Tổng thống Biden: Quân đội Mỹ sẽ thả hàng viện trợ xuống Gaza

Theo dõi VGT trên

Nhà Trắng cho biết hoạt động viện trợ sẽ diễn ra trong những ngày tới và tiếp tục trong những tuần tới.

Mỹ cũng xem xét thiết lập một hành lang hàng hải để vận chuyển hàng hoá viện trợ nhân đạo cho người dân Gaza.

Tổng thống Biden: Quân đội Mỹ sẽ thả hàng viện trợ xuống Gaza - Hình 1
Tổng thống Mỹ Joe Biden phát biểu tại Nhà Trắng ngày 23/2/2024. Ảnh: AFP/TTXVN

Theo tờ The Times of Israel, Tổng thống Mỹ Joe Biden ngày 1/3 đã công bố kế hoạch thực hiện đợt thả thực phẩm đầu tiên của quân đội Mỹ xuống Gaza, một ngày sau khi có thông tin lính Israel bị tố b.ắn vào đám đông người chờ viện trợ ở Thành phố Gaza, khiến ít nhất 104 người t.hiệt m.ạng và 208 người khác bị thương.

“Chúng ta cần phải làm nhiều hơn nữa và Mỹ sẽ làm nhiều hơn nữa. Hàng viện trợ được đưa tới Gaza gần như không đủ…Mạng sống của những người vô tội, của t.rẻ e.m đang bị đe dọa. Chúng tôi sẽ không đứng yên cho đến khi có thêm viện trợ ở đó. Lẽ ra chúng ta phải đưa hàng trăm xe tải vào chứ không chỉ vài chiếc”, Tổng thống Biden nói với các phóng viên tại Nhà Trắng trước khi bắt đầu cuộc gặp với Thủ tướng Italy Giorgia Meloni.

Nhà Trắng sau đó cho biết đợt thả hàng viện trợ sẽ diễn ra trong những ngày tới và hoạt động này sẽ được nhân rộng trong những tuần tiếp theo.

Ngoài Mỹ, Jordan và Anh đã tiến hành thả hàng viện trợ vào tuần trước ở phía Bắc Gaza.

Tổng thống Biden cho biết Mỹ cũng sẽ xem xét một hành lang hàng hải khả thi để chuyển một lượng lớn viện trợ tới Gaza – nơi người dân phải đối mặt với tình trạng thiếu lương thực, nước và thuốc men trầm trọng do chiến tranh. Một quan chức Mỹ tiết lộ hoạt động hỗ trợ vận chuyển bằng đường biển từ Síp, cách bờ biển Địa Trung Hải của Gaza khoảng 390km, đang được xem xét.

Việc chuyển hàng viện trợ tới Gaza luôn là một vấn đề gây tranh cãi trong cuộc chiến đã kéo dài 5 tháng tại vùng đất bị phong toả này.

Israel, quốc gia kiểm tra tất cả các xe tải vào Gaza từ cả hai cửa khẩu, đã đổ lỗi cho Liên hợp quốc (LHQ) vì không cung cấp hàng viện trợ đủ nhanh sau khi chúng được thông quan và dẫn đến tình trạng người cần vẫn chưa nhận được hàng hoá cấp thiết.

Về phần mình, LHQ cho biết việc phân phối viện trợ ở Gaza ngày càng trở nên khó khăn hơn. Theo dữ liệu và các quan chức của LHQ, dòng viện trợ từ Ai Cập gần như cạn kiệt trong hai tuần qua và tình trạng an ninh sụp đổ khiến việc phân phối thực phẩm khó khăn.

Video đang HOT

Nhiều xe tải đến cửa khẩu Kerem Shalom của Israel đã bị cản trở bởi người thân của các con tin Israel và những người biểu tình. Israel nhiều lần cho biết họ sẵn sàng đẩy nhanh quá trình giải phóng các xe hàng này.

Trước cuộc chiến với Hamas, Gaza dựa vào 500 xe tải chở hàng tiếp tế hàng ngày. Mỹ liên tục gây sức ép buộc Israel phải tăng cường cung cấp viện trợ kể từ khi xung đột nổ ra ngày 7/10/2023.

