Lựa chọn duy nhất của Tổng thống Trump để kéo giảm giá xăng

Cuộc khủng hoảng năng lượng đang trở thành cơn ác mộng tài chính đối với người dân Mỹ và nỗi ám ảnh chính trị đối với Nhà Trắng.

Tiếp nhiên liệu cho xe ô tô tại một trạm xăng ở thành phố San Francisco (Mỹ). Ảnh: Ngọc Quang – P/V TTXVN tại Mỹ

Theo kênh CNN ngày 18/5, lạm phát đang tăng trở lại, tiền lương thực tế suy giảm và cử tri cho rằng Tổng thống Donald Trump là nguyên nhân khiến giá xăng lên tới 4,5 USD/gallon.

Hiện nay, ông Trump đối mặt thời điểm mang tính quyết định nhằm ngăn giá xăng vượt qua mức cao kỷ lục thời Tổng thống Joe Biden.

Tuy nhiên, ông Trump đã triển khai các biện pháp khẩn cấp nhằm hạn chế thiệt hại. Chính quyền của ông đang xả dầu từ kho dự trữ của Mỹ với tốc độ nhanh nhất từ trước tới nay. Các hạn chế vận tải biển đã được miễn trừ. Một số biện pháp trừng phạt nhằm vào Nga và Venezuela cũng được nới lỏng.

Dù một số ý tưởng khác đã được đưa ra, như đình chỉ thuế xăng liên bang, nhưng thực tế là ông Trump chỉ còn một đòn bẩy để kéo giảm giá xăng: mở lại eo biển Hormuz bằng mọi cách.

Ông Jan Stuart, chiến lược gia năng lượng toàn cầu tại Piper Sandler, nói: “Chính quyền gần như không còn nhiều việc có thể làm”.

Vì vậy, ông Stuart dự báo cuộc khủng hoảng năng lượng sẽ tồi tệ hơn trong mùa xuân và mùa hè năm nay, đẩy giá xăng lên 5 USD/gallon ngay trong tháng này. Ông Stuart dự báo giá dầu Brent giao sau sẽ đạt trung bình 130 USD/thùng trong quý tới, phá vỡ mức kỷ lục theo quý trước đó và duy trì gần 100 USD/thùng trong năm sau.

Nhà Trắng cho biết ông Trump đã triển khai nhiều biện pháp nhằm xử lý biến động trên thị trường năng lượng, trong đó có miễn trừ Đạo luật Jones trong 60 ngày.

Người phát ngôn Nhà Trắng Taylor Rogers nêu rõ trong một tuyên bố: “Tổng thống Trump luôn khẳng định đây là những gián đoạn ngắn hạn và tạm thời. Tổng thống đã kéo giá dầu và khí đốt xuống mức thấp nhất trong nhiều năm với tốc độ kỷ lục và khi hoạt động lưu thông qua eo biển Hormuz trở lại bình thường, giá năng lượng sẽ tiếp tục giảm mạnh”.

Miễn thuế xăng trong kỳ nghỉ không có nhiều tác dụng

Gần đây, ông Trump ủng hộ tạm dừng áp dụng thuế xăng liên bang ở mức 18,4 xu/gallon.

Tuy nhiên, theo phân tích của Mô hình Ngân sách Penn Wharton, một tổ chức nghiên cứu phi đảng phái, việc miễn thuế xăng trong 122 ngày cao điểm lái xe sẽ khiến Quỹ Tín thác Đường cao tốc thất thu 11,5 tỷ USD mà không mang lại nhiều hỗ trợ đáng kể cho người tiêu dùng.

Phân tích cho thấy ngay cả khi đổ đầy bình xăng 15 gallon mỗi tuần, người dân cũng chỉ tiết kiệm tổng cộng 35 USD trong thời gian miễn thuế.

Ông Jason Bordoff, Giám đốc sáng lập Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu thuộc Đại học Columbia, cho biết việc miễn thuế xăng sẽ làm tăng nhu cầu nhiên liệu trong bối cảnh nguồn cung thấp.

