Thịt bò bổ khí huyết nhưng ai cần hạn chế ăn?

Theo y học cổ truyền, thịt bò là thực phẩm có vị ngọt, tính bình, đi vào các kinh tỳ và vị. Thịt bò được xem là món ăn có tác dụng bổ tỳ vị, ích khí huyết, mạnh gân cốt và hỗ trợ phục hồi thể lực…

Các tài liệu Đông y cho rằng, thịt bò phù hợp với người cơ thể suy nhược, mệt mỏi kéo dài, ăn kém, người mới ốm dậy hoặc lao động nặng. Với người khí huyết hư, sắc mặt nhợt nhạt, chân tay yếu mỏi, ăn thịt bò đúng cách có thể giúp cải thiện sức khỏe và tăng cường sức bền. Ngoài ra, thịt bò còn thường được dùng trong các món hầm thuốc bắc để bồi bổ cơ thể, nhất là khi kết hợp với các vị như táo đỏ, hoài sơn, đẳng sâm hoặc kỳ tử.

Thịt bò là thực phẩm quen thuộc trong bữa ăn của nhiều gia đình Việt Nam. Với hàm lượng protein cao cùng nhiều khoáng chất quan trọng như sắt, kẽm, vitamin nhóm B, thịt bò thường được xem là thực phẩm tốt cho người lao động nặng, người tập luyện thể thao hoặc cần phục hồi thể lực.

Mặc dù thịt bò giàu dinh dưỡng, không phải ai cũng phù hợp để ăn thường xuyên hoặc với số lượng lớn. Một số nhóm người như người mắc bệnh tiêu hóa, rối loạn mỡ máu, bệnh tim mạch, bệnh thận hoặc gout cần thận trọng vì ăn nhiều thịt bò có thể làm tăng gánh nặng chuyển hóa và ảnh hưởng đến tình trạng bệnh.

Theo y học cổ truyền, thịt bò có tác dụng bổ khí huyết nhưng nếu dùng quá nhiều có thể gây “nội nhiệt”. Người thường xuyên nổi mụn, táo bón, nóng trong, viêm lợi hoặc đang sốt nên hạn chế ăn nhiều. Các chuyên gia cũng khuyến cáo việc ăn thịt bò cần phù hợp với thể trạng, lượng tiêu thụ và cách chế biến. Tiêu thụ quá mức, đặc biệt là các món nhiều dầu mỡ, nướng hoặc chế biến sẵn, có thể làm tăng nguy cơ rối loạn tiêu hóa, tăng cholesterol máu và một số bệnh mạn tính liên quan đến tim mạch, chuyển hóa.

Việc ăn thịt bò cần phù hợp với thể trạng, lượng tiêu thụ và cách chế biến…

1. Một số nhóm người nên hạn chế ăn thịt bò

Dù có giá trị dinh dưỡng cao, thịt bò không phù hợp với tất cả mọi người. Một số nhóm đối tượng cần thận trọng khi sử dụng.

1.1 Người có hệ tiêu hóa yếu, dễ đầy bụng

Thịt bò có cấu trúc sợi cơ dày và tương đối dai, đặc biệt ở các phần nhiều gân hoặc thịt già. Quá trình tiêu hóa đòi hỏi dạ dày tiết đủ dịch vị và nhu động ruột hoạt động tốt. Với người có hệ tiêu hóa nhạy cảm, ăn nhiều thịt bò có thể gây đầy hơi, khó tiêu, táo bón hoặc tiêu chảy. Những người đang mắc viêm dạ dày, hội chứng ruột kích thích hoặc rối loạn tiêu hóa kéo dài nên hạn chế ăn quá nhiều thịt đỏ trong một bữa.

1.2 Người có cholesterol cao hoặc bệnh tim mạch

Nhiều người cho rằng thịt bò “lành mạnh” hơn thịt lợn, tuy nhiên một số phần thịt bò như sườn bò, ba chỉ bò hoặc thịt bò nhiều vân mỡ vẫn chứa lượng chất béo bão hòa khá cao. Theo khuyến cáo của các tổ chức tim mạch, ăn quá nhiều thịt đỏ có thể liên quan đến tăng cholesterol LDL (“cholesterol xấu”) và làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch nếu kéo dài nhiều năm.

Đặc biệt, người có tiền sử tăng mỡ máu, tăng huyết áp, bệnh mạch vành hoặc có yếu tố nguy cơ tim mạch nên hạn chế các món bò nướng, bò chiên nhiều dầu mỡ hoặc thịt chế biến sẵn từ bò.