Cơ quan hỗ trợ người tị nạn Palestine của LHQ (UNRWA) ngày 1/3 cho biết trong tháng 2, trung bình có gần 97 xe tải có thể vào Gaza mỗi ngày, so với khoảng 150 xe tải/ngày trong tháng 1 và thấp hơn nhiều so với mục tiêu 500 xe/ngày.

Đức, Italy bình luận về khả năng chuyển giao chiến đấu cơ hiện đại cho Ukraine

Báo La Repubblica hôm 20/2 đưa tin Chính phủ Italy đang bí mật xem xét các phương án gửi máy bay quân sự tới Kiev.

Trong khi đó, Đức cho hay nước này không sở hữu những loại chiến đấu cơ mà Kiev yêu cầu viện trợ.

Đức, Italy bình luận về khả năng chuyển giao chiến đấu cơ hiện đại cho Ukraine - Hình 1
Máy bay n.ém b.om chiến đấu AMX A-11 Ghibli của Không quân Italy. Ảnh: Wikipedia

Italy sắp chuyển giao chiến đấu cơ cho Kiev?

Theo nguồn tin, thoả thuận chuyển giao 5 chiếc máy bay cho Kiev có thể được ký kết trong chuyến thăm sắp tới đến thủ đô Ukraine của Thủ tướng Italy Giorgia Meloni. Lô hàng có thể bao gồm máy bay tấn công mặt đất AMX A-11 Ghibli cũ, cũng như máy bay phản lực Tornado.

Tuy nhiên, tờ La Repubblica tỏ ra hoài nghi về sáng kiến này, vì số lượng nhỏ máy bay phản lực như vậy khó có thể thay đổi tình hình trên bầu trời Ukraine.

Tờ báo cũng lưu ý Không quân Italy sẽ cho máy bay n.ém b.om chiến đấu AMX Ghibli nghỉ hưu hoàn toàn vào cuối năm 2023. Còn việc vận chuyển Tornados hoặc Eurofighters sẽ phức tạp hơn.

La Repubblica cho biết Rome không muốn trở thành quốc gia đầu tiên cung cấp máy bay do phương Tây sản xuất cho Kiev. Tờ báo giải thích rằng họ sẽ chỉ đồng ý chuyển giao chiến đấu cơ nếu các quốc gia khác làm như vậy trước. Đồng thời, Italy cũng muốn một số "đồng minh" khác như Vương quốc Anh, dẫn đầu trong nỗ lực này.

Italy được cho là sẽ không ngăn cản Vương quốc Anh gửi máy bay chiến đấu Typhoon tới Ukraine. Việc gửi gửi máy bay chiến đấu Typhoon cho Kiev sẽ cần có sự chấp thuận của tất cả các quốc gia tham gia sản xuất loại máy bay này.

Cho đến nay, Vương quốc Anh, quốc gia đi đầu trong chiến dịch cung cấp xe tăng do phương Tây sản xuất cho Ukraine, đã không vội vàng cung cấp máy bay chiến đấu cho Ukraine. Đầu tháng 2, Bộ trưởng Quốc phòng Anh Ben Wallace nói với Sky News rằng Anh sẽ không sớm đưa máy bay chiến đấu tới Kiev. Ông lập luận rằng nếu quá trình chuyển giao diễn ra, khoảng 200 nhân viên của Lực lượng Không quân Hoàng gia Anh sẽ phải đi cùng các máy bay.

Thay vào đó, theo ông Wallace, Anh và các quốc gia phương Tây khác tập trung vào việc đảm bảo "khả năng phục hồi lâu dài" của Ukraine, thông qua các phương tiện khác, như tên lửa đất đối không hoặc máy bay không người lái, vốn có "tác dụng tương tự" máy bay chiến đấu.

Đức nói không sở hữu loại máy bay chiến đấu mà Ukraine yêu cầu

Đức, Italy bình luận về khả năng chuyển giao chiến đấu cơ hiện đại cho Ukraine - Hình 2
Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius. Ảnh: Global Look Press/DPA

Trong diễn biến liên quan, Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius cho biết Berlin khó có thể đáp ứng các yêu cầu của Kiev về máy bay chiến đấu, vì quân đội nước này không sở hữu các loại máy bay quân sự mà Kiev yêu cầu.

