LHQ cảnh báo tác nhân có thể đẩy hàng triệu người vào cảnh nghèo đói

Tổng Giám đốc Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) Alexander de Croo cảnh báo hàng triệu người có thể bị đẩy vào cảnh nghèo đói do chi phí năng lượng tăng cao, tác động nghiêm trọng của hiện tượng El Nino và lãi suất leo thang, trong khi các quốc gia dễ bị tổn thương đang bị đẩy đến bờ vực bởi các cuộc khủng hoảng liên tiếp.

Giá nhiên liệu toàn cầu đã tăng vọt kể từ khi Mỹ phát động chiến dịch quân sự chống lại Iran vào cuối tháng 2 và các biện pháp đáp trả của Tehran nhằm vào các đồng minh của Washington ở Vùng Vịnh làm sụt giảm mạnh nguồn cung dầu mỏ và khí đốt tự nhiên. Trong khi đó, thâm hụt ngân sách và tỷ lệ nợ trên GDP trên thế giới đã phình to kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, trong bối cảnh các chính phủ phải gồng mình ứng phó với hàng loạt cú sốc bao gồm đại dịch, cũng như các cuộc xung đột ở Ukraine và Trung Đông.

Phát biểu bên lề Hội nghị thường niên năm 2026 của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) và Nhóm Ngân hàng Thế giới (WB) đang diễn ra tại Thái Lan, ông De Croo cho biết nhiều quốc gia đang phát triển đã phản ứng với đợt tăng giá năng lượng hiện tại bằng các chương trình trợ cấp toàn dân, nhưng một chuỗi khủng hoảng liên tiếp đã khiến họ còn rất ít nguồn lực để duy trì điều đó. Chính phủ ở các nước đang phát triển không có thời gian để tái thiết lập các vùng đệm tài chính hoặc giải quyết các cú sốc trước đó trước khi đối mặt với các cuộc khủng hoảng mới. Do đó, ông cho rằng điều các quốc gia này cần hiện nay là “một khoảng không gian, một chút thời gian và khả năng tiếp cận nguồn tài chính”. Theo ông, nếu không có phản ứng đúng đắn, hậu quả có thể rất tàn khốc.

Người dân Palestine nhận thức ăn cứu trợ tại thành phố Gaza. Ảnh: THX/TTXVN phát

Tuy nhiên, với việc các nền kinh tế phát triển chứng kiến lợi suất trái phiếu tăng vọt, chi phí đi vay trên toàn cầu đã và đang gia tăng. Ông De Croo cho rằng điều này làm thu hẹp không gian để các nước đang phát triển tiếp cận nguồn vốn cần thiết nhằm chống lại các cú sốc, vì khi lãi suất tăng dẫn đến nghĩa vụ trả nợ gia tăng. Theo UNDP, trung bình một quốc gia đang phát triển hiện chi khoảng 9,5% ngân sách nhà nước để trả lãi các khoản vay, mức cao nhất trong khoảng 25 năm qua và gấp hơn ba lần so với các quốc gia có thu nhập cao. Điều này đã lấy đi toàn bộ dư địa chính sách của các quốc gia đang phát triển. Ông De Croo cho biết trong khuôn khổ hội nghị tại Thái Lan, ông sẽ thúc đẩy các nền kinh tế phát triển và các cơ quan đa phương đầu tư vào tăng trưởng kinh tế, khả năng chống chịu và tạo việc làm ở các nước đang phát triển.

Một hồ chứa khô cạn ở Miryang, Hàn Quốc. Ảnh: Yonhap/TTXVN phát

Trong báo cáo mới nhất, UNDP cảnh báo khoảng 130 triệu người có nguy cơ bị đẩy vào cảnh nghèo đói trong năm nay nếu người tiêu dùng phải gánh chịu toàn bộ mức tăng giá năng lượng và thực phẩm mà không có trợ giá. Trong đó, người dân ở các khu vực Nam Á, Đông Á và khu vực phía Nam sa mạc Sahara của châu Phi chịu rủi ro đặc biệt cao.

Cánh đồng lúa khô hạn ở Tây Java, Indonesia. Ảnh: THX/TTXVN phát

UNDP cũng cảnh báo có thể sẽ còn nhiều khó khăn phía trước, khi hiện tượng khí hậu El Nino năm nay được dự báo là mạnh nhất trong lịch sử. Dự báo, El Nino sẽ gây ra các tác động diện rộng bao gồm lũ lụt, hạn hán và các hiện tượng thời tiết cực đoan khác, ước tính sẽ đạt đỉnh vào đầu năm 2027. Ông De Croo cũng cho rằng khu vực tư nhân cũng cần phải tham gia để giúp chống lại một số hậu quả tồi tệ nhất của biến đổi khí hậu. Theo ông, tác động của khí hậu gây ra tổn thất kinh tế, do đó nếu tránh được tổn thất này chính là một cơ hội kinh doanh.