Nói cách khác, điều đó hoàn toàn trái ngược với điều cần thiết hiện nay.

Cấm xuất khẩu có thể phản tác dụng

Một số nghị sĩ đã kêu gọi chính quyền cân nhắc lựa chọn “hạt nhân”: hạn chế hoặc thậm chí cấm xuất khẩu dầu thô, xăng và các sản phẩm dầu mỏ khác của Mỹ.

Dù một số nhà phân tích thừa nhận giá xăng tại Mỹ có thể giảm nhanh nếu xuất khẩu bị cấm, nhưng họ cho rằng đà giảm này sẽ chỉ tồn tại trong thời gian ngắn và biện pháp cực đoan đó sẽ khiến thị trường năng lượng thêm bất ổn.

Các nhà máy lọc dầu có thể sẽ cắt giảm sản lượng xăng. Các công ty dầu mỏ tại Texas sẽ chịu thiệt hại nặng nề. Giá dầu toàn cầu sẽ tăng vọt, gây sức ép lớn lên kinh tế thế giới.

Sẽ không có hoạt động khoan dầu tối đa

Sản lượng dầu của Mỹ ở mức cao kỷ lục nhưng chưa tăng tốc kể từ khi ông Trump nhậm chức, ngay cả khi giá dầu đã vượt 100 USD/thùng.

Theo các ước tính sơ bộ của Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ, sản lượng dầu thô của Mỹ tuần trước tăng lên 13,7 triệu thùng/ngày. Mức này gần như không thay đổi so với 13,8 triệu thùng/ngày vào cuối năm 2025.

Các chuyên gia tại Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ dự báo sản lượng dầu của Mỹ năm nay sẽ đi ngang ở mức 13,6 triệu thùng/ngày. Họ cho rằng sản lượng sẽ tăng tốc vào năm tới nhưng cũng chỉ tăng nhẹ lên 14,1 triệu thùng/ngày.

Hỗ trợ từ Saudi Arabia

Trước đây, các quan chức Nhà Trắng từng tìm đến Saudi Arabia nhằm kiềm chế giá xăng.

Saudi Arabia không chỉ là nước dẫn đầu OPEC mà còn là một trong số ít quốc gia trên thế giới có khả năng nhanh chóng tăng nguồn cung.

Ông Bob McNally, nhà sáng lập kiêm chủ tịch Tổ chức Năng lượng Rapidan, cho biết: “Công cụ hiệu quả nhất trước đây là đề nghị Saudi Arabia họ tăng sản lượng”.

Tuy nhiên, lựa chọn này hiện cũng không còn khả thi vì việc đóng cửa eo biển Hormuz đã chặn nhiều chuyến xuất khẩu dầu của Saudi Arabia.

Một vòng giao tranh mới?

Tất cả những yếu tố này phần nào lý giải vì sao nhiều chuyên gia kỳ cựu trên thị trường năng lượng đang chuẩn bị cho khả năng bùng phát vòng giao tranh mới trong căng thẳng với Iran.

Tổ chức Năng lượng Rapidan hiện đánh giá chỉ có 10% khả năng đạt được thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz trong thời gian gần; 20% khả năng tình hình giữ nguyên và 70% khả năng các hành động thù địch tái diễn trong 4 – 6 tuần tới.

Ông McNally nói: “Nếu buộc phải mở lại eo biển Hormuz mà không có thỏa thuận, thì không còn lựa chọn nào khác ngoài leo thang xung đột”.

Đợt giao tranh mới có thể khiến giá năng lượng tăng cao hơn nữa nếu gây thiệt hại nghiêm trọng đối với các cơ sở hạ tầng năng lượng quan trọng trong khu vực.

Ông McNally dự báo giá dầu Brent giao sau sẽ sớm tăng lên khoảng 150 USD/thùng, tiến sát mức cao kỷ lục mọi thời đại 147,5 USD/thùng được thiết lập vào tháng 7/2008 trong cuộc Đại suy thoái.

Ông McNally nhấn mạnh: “Đây là vấn đề chỉ có thể giải quyết bằng một chính sách duy nhất: mở lại eo biển Hormuz”.