Cụ thể, khi được hỏi về khả năng chuyển giao chiến đấu cơ cho Ukraine, ông Pistorius nói rằng cho đến nay, các cuộc thảo luận về khả năng chuyển giao máy bay chiến đấu chỉ đề cập đến các loại máy bay chiến đấu mà Bundeswehr không sở hữu.

"Câu hỏi đó nên dành cho các quốc gia khác chứ không phải Đức", ông Pistorius nói. Tuy nhiên, Bộ trưởng Quốc phòng Đức nói rằng Berlin không loại trừ khả năng chuyển giao máy bay cho Kiev.

"Các hành động quân sự ở Ukraine khiến chúng ta không bao giờ có thể loại trừ bất kỳ khả năng nào", ông nói song cho rằng đề xuất này khó có thể áp dụng đối với máy bay quân sự của Đức ngay lúc này.

Quân đội Đức (Bundeswehr) hiện chủ yếu dựa vào các máy bay chiến đấu Eurofighter Typhoon. Theo báo cáo năm 2021 của Airbus, Luftwaffe - Lực lượng Không quân của Đức đang sở hữu hơn 140 chiếc máy bat loại này. Được sản xuất từ đầu những năm 1990, những máy bay chiến đấu phản lực thế hệ thứ tư này do BAE Systems của Anh, Airbus và Leonardo của Italy hợp tác sản xuất. Ngoài những chiếc Typhoon, Không quân Đức còn có gần 90 máy bay phản lực Panavia Tornado cũ hơn được phát triển từ những năm 1970.

Hồi tháng 1, ông Pistorius cũng đã thẳng thừng bác bỏ thông tin cho rằng Đức chấp thuận gửi máy bay chiến đấu tới Ukraine. Ông nhấn mạnh điều đó "không khả thi" và cho rằng động thái này là quá rủi ro.

Kiev lạc quan, Nga cảnh báo đáp trả mạnh mẽ

Đức, Italy bình luận về khả năng chuyển giao chiến đấu cơ hiện đại cho Ukraine - Hình 3
Chiến đấu cơ F-16 trong một cuộc trình diễn hỏa lực của Lực lượng Không quân Mỹ. Ảnh: Getty Images

Kiev đã liên tục kêu gọi các quốc gia phương Tây cung cấp vũ khí hạng nặng hơn - như máy bay chiến đấu và tiêm kích cho Ukraine, trong bối cảnh cuộc xung đột với Nga đang leo thang căng thẳng.

Tuy nhiên, một số nhà quan sát cho rằng mục đích thực sự của Kiev là những chiếc tiêm kích F-16 do Mỹ sản xuất. Và Mỹ đã thẳng thừng bác bỏ lời đề nghị này.

Vào cuối tháng 1, Tổng thống Mỹ Joe Biden tuyên bố sẽ không gửi máy bay chiến đấu F-16 tới Ukraine.

Tại một cuộc họp báo ở Nhà Trắng, trả lời phóng viên khi được hỏi tại sao ông phản đối cung cấp chiến đấu cơ F-16 cho Ukraine, Tổng thống Biden nói: "Vì Mỹ nên giữ máy bay chiến đấu này trong nước. Đó hoàn toàn là tình huống khác biệt".

Trong khi đó, các quan chức Ukraine gần đây đã bày tỏ sự lạc quan, cho rằng nước này sẽ vượt qua sự phản đối của phương Tây.

Tuần trước, tờ Financial Times đưa tin Mỹ vẫn có thể cân nhắc gửi máy bay chiến đấu F-16 tới Kiev hoặc "bật đèn xanh" cho việc tái xuất khẩu loại máy bay này từ các quốc gia khác sở hữu chúng.

Về phần mình, Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg cho biết liên minh đang ưu tiên cung cấp cho Ukraine xe tăng, xe chiến đấu bộ binh và đạn dược, và máy bay chiến đấu không phải là vấn đề cấp bách nhất hiện nay. Theo ông Stoltenberg, NATO vẫn đang thảo luận về việc gửi máy bay chiến đấu tới Ukraine.

