Tiền từ Nga đổ vào các thành phố biên giới Trung Quốc sau xung đột Ukraine

Giữa lúc chiến sự Ukraine kéo dài và kinh tế Trung Quốc chững lại, những thị trấn sát biên giới Nga bất ngờ đổi đời nhờ ô tô, khách du lịch và dòng ruble từ Moskva.

Hình ảnh du khách Nga xuống tàu tại ga đường sắt Tuy Phân Hà, tỉnh Hắc Long Giang. Ảnh: Tân Hoa Xã

Cơ hội từ chiến sự

Trong phòng trưng bày ô tô rộng lớn sáng bóng tại thành phố biên giới Tuy Phân Hà, tỉnh Hắc Long Giang, Wang Runguo liên tục tất bật chốt giao dịch với khách Nga. Người đàn ông 45 tuổi từng làm cho một công ty nông nghiệp trồng ngô và đậu tương, nhưng chỉ sau một năm đã đổi đời nhờ bước ngoặt bất ngờ: chuyển từ nông nghiệp sang xuất khẩu ô tô sang Nga.

“Quan hệ Trung Quốc và Nga đang ngày càng gần gũi hơn. Khi hai nước xích lại gần nhau, ngày càng nhiều xe được đưa sang Nga”, ông Wang nói.

Công ty Xuất khẩu ô tô quốc tế Xingyun nơi ông làm việc mới được thành lập từ tháng 8/2025 để phục vụ làn sóng xuất khẩu xe bùng nổ sang Nga. Một quản lý khác tại đại lý Thương mại quốc tế Hengchi Suifenhe thẳng thắn thừa nhận: “Chiến sự Nga – Ukraine là cơ hội tốt cho công việc kinh doanh của chúng tôi”.

Trong bối cảnh Tổng thống Nga Vladimir Putin thăm Trung Quốc, quan hệ kinh tế song phương tiếp tục trở thành điểm tựa quan trọng cho cả hai nước. Tại các thành phố biên giới Trung Quốc, nơi người dân ít quan tâm tới các lệnh trừng phạt phương Tây nhưng lại phụ thuộc mạnh vào dòng tiền từ Nga, nhiều doanh nghiệp cho biết họ không quá lo ngại áp lực từ Mỹ hay châu Âu.

Bắc Kinh từ lâu bác bỏ các lệnh trừng phạt nhằm vào Moskva, cho rằng chúng không phù hợp với luật pháp quốc tế.

Ô tô Trung Quốc tràn ngập thị trường Nga

Kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự toàn diện tại Ukraine năm 2022, thương mại giữa Moskva và Bắc Kinh tăng mạnh chưa từng có. Trung Quốc trở thành khách hàng mua năng lượng lớn nhất của Nga, đồng thời nhanh chóng lấp khoảng trống mà các doanh nghiệp phương Tây để lại sau khi rút khỏi thị trường Nga.

Theo tờ The Guardian, riêng tại tỉnh Hắc Long Giang, xuất khẩu sang Nga năm ngoái tăng 22%. Trong đó, ô tô là ngành hưởng lợi lớn nhất.

Hiệp hội Xe du lịch Trung Quốc cho biết thị phần xe Trung Quốc tại Nga đã tăng từ 7% năm 2021 lên gần 60% vào năm 2024. Chỉ riêng năm ngoái, Trung Quốc bán hơn một triệu xe sang Nga, biến nước này thành thị trường tiêu thụ ô tô Trung Quốc lớn nhất thế giới trước khi bị Mexico vượt qua.

Không chỉ xe nội địa Trung Quốc, hàng chục nghìn xe mang thương hiệu phương Tây như BMW, Honda hay Volkswagen cũng tiếp tục được đưa vào Nga thông qua các đại lý trung gian tại Trung Quốc bất chấp lệnh trừng phạt.

