Dấu hiệu nhiễm ký sinh trùng nguy hiểm giai đoạn đầu

Ngứa da kéo dài, nổi cục dưới da, đau bụng âm ỉ hay sụt cân không rõ nguyên nhân có thể là dấu hiệu nhiễm ký sinh trùng nguy hiểm.

Hình ảnh sán dây chó. Ảnh: BMJ.

Thói quen ăn rau sống, thịt tái, hải sản chưa nấu chín là nguyên nhân khiến nhiều người vô tình đưa các loại ký sinh trùng nguy hiểm vào cơ thể. Theo các chuyên gia, những dấu hiệu tưởng chừng đơn giản có thể là lời cảnh báo sớm của bệnh do ký sinh trùng.

Những dấu hiệu ban đầu dễ bị bỏ qua

Bác sĩ Nguyễn Ngọc Ánh, chuyên khoa Ký sinh trùng, cho biết Việt Nam ghi nhận nhiều bệnh ký sinh trùng phổ biến như sán lá gan lớn, giun đầu gai, giun lươn, giun đũa chó mèo, amíp, sán máng, sán gạo heo và sán lá phổi.

Mức độ nguy hiểm của các loại ký sinh trùng này rất khác nhau. Chúng có thể chỉ gây ngứa ngáy ngoài da nhưng cũng có thể xâm nhập vào não, tim, mắt hoặc các cơ quan nội tạng, để lại hậu quả nghiêm trọng.

Theo bác sĩ Ánh, biểu hiện dễ nhận biết nhất khi nhiễm giun sán là ngứa da kéo dài. Sau khi xâm nhập vào cơ thể, nhiều loại ký sinh trùng không phát triển ngay thành giun trưởng thành mà tồn tại dưới dạng ấu trùng, di chuyển trong da và mô mềm.

Người bệnh có thể xuất hiện các khối u nhỏ hoặc vùng phù nề di chuyển được dưới da, thường gặp ở mặt, lưng, bụng, mông hoặc mu bàn tay. Những tổn thương này không chỉ gây khó chịu mà còn tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến nhiều cơ quan quan trọng.

Bệnh nhân nhiễm sán chó có dấu hiệu đặc trưng là ngứa da. Ảnh: BSCC.

Đồng quan điểm, thạc sĩ, bác sĩ Phạm Thị Thảo Hương, khoa Vi sinh, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết triệu chứng nhiễm ký sinh trùng thường không đặc hiệu nên rất dễ bị bỏ sót. Người bệnh có thể gặp tình trạng đau bụng âm ỉ, đầy hơi, khó tiêu, buồn nôn hoặc rối loạn tiêu hóa kéo dài. Một số trường hợp sụt cân, chán ăn, mệt mỏi kéo dài nhưng không tìm được nguyên nhân.

Khi bệnh tiến triển, các biểu hiện trở nên rõ ràng hơn như ngứa hậu môn dữ dội về đêm – dấu hiệu điển hình của nhiễm giun kim ở trẻ em; da xanh xao, thiếu máu do giun móc hút máu hoặc nổi mẩn ngứa, dị ứng tái phát nhiều lần không rõ nguyên nhân.

Ký sinh trùng có thể “ăn” lên não, mắt và nội tạng

Theo các chuyên gia, điều đáng lo ngại là nhiều loại ấu trùng có khả năng di chuyển khắp cơ thể.

Khi xâm nhập vào hệ thần kinh trung ương, chúng có thể gây rối loạn tri giác, liệt nửa người, thậm chí hôn mê. Nếu di chuyển đến gan hoặc phổi, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như đau bụng, ho kéo dài, đau ngực, khó thở.

Nguy hiểm hơn, ký sinh trùng xâm nhập vào mắt có thể gây xuất huyết, suy giảm thị lực và dẫn đến mù lòa. Trường hợp chui vào hốc tai hoặc hốc mũi, chúng có thể gây đau nhức tai, viêm mũi kéo dài.

Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh ký sinh trùng có thể để lại nhiều biến chứng nặng nề. Trẻ em dễ bị suy dinh dưỡng, còi cọc, chậm phát triển thể chất và trí tuệ. Ở người lớn, bệnh có thể gây thiếu máu nặng, tắc ruột do búi giun, viêm đường mật hoặc áp xe gan khi giun chui vào đường mật.

Đặc biệt, giun lươn lan tỏa ở người suy giảm miễn dịch có thể gây nhiễm trùng toàn thân, đe dọa tính mạng.

Nhiều người cho rằng chỉ cần uống thuốc tẩy giun định kỳ 6 tháng một lần là có thể phòng tránh bệnh. Tuy nhiên, bác sĩ Nguyễn Ngọc Ánh cho biết thuốc tẩy giun thông thường chủ yếu tác động lên các loại giun ký sinh trong đường ruột như giun kim, giun tóc, giun móc.

Trong khi đó, nhiều loại ấu trùng giun sán tồn tại trong máu hoặc các mô của cơ thể nên thuốc tẩy giun khó phát huy hiệu quả. Vì vậy, việc phòng ngừa và phát hiện sớm đóng vai trò rất quan trọng.

Các chuyên gia khuyến cáo nên xét nghiệm ký sinh trùng định kỳ 6-12 tháng một lần, đặc biệt với những người thường xuyên ăn đồ tái sống hoặc có triệu chứng nghi ngờ.

Để phòng bệnh, người dân cần ăn chín uống sôi, hạn chế các món như phở bò tái, hải sản sống hoặc thịt chưa nấu kỹ; rửa tay trước khi ăn; vệ sinh môi trường sống sạch sẽ; giặt giũ quần áo, chăn màn thường xuyên và vệ sinh đồ chơi trẻ em định kỳ.

Những người bị ngứa da kéo dài, điều trị da liễu nhiều lần không cải thiện hoặc xuất hiện các triệu chứng bất thường không rõ nguyên nhân nên chủ động đi xét nghiệm giun sán để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.