Trong bối cảnh đó, ôngViktor Bondare, cựu Tư lệnh Lực lượng Không quân Nga và Chủ tịch Ủy ban Hội đồng Liên bang về Quốc phòng và An ninh, hôm 14/2 cảnh báo rằng các hệ thống phòng không của Nga có thể phá hủy tất cả các máy bay chiến đấu của phương Tây trong vòng 2 - 3 tháng nếu chúng được chuyển giao cho Ukraine.

"Hệ thống phòng không của chúng tôi hoạt động rất hiệu quả. Chúng tôi sẽ phá hủy tất cả nguồn cung máy bay của Ukraine trong vòng 2 - 3 tháng. Ukraine cần học cách vận hành máy bay chiến đấu và quá trình này sẽ mất khoảng 6 - 12 tháng", ông Bondare trả lời câu hỏi liệu việc phương Tây gửi máy bay chiến đấu cho Ukraine sẽ ảnh hưởng như thế nào đến chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga.

Moskva đã nhiều lần cảnh báo việc phương Tây chuyển giao vũ khí cho Kiev chỉ khiến xung đột kéo dài, gây thêm nỗi thống khổ cho ngườidân, cũng như tạo ra nguy cơ đối đầu trực tiếp giữa Nga và NATO.

Bạn thấy bài viết này có hữu ích không?
Có;
Không

Tin liên quan

Tiêu điểm

Bị cấm bay vì chiêu trò đóng gói hành lý xách tay không thể ngờ tới
18:39:14 19/06/2024
'Sóng gió' bủa vây Johnson & Johnson
07:30:11 20/06/2024
Nắng nóng gây c.hết người có thể tăng gấp 35 lần tại Mỹ, Mexico và Trung Mỹ
07:59:58 21/06/2024
Thế giới đối mặt nguy cơ đại dịch mới do cúm gia cầm bùng phát
18:01:37 19/06/2024
Cảnh báo đỏ cho các bang miền Bắc Ấn Độ do nắng nóng
18:03:28 19/06/2024
Ông Medvedev cảnh báo hậu quả nếu Ukraine từ chối đề xuất của Tổng thống Putin
07:02:59 20/06/2024
Cháy tại công ty dược phẩm Novo Nordisk ở Đan Mạch
18:59:01 19/06/2024
Loài chim quý hiếm mở rộng vùng sinh sống ở Trung Quốc
19:01:22 19/06/2024

Tin đang nóng

"Cậu ấm" Subeo lộ diện với chiều cao khủng, được Cường Đô La nhắn nhủ tình cảm trong ngày sinh nhật
14:32:03 21/06/2024
Thông tin chính thức vụ Công Vinh và Thuỷ Tiên đã ly hôn
15:26:25 21/06/2024
Vỡ mộng sự thật đằng sau khoảnh khắc Trần Nghiên Hy - Trần Hiểu khóa môi kinh điển trong hôn lễ
13:46:01 21/06/2024
Câu Chuyện Hoa Hồng: MXH bùng nổ vì Lưu Diệc Phi ly hôn chồng tồi, còn nói 1 câu khiến ai cũng hả dạ
13:04:13 21/06/2024
Lisa (BLACKPINK) gây ngỡ ngàng với tạo hình khác lạ trong teaser mới
12:15:03 21/06/2024
Đôi vợ chồng quyền lực của showbiz Việt mỗi lần sánh đôi lại khiến dân tình choáng ngợp: Ăn mặc đơn giản mà sang xịn ngút trời
14:54:09 21/06/2024
Đoạn kết phi lý, gây tranh cãi bậc nhất "Trạm cứu hộ trái tim"
14:23:54 21/06/2024
"Nữ MC độc thân đắt giá nhất" từng bị gạ ăn tối với giá 18.000USD, 1 thập kỷ không yêu ai giờ ra sao?
15:04:04 21/06/2024

Tin mới nhất

Binh sĩ Triều Tiên vượt giới tuyến lần thứ 3 trong tháng 6

17:45:44 21/06/2024
Các vụ vi phạm biên giới xảy ra trong bối cảnh Triều Tiên đã triển khai số lượng lớn binh sĩ ở các khu vực t.iền tuyến kể từ tháng 4 để tiến hành một loạt hoạt động như cài mìn, dựng các bức tường có thể là hàng rào chống tăng và gia cố ...