1.3 Người mắc bệnh thận mạn tính

Thịt bò giàu protein nên khi chuyển hóa sẽ tạo ra nhiều sản phẩm chứa nitơ, khiến thận phải hoạt động nhiều hơn để đào thải. Ở người suy giảm chức năng thận, việc ăn quá nhiều protein động vật có thể làm tăng gánh nặng chuyển hóa và ảnh hưởng đến quá trình lọc của thận. Vì vậy, người mắc bệnh thận mạn cần tuân thủ chế độ ăn theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng, tránh tự ý ăn nhiều thịt bò để “bồi bổ”.

1.4 Người bị gout hoặc tăng axit uric

Thịt bò thuộc nhóm thực phẩm chứa lượng purine từ trung bình đến cao. Khi purine được chuyển hóa trong cơ thể sẽ tạo thành axit uric. Nếu tiêu thụ quá nhiều thịt đỏ, nồng độ axit uric trong máu có thể tăng lên, làm khởi phát cơn gout cấp ở người có sẵn bệnh hoặc nguy cơ cao. Những người đang bị gout, tăng axit uric máu hoặc có tiền sử đau khớp do gout nên kiểm soát lượng thịt bò trong khẩu phần hằng ngày.

1.5 Người có bệnh lý đường tiêu hóa mạn tính

Người mắc viêm đại tràng, viêm tụy, rối loạn hấp thu hoặc đang trong giai đoạn bệnh tiêu hóa tiến triển cũng cần cẩn trọng với thịt bò. Nếu ăn nhiều cùng lúc hoặc chế biến nhiều dầu mỡ, món ăn có thể gây khó tiêu, làm nặng thêm triệu chứng đau bụng, chướng bụng hoặc rối loạn tiêu hóa.

2. Ăn bao nhiêu thịt bò là hợp lý?

Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo người trưởng thành không nên ăn quá nhiều thịt đỏ mỗi tuần. Lượng phù hợp tùy thuộc tuổi, mức độ vận động và tình trạng sức khỏe. Trong chế độ ăn thông thường, mỗi ngày có thể sử dụng khoảng 50-100g thịt bò và nên đa dạng nguồn protein từ cá, thịt gia cầm, trứng, đậu đỗ hoặc sữa.

Việc ăn lượng lớn thịt bò trong một bữa, đặc biệt dưới dạng nướng, chiên hoặc ăn kèm nhiều muối, nước sốt có thể làm tăng lượng chất béo bão hòa và natri hấp thu vào cơ thể.

3. Cách ăn thịt bò có lợi cho sức khỏe

Không chỉ lượng ăn, cách chế biến cũng ảnh hưởng đáng kể đến giá trị dinh dưỡng của thịt bò. Trong Đông y, thịt bò thường được khuyến khích chế biến theo cách hầm, nấu canh hoặc hấp để dễ tiêu hóa hơn. Việc ăn quá nhiều món bò nướng, chiên rán hoặc dùng kèm nhiều gia vị cay nóng được cho là dễ sinh “nội nhiệt”, gây khô miệng, táo bón và nổi mụn.

Theo y học cổ truyền, thịt bò nên kết hợp với các loại rau củ có tính mát như củ cải, cà rốt, rau xanh để giúp cân bằng tính chất thực phẩm, hỗ trợ tiêu hóa và hạn chế cảm giác đầy nóng sau ăn.

Dưới góc nhìn dinh dưỡng hiện đại, việc ăn thịt bò cùng rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt và thực phẩm giàu vitamin C như cà chua, cam, bưởi… còn giúp tăng hấp thu sắt, bổ sung chất xơ và góp phần cân đối khẩu phần ăn.

Ngoài ra, không nên uống trà hoặc cà phê ngay trong bữa ăn nhiều thịt bò vì có thể làm giảm hấp thu sắt.

Nhìn chung, cả y học hiện đại và y học cổ truyền đều cho rằng thịt bò là thực phẩm giàu dinh dưỡng, có lợi cho sức khỏe nếu ăn đúng cách, đúng lượng và phù hợp với thể trạng từng người.

Dù giàu sắt và kẽm, thịt bò không phải nguồn dinh dưỡng duy nhất. Việc ăn quá nhiều một loại thực phẩm trong thời gian dài có thể làm mất cân đối khẩu phần. Một chế độ ăn lành mạnh cần đa dạng thực phẩm, cân đối giữa đạm động vật và thực vật, đồng thời phù hợp với tình trạng sức khỏe cá nhân. Với người có bệnh nền như tim mạch, thận, gout hoặc rối loạn tiêu hóa, việc tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi xây dựng chế độ ăn là cần thiết.