Ông Wang vừa bán một chiếc BMW cũ với giá 120.000 nhân dân tệ, tương đương khoảng 17.600 USD. Theo ông, mức giá này rẻ hơn nhiều so với ở Nga nhưng lại quá cao với người tiêu dùng Trung Quốc trong bối cảnh kinh tế khó khăn. “Đó là thương vụ đôi bên cùng có lợi”, ông nói.

Đồng ruble cứu sống nhiều thành phốTrung Quốc

Nếu Trung Quốc giúp duy trì sức sống cho nền kinh tế Nga thì đồng ruble cũng đang góp phần nuôi sống nhiều khu vực biên giới Trung Quốc, nơi tăng trưởng phụ thuộc nặng vào xuất khẩu trong khi người dân trong nước ngày càng thắt chặt chi tiêu.

Tại Tuy Phân Hà, thành phố chỉ khoảng 60.000 dân, biển hiệu tiếng Nga xuất hiện khắp nơi, còn giá hàng hóa được niêm yết bằng ruble phổ biến không kém nhân dân tệ.

Gao Bin, chủ doanh nghiệp, cho biết công ty của ông bắt đầu chuyển hướng sang xuất khẩu ô tô sang Nga từ ba năm trước. Chiếc xe đầu tiên được đưa qua biên giới là một chiếc Toyota Camry màu đen.

“Sau khi chiến sự nổ ra, nhu cầu tại Nga tăng mạnh”, ông Gao nói. Năm ngoái, ông bán hơn 7.000 xe cho khách Nga nhưng chỉ bán được vài chục chiếc trong nước.

Dù đồng ruble mang lại sức sống cho nhiều doanh nghiệp, nhưng bức tranh kinh tế tại Tuy Phân Hà vẫn khá ảm đạm. Nhiều cửa hàng đóng cửa, các công trình du lịch bỏ hoang nhiều năm chưa hoàn thiện. Từ các ngọn đồi quanh thành phố có thể nhìn thấy những ngôi làng Nga thưa thớt dân cư ở phía bên kia biên giới.

Tuy nhiên, lượng khách Nga vẫn đều đặn đổ sang đây sau khi Trung Quốc áp dụng chính sách miễn thị thực cho du khách Nga từ tháng 9 năm ngoái. Thành phố chỉ cách Vladivostok khoảng hai giờ đi tàu.

Ning Qiang, chủ một thẩm mỹ viện chỉ phục vụ khách Nga, cho biết lượng khách tăng khoảng 50% kể từ khi chính sách miễn thị thực có hiệu lực.

“Khi quan hệ Trung – Nga tốt đẹp thì người dân bình thường cũng sống tốt hơn. Người địa phương ở Tuy Phân Hà không chi tiêu nhiều”, ông nói.

Theo truyền thông nhà nước Trung Quốc, số du khách Nga tới Hắc Long Giang đã tăng hơn 60% chỉ trong sáu tháng đầu thực hiện chính sách miễn thị thực.

Mariia Publichuk, một phụ nữ 36 tuổi đến từ Vladivostok, đã chuyển tới Tuy Phân Hà sinh sống cùng con gái 8 tuổi để con học tiếng Trung. Ban ngày, hai mẹ con tới trường học địa phương, còn buổi tối hòa vào những quảng trường đông đúc tiếng nhạc và các nhóm khiêu vũ.

“Tiếng Anh là ngôn ngữ hữu ích nhất thế giới, còn tiếng Trung đứng thứ hai”, cô nói.

Dù kinh tế Trung Quốc chững lại và tiêu dùng nội địa suy yếu, Bắc Kinh vẫn giữ vị thế vượt trội trong quan hệ với Moskva.

Theo giới phân tích, Nga hiện phụ thuộc ngày càng lớn vào thị trường và công nghệ Trung Quốc. Bloomberg gần đây cho biết khoảng 90% công nghệ bị trừng phạt mà Nga nhập khẩu hiện đến từ Trung Quốc.