Kinh tế tăng trưởng chậm lại, Fed có thể sớm thay đổi lãi suất

17:43:19 21/06/2024
Số đơn xin trợ cấp thất nghiệp lần đầu của Mỹ đã giảm trong tuần trước, trong khi số nhà xây mới trong tháng Năm rơi xuống mức thấp nhất trong gần 4 năm.

Mỹ khôi phục bến tàu nổi để chuyển hàng viện trợ nhân đạo tới Gaza

17:11:54 21/06/2024
Trong một diễn biến khác, cùng ngày, hơn 30 chuyên gia LHQ đã kêu gọi các quốc gia và công ty chấm dứt hoạt động chuyển giao vũ khí và đạn dược cho Israel.

Thúc đẩy hợp tác thương mại-đầu tư giữa Việt Nam, Algeria

17:09:45 21/06/2024
Khung pháp lý về đầu tư sẽ được ổn định với thời hạn tối thiểu là 10 năm, đơn giản hóa và giảm quyền lực của chính quyền, tăng cường chế độ một cửa, xử lý đầu tư trực tiếp nước ngoài theo cách tiếp cận thực tế.

Động đất ngoài khơi miền Đông Indonesia

17:06:40 21/06/2024
Động đất xảy ra vào lúc 7h11 , tâm chấn cách khu vực Yalimo 68 km về phía Đông Bắc và độ sâu chấn tiêu 78 km. Nhà chức trách không đưa ra cảnh báo sóng thần do các rung chấn được dự đoán không tạo ra sóng lớn.

Áp dụng công nghệ số để cải thiện giao thông ở Canada

17:03:49 21/06/2024
Công nghệ số nâng cao hiệu quả của hệ thống giao thông công cộng, cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ này thông qua tối ưu hóa các tuyến đường, kết hợp nhiều phương thức vận tải bằng ứng dụng tích hợp và thanh toán không tiếp xúc.

Chủ động trong thời đại AI

17:02:17 21/06/2024
Trong kỷ nguyên số hóa, trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những biến đổi sâu sắc trên mọi lĩnh vực và báo chí không phải là ngoại lệ.

Khám phá Siquijor - Hòn đảo phép thuật ở Philippines

16:59:45 21/06/2024
Từ thời cổ đại, hòn đảo Siquijor xa xôi ở Philippines được biết đến là một trung tâm phép thuật , chữa bệnh theo phương pháp dân gian và là nơi ở của phù thủy.

Cuộc bầu cử Tổng thống Nga dưới góc nhìn phóng viên

16:57:23 21/06/2024
Viết bài bình luận về sự kiện bầu cử cũng là điều bắt buộc đối với phóng viên địa bàn ngoài việc chờ đưa kết quả bầu cử chính thức do Ủy ban Bầu cử Trung ương LB Nga (CEC) công bố.

FDI toàn cầu giảm hai năm liên tiếp

16:51:31 21/06/2024
UNCTAD cho biết thêm rằng dự án đầu tư xanh lớn nhất vào năm 2023 là dự án hydro xanh ở Mauritania, dự kiến tạo ra 34 tỷ USD đầu tư. UNCTAD cũng chỉ ra rằng con số này gấp nhiều lần Tổng sản phẩm quốc nội của quốc gia này .

Kết quả thăm dò: 80% người dân muốn các chính phủ nỗ lực chống lại hiện tượng nóng lên toàn cầu

16:50:25 21/06/2024
Cuộc khảo sát do Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (LHQ) (UNDP), Đại học Oxford và GeoPoll thực hiện đã đặt ra 15 câu hỏi bằng các cuộc gọi điện thoại ngẫu nhiên tới người dân ở 77 quốc gia, đại diện cho 87% dân số thế giới.

Politico: Tất cả thành viên NATO nhất trí ông Mark Rutte làm Tổng thư ký tiếp theo

16:45:31 21/06/2024
Theo dữ liệu của NATO, Hà Lan sẽ chỉ đạt con số 2% trong năm nay. Tổng cộng 23 trong số 32 quốc gia thành viên sẽ đạt ngưỡng này trong năm 2024.

