Tổng Trump nêu điều kiện mới cho thỏa thuận hòa bình với Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố ông không vội ký thỏa thuận hòa bình với Iran cho đến khi các nước Trung Đông đồng ý tham gia vào Hiệp định Abraham nhằm bình thường hóa quan hệ với Israel.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (Ảnh: Reuters).

Trong bối cảnh các cuộc đàm phán về một thỏa thuận hòa bình tiềm năng giữa Iran và Mỹ đang tăng tốc, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bổ sung một điều kiện mới: phải có thêm nhiều quốc gia tham gia vào Hiệp định Abraham.

Nhà lãnh đạo Mỹ hôm 27/5 gợi ý rằng ông có thể từ chối ký kết một thỏa thuận với Iran cho đến khi một loạt quốc gia Trung Đông đồng ý tham gia vào khuôn khổ Hiệp định Abraham.

“Đó thực sự sẽ là một dấu hiệu to lớn, và tôi nghĩ các quốc gia đó đang nợ chúng ta điều đó. Tôi không chắc chúng ta có nên thực hiện thỏa thuận (với Iran) hay không nếu họ không ký kết hiệp định”, ông phát biểu trong một cuộc họp nội các.

Ông cho biết, hiện tại ông muốn các cuộc thảo luận đó phải trở thành một phần của các cuộc đàm phán rộng lớn hơn hướng tới một thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran. Tuy nhiên, khi bị chất vấn sâu hơn về vấn đề này, ông đã từ chối khẳng định liệu bất kỳ thỏa thuận nào cũng sẽ phải phụ thuộc hoàn toàn vào việc bổ sung các quốc gia vào Hiệp định Abraham hay không.

“Chúng ta có thể thực hiện một thỏa thuận tốt ngay bây giờ, nhưng có lẽ đó không phải là một thỏa thuận tuyệt vời. Nếu đó không phải là một thỏa thuận tuyệt vời, chúng ta sẽ không thực hiện nó”, ông Trump nói.

Trước đó trong tuần, ông Trump đã gây sức ép lên một số quốc gia bao gồm Ả rập Xê út, Qatar và Pakistan để yêu cầu họ tham gia Hiệp định Abraham. Sau đó, ông gợi ý các nước khác như Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập và Jordan, thậm chí Iran. Mặc dù vậy, cho đến nay có rất ít dấu hiệu cho thấy bất kỳ quốc gia nào trong số này hào hứng với điều đó.

Trong bối cảnh đàm phán chấm dứt xung đột với Iran không có nhiều tiến triển, ông Trump hôm qua một lần nữa tuyên bố ông không vội ký thỏa thuận với Tehran.

Ông nhấn mạnh, Iran đã tính toán sai lầm nếu họ nghĩ rằng cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới sẽ buộc ông phải nhượng bộ để đạt được một thỏa thuận. “Tôi không quan tâm đến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ”, ông nói.

Hiệp định Abraham là một loạt các thỏa thuận do Mỹ làm trung gian nhằm bình thường hóa quan hệ giữa Israel và một số quốc gia Trung Đông. Các thỏa thuận này được hình thành trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump.

Các thỏa thuận ban đầu được ký kết giữa Các Tiểu vương quốc Ả rập Thống nhất (UAE), Bahrain, Sudan và Maroc vào năm 2020. Tuy nhiên, tình trạng bất ổn kéo dài ở Sudan đã làm trì hoãn việc chính thức hóa mối quan hệ của nước này với Israel. Kazakhstan đã gia nhập hiệp định vào tháng 11/2025 ngay cả khi quốc gia này vốn đã có quan hệ bình thường với Israel từ những năm 1990.

Theo Viện Trung Đông, các thỏa thuận này cũng đánh dấu lần bình thường hóa chính thức đầu tiên trong quan hệ ngoại giao Ả rập – Israel kể từ hiệp ước hòa bình năm 1994 của Israel với Jordan và thỏa thuận Ai Cập – Israel năm 1979. Quá trình bình thường hóa đã chứng kiến các mối quan hệ ngoại giao được thiết lập và các đại sứ quán được mở cửa.

Các chuyến bay thẳng cũng đã bắt đầu giữa Israel và Maroc vào tháng 8/2021, và hãng hàng không Gulf Air của Bahrain đã khởi động các chuyến bay thẳng đến Tel Aviv vào tháng 9 năm đó. Theo Viện Hòa bình Hiệp định Abraham, nếu không tính ngành du lịch và dịch vụ, thương mại giữa Israel và các nước Ả rập ở Trung Đông đã tăng 234% trong 7 tháng đầu năm 2021 so với cùng kỳ năm 2020.

Thành quả lớn nhất trong các hiệp định đối với Israel là thỏa thuận với UAE, một nhà sản xuất dầu mỏ lớn toàn cầu và là một trung tâm thương mại, kinh doanh có ảnh hưởng ngoại giao sâu rộng trên khắp Trung Đông. Israel và UAE kể từ đó đã phát triển các mối quan hệ kinh tế và an ninh chặt chẽ, bao gồm hợp tác quốc phòng và một hiệp định thương mại tự do.

Mặc dù các hiệp định này được giới ngoại giao hoan nghênh như một bước đi hướng tới một Trung Đông hòa bình hơn, chúng vẫn không nhận được sự ủng hộ của công chúng ở nhiều nơi trong khu vực, phần lớn là vì các thỏa thuận này không giải quyết cuộc xung đột Israel – Palestine.

Tiến sĩ James M. Dorsey, Nghiên cứu viên cao cấp thỉnh giảng tại Trường Nghiên cứu Quốc tế S. Rajaratnam thuộc Đại học Công nghệ Nanyang (Singapore), cho rằng có thể có một vài lý do khiến ông Trump muốn đưa Hiệp định Abraham vào bất kỳ thỏa thuận nào với Iran. Chúng bao gồm việc xoa dịu sự ủng hộ trong nội bộ đảng của ông và phong trào “Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại” (MAGA), cũng như để làm vừa lòng Israel.