Đừng chủ quan với dị ứng thuốc khi giao mùa

Thời điểm giao mùa, các triệu chứng ho, sốt, đau họng, chảy mũi thường gia tăng. Thói quen tự mua, tự dùng thuốc hoặc dùng lại đơn thuốc cũ để điều trị những triệu chứng quen thuộc có thể tiềm ẩn nguy cơ dị ứng thuốc, thậm chí dẫn đến các phản ứng nghiêm trọng.

Ảnh minh hoạ

Theo TS.BS Nguyễn Hữu Trường, Phó Giám đốc Trung tâm Dị ứng – Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai, người dân cần phân biệt tác dụng phụ của thuốc với dị ứng thuốc.

Tác dụng phụ như buồn ngủ, chóng mặt, rối loạn tiêu hóa thường liên quan đến tác dụng dược lý và liều dùng. Trong khi đó, dị ứng thuốc là phản ứng bất thường của hệ miễn dịch đối với một thành phần của thuốc.

Phản ứng dị ứng có thể xảy ra ở người đã được mẫn cảm, thậm chí chỉ với một lượng thuốc rất nhỏ. Việc từng sử dụng một loại thuốc trước đây mà không gặp vấn đề cũng không có nghĩa những lần dùng sau sẽ hoàn toàn an toàn.

Một số nhóm thuốc có thể gây phản ứng dị ứng gồm kháng sinh beta-lactam, thuốc giảm đau, hạ sốt và chống viêm không steroid như aspirin, ibuprofen; một số thuốc chống động kinh như carbamazepin.

Ngoài ra, các sản phẩm Đông y, thảo dược không rõ thành phần, nguồn gốc cũng có thể gây phản ứng bất lợi. Với các sản phẩm này, việc xác định chính xác tác nhân gây dị ứng thường khó khăn hơn do thành phần không rõ ràng hoặc không được ghi đầy đủ.

Theo các bác sĩ, dị ứng thuốc có thể biểu hiện từ nhẹ đến nặng. Một số trường hợp chỉ nổi mày đay, ngứa, phù môi hoặc phù quanh mắt. Tuy nhiên, cũng có trường hợp diễn biến nhanh với khó thở, khò khè, chóng mặt, choáng, tụt huyết áp và cần được cấp cứu kịp thời.

Đặc biệt, một số phản ứng dị ứng thuốc có thể gây tổn thương da và niêm mạc nghiêm trọng như hội chứng Stevens-Johnson và hoại tử thượng bì nhiễm độc.

TS.BS Nguyễn Hữu Trường cho biết, người bệnh có thể sốt, xuất hiện tổn thương da lan rộng, phỏng nước, bong trợt da. Niêm mạc mắt, miệng, mũi hoặc cơ quan sinh dục có thể bị tổn thương, đau rát, loét.

Trong trường hợp nặng, người bệnh có nguy cơ mất nước, rối loạn điện giải, nhiễm trùng và tổn thương nhiều cơ quan. Đây là những tình trạng cần được phát hiện sớm và điều trị tại cơ sở y tế.

Một điểm cần lưu ý là phản ứng dị ứng thuốc không phải lúc nào cũng xuất hiện ngay. Phản ứng dị ứng tức thì có thể xảy ra trong vài phút đến vài giờ sau khi dùng thuốc. Tuy nhiên, một số phản ứng da nặng có thể xuất hiện muộn hơn, sau nhiều ngày hoặc vài tuần.

Vì vậy, người bệnh cần theo dõi các biểu hiện bất thường sau khi sử dụng thuốc, không nên chủ quan chỉ vì triệu chứng không xuất hiện ngay trong những giờ đầu.

Để hạn chế nguy cơ dị ứng thuốc, TS.BS Nguyễn Hữu Trường khuyến cáo người dân không tự ý mua và sử dụng thuốc, đặc biệt là kháng sinh; không dùng lại đơn thuốc cũ hoặc thuốc của người khác. Khi có triệu chứng bệnh, nên đi khám để được đánh giá và sử dụng thuốc phù hợp.

Sau khi dùng thuốc, nếu xuất hiện mày đay, phù môi hoặc mắt, khó thở, khò khè, chóng mặt, choáng, tụt huyết áp, người bệnh cần nhanh chóng đến cơ sở y tế. Trường hợp khó thở, choáng hoặc triệu chứng tiến triển nhanh cần được cấp cứu khẩn cấp.

Nếu xuất hiện sốt kèm tổn thương da, phỏng nước, bong trợt da, đau rát hoặc loét niêm mạc, người bệnh cũng cần đến cơ sở y tế ngay để được thăm khám và xử trí.

Người từng bị dị ứng thuốc nên ghi lại tên thuốc hoặc hoạt chất nghi ngờ, biểu hiện đã gặp, thời điểm xuất hiện và mức độ phản ứng. Khi đi khám, cần chủ động thông báo tiền sử dị ứng cho bác sĩ trước khi được kê đơn hoặc chỉ định điều trị.

Dị ứng thuốc không phải lúc nào cũng có thể phòng tránh hoàn toàn. Tuy nhiên, hạn chế tự ý sử dụng thuốc, không dùng thuốc không rõ nguồn gốc và cung cấp đầy đủ thông tin về tiền sử dị ứng cho nhân viên y tế là những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ và hỗ trợ xử trí kịp thời.