy tại nhiều khu vực.

Hơn 107.000 ha đất đã bị thiêu rụi tại Indonesia trong nửa đầu năm nay, cao hơn gấp đôi diện tích bị cháy trong cả năm 2023. Nhiều vụ cháy cũng được ghi nhận tại các tỉnh Trung Java và Tây Java, trong đó một số vụ được cho là liên quan đến hoạt động phát quang đất để canh tác.

Không chỉ làm gia tăng nguy cơ cháy rừng, nắng nóng kéo dài tại Indonesia còn đặt ra những rủi ro đối với sức khỏe cộng đồng. Chuyên gia hô hấp Tjandra Yoga Aditama cảnh báo thời tiết nắng nóng, đặc biệt trong điều kiện El Nio, có thể làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh truyền nhiễm, trong đó có nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính (ISPA). Theo ông Tjandra, nhiệt độ cao dễ gây mất nước và ảnh hưởng đến đường hô hấp; nguy cơ càng tăng khi thời tiết cực đoan đi kèm chất lượng không khí suy giảm.

Chuyên gia này khuyến cáo người dân bảo đảm dinh dưỡng, uống đủ nước, nghỉ ngơi và vận động hợp lý; hạn chế các hoạt động ngoài trời khi ô nhiễm không khí ở mức cao. Những người xuất hiện các triệu chứng như ho, đau ngực hoặc sốt cần theo dõi tình trạng sức khỏe và đi khám nếu các triệu chứng không cải thiện. Ông đồng thời đề nghị người dân hạn chế hút thuốc, đốt rác và các nguồn phát thải gây ô nhiễm không khí.

Người dân di chuyển trên đường dưới trời nắng gay gắt tại Seoul, Hàn Quốc ngày 4/8/2026. Ảnh: Yonhap/TTXVN phát

Theo phóng viên TTXVN tại Hàn Quốc, nắng nóng kéo dài cũng đang gây sức ép lên việc bảo đảm chất lượng nước sinh hoạt ở thủ đô Seoul. Theo chính quyền thành phố, nhiệt độ nước sông Hàn tăng nhanh, từ mức trung bình khoảng 24 độ C trong tháng 7 lên 29 độ C vào ngày 5/8.

Nhiệt độ nước cao tạo điều kiện thuận lợi cho tảo phát triển và làm gia tăng khả năng xuất hiện các chất gây mùi đất hoặc mùi mốc, có thể ảnh hưởng đến mùi vị nước sinh hoạt. Trước tình hình này, Seoul đã tăng cường giám sát chất lượng nước và xây dựng hệ thống cảnh báo riêng đối với các chất gây mùi, vị. Tần suất kiểm tra nước thô được nâng từ 1 lần/tuần lên 1 lần/ngày; khi chuyển sang giai đoạn cảnh báo, tần suất tiếp tục tăng lên 2 lần/ngày. Thành phố cũng tăng lượng ozone trong quy trình xử lý nước và rút ngắn chu kỳ làm sạch các bộ lọc than hoạt tính.

Chính phủ Hàn Quốc đồng thời tăng cường các biện pháp bảo vệ những nhóm dễ bị tổn thương trước nắng nóng, đặc biệt là lao động ngoài trời, lao động nhập cư và người cao tuổi. Nhà chức trách yêu cầu các chủ trang trại bảo đảm đủ nước uống, bóng râm và thời gian nghỉ cho lao động, trong khi các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra những nơi làm việc có nguy cơ chịu ảnh hưởng của nhiệt độ cao như công trường xây dựng.

Theo Cơ quan Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hàn Quốc, nước này ghi nhận thêm 203 ca mắc bệnh liên quan đến nắng nóng trong ngày 9/8, nâng tổng số ca trong năm lên 3.090, trong đó có thêm 3 trường hợp tử vong. Dù cảnh báo nắng nóng ở mức cao nhất đã được dỡ bỏ trên toàn quốc, nhiệt độ tại một số khu vực vẫn có thể lên gần 35 độ C.

Trong khi đó, Philippines đang phải ứng phó với một dạng thời tiết cực đoan khác khi gió mùa Tây Nam tăng cường kết hợp với các xoáy thuận nhiệt đới ảnh hưởng đến hơn 380.000 người tại 8 khu vực. Theo truyền thông Philippines, ít nhất 110.000 hộ gia đình bị ảnh hưởng, 6 người thiệt mạng và 7 người bị thương. Các hiện tượng thời tiết cực đoan cũng làm hư hại 148 ngôi nhà, trong đó 10 căn bị phá hủy hoàn toàn.

Mưa lớn đã gây ra sạt lở đất và đá khiến 4 người thiệt mạng, trong khi 2 trường hợp tử vong khác do đuối nước và điện giật. Nhà chức trách Philippines đã kích hoạt 86 trung tâm sơ tán, tiếp nhận khoảng 7.300 người. Ngoài ra, khoảng 3.700 người đang phải tạm trú bên ngoài các trung tâm sơ tán.

Tại Hong Kong (Trung Quốc), thời tiết cũng diễn biến cực đoan khi Đài quan sát Hong Kong ngày 9/8 ghi nhận nhiệt độ 36,9 độ C, mức cao nhất kể từ khi cơ quan này bắt đầu lưu dữ liệu vào năm 1884. Kỷ lục trước đó là 36,6 độ C, được thiết lập ngày 22/8/2017.

Tại trạm quan trắc Sheung Shui ở phía Bắc Hong Kong, nhiệt độ lên tới 39,8 độ C, mức cao nhất từng được ghi nhận tại Hong Kong kể từ khi hệ thống trạm quan trắc tự động được đưa vào sử dụng trong những năm 1980. Đài quan sát Hong Kong cảnh báo thời tiết cực kỳ nóng có thể tiếp diễn đến ngày 12/8 do ảnh hưởng của bão Dolphin đang tiến về khu vực duyên hải phía Đông Trung Quốc.