Có thể bạn quan tâm

Lưu Diệc Phi "đẹp đến mức khiến chồng phát điên" nhờ son đỏ, ai muốn đu theo nên tham khảo 4 loại này

Làm đẹp

17:51:42 21/06/2024
Phong cách makeup này khiến ai nhìn cũng phải xiêu lòng với lớp nền mướt mịn, trong trẻo, lông mày được kẻ gọn gàng, tạo cảm giác thanh tao, trang nhã.

Bạn trai Suri Cruise: Nhạc sĩ trẻ, sở hữu "visual" ấn tượng được ví như bản sao của Timothée Chalamet

Sao âu mỹ

17:51:01 21/06/2024
Con gái Tom Cruise lại tiếp tục bị cánh săn ảnh ghi lại khoảnh khắc khóa môi cực ngọt ngào cùng chàng trai này trên phố. Ngay sau đó, danh tính của chàng trai này cũng được công chúng tìm ra.

Giả danh phó giám đốc ngân hàng để chiếm đoạt hơn 60 tỉ đồng

Pháp luật

17:28:54 21/06/2024
Ngày 21/6, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bình Dương thông báo truy tìm Đặng Thị Thu Cúc (SN 1995; ngụ phường Phú Lợi, TP Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương) để phục vụ yêu cầu điều tra vụ án hình sự

Chồng để quên con ở quán phở vì vội đi xem bóng đá với đám bạn nhậu

Góc tâm tình

17:28:47 21/06/2024
Cứ mỗi mùa bóng về là tôi lại muốn bỏ chồng cho xong. Nhiều khi tôi muốn hỏi chồng mình là lấy vợ đẻ con làm gì khi anh mãi không chịu lớn.

'Bà hoàng cải lương' U80 viên mãn bên chồng con

Sao việt

17:24:23 21/06/2024
Hiện tại, NSND thường xuyên đi du lịch cùng con trai. Ông xã là người ủng hộ, mong muốn bà đi để có những trải nghiệm, khám phá thế giới ở t.uổi U80.

Hôm nay nấu gì: Bữa tối mùa hè siêu thanh mát, ăn mãi không chán

Ẩm thực

17:15:44 21/06/2024
Bữa ăn vô cùng đơn giản, dễ nấu, chắc chắn cả nhà sẽ phải xuýt xoa vì quá ngon khi thưởng thức. Hãy tham khảo ngay mâm cơm này nhé!

'Người một nhà' tập cuối: Trí tình nguyện để Khải đ.ập nát chân trước mặt mẹ ruột

Phim việt

17:12:55 21/06/2024
Trong Người một nhà tập cuối lên sóng tối nay 21/6, khi biết con trai Khải (Hà Việt Dũng) bị bắt cóc, Trí (Duy Hưng) tự nguyện đi cùng Khải tới nhà ông Đông (Quốc Trọng) để trả nợ ân oán năm xưa.

miHoYo tuyên bố kết hợp với một DJ nổi tiếng, hứa hẹn làm được điều khiến fan Kuro Games "chỉ biết ước"

Mọt game

17:10:41 21/06/2024
Mới đây, trên trang X chính thức củaZenless Zone Zerođã hé lộ về một màn hợp tác bùng nổ trước thời điểm tựa game ra mắt toàn cầu.

Phạm Quỳnh Anh: Là người mẹ, thấy các em nhỏ như thế này tôi không chịu nổi

Tv show

17:09:47 21/06/2024
Phạm Quỳnh Anh bật khóc nức nở khi chứng kiến hoàn cảnh khó khăn, tội nghiệp của các em nhỏ trong chương trình Mái ấm gia đình Việt .

8 mẫu túi xách vừa đẹp, vừa tiện dụng cho chuyến du lịch biển

Thời trang

17:04:27 21/06/2024
Một chiếc túi cỡ lớn, rộng rãi giúp phái đẹp mang theo nhiều vật dụng cần thiết, cũng như chứa đựng vài món đồ mua được sau chuyến đi chơi.

Tử vi ngày mới 12 con giáp ngày 22/6/2024: Mão tiết kiệm, Hợi làm ơn mắc oán

Trắc nghiệm

16:59:02 21/06/2024
Tử vi 12 con giáp đầy đủ nhất hôm nay ngày 22/6/2024, tử vi ngày mới nhận định về công việc, tài chính, tình duyên, sức khỏe của 12 con giáp: Tý, Sửu,