Philippines lo lạm phát bùng phát vì siêu El Nino và cú sốc giá dầu

Ngân hàng Trung ương Philippines (BSP) đang chuẩn bị cho kịch bản El Nino nghiêm trọng chưa từng thấy, trong bối cảnh giá dầu duy trì ở mức cao và lạm phát tại nước này tăng lên đỉnh ba năm, gây thêm sức ép lên nền kinh tế.

Đồng peso của Philippines. Ảnh tư liệu: AFP/TTXVN (Không được phép chia sẻ và sử dụng bởi bên thứ ba)

Theo CNBC, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Philippines (BSP) Eli Remolona cho biết cơ quan này đã xây dựng các kịch bản điều hành chính sách tiền tệ, tính đến cả biến động giá dầu và mức độ nghiêm trọng của hiện tượng thời tiết El Nino.

Phát biểu tại một phiên thảo luận trong khuôn khổ hội nghị thường niên của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) ở Bangkok hôm 14/10, ông Remolona phân biệt giữa El Nino thông thường và kịch bản mà ông gọi là “Godzilla El Nino”, hàm ý một đợt thời tiết cực đoan có thể gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.

Theo người đứng đầu BSP, tác động lớn nhất của El Nino đối với giá cả vẫn chưa xuất hiện mà được dự báo tập trung trong giai đoạn từ tháng 11 đến tháng 2 năm sau. Trong bối cảnh này, ổn định giá cả tiếp tục là ưu tiên hàng đầu của ngân hàng trung ương.

“Chúng tôi đang nín thở chờ đợi, nhưng phải chuẩn bị cho kịch bản xấu nhất”, ông Remolona nhấn mạnh.

Nguy cơ siêu El Nino nghiêm trọng đang làm gia tăng sức ép lên Philippines, một trong những nền kinh tế dễ bị tổn thương trước các cú sốc giá lương thực và năng lượng tại Đông Nam Á.

Theo Cơ quan Thống kê Philippines, lạm phát tại nước này tăng từ 6,1% trong tháng 8 lên 7,2% trong tháng 9, mức cao nhất trong ba năm. Đáng chú ý, giá gạo tăng tới 18%, trở thành một trong những yếu tố gây áp lực lớn lên chi phí sinh hoạt của người dân.

Philippines hiện là nước nhập khẩu gạo lớn nhất thế giới, khiến nguồn cung trong nước chịu ảnh hưởng đáng kể từ thời tiết và diễn biến thị trường quốc tế. Bộ trưởng Nông nghiệp Francisco Tiu Laurel cảnh báo một đợt hạn hán mới có thể làm giảm sản lượng nông nghiệp, ngay cả khi nguồn cung hiện tại vẫn tương đối dồi dào.

Nếu sản lượng trong nước suy giảm, Philippines có thể phải tăng nhập khẩu để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng. Điều này có nguy cơ đẩy nhu cầu trên thị trường gạo toàn cầu lên cao hơn, trong bối cảnh El Nino và các biện pháp hạn chế xuất khẩu tại một số nước đã gây xáo trộn nguồn cung.

Áp lực từ thời tiết cực đoan đang khiến triển vọng lạm phát của Philippines trở nên khó lường hơn, buộc nhà điều hành tiền tệ phải tính đến những kịch bản bất lợi thay vì chỉ dựa vào các dự báo thông thường.

Sức ép không chỉ giới hạn ở thị trường nội địa. Chỉ số giá gạo của Tổ chức Nông Lương Liên hợp quốc (FAO) đã tăng sáu tháng liên tiếp, lên mức cao nhất trong 20 tháng. Diễn biến này cho thấy rủi ro giá lương thực tiếp tục leo thang, đặc biệt nếu thời tiết bất lợi đồng thời ảnh hưởng đến sản xuất tại nhiều quốc gia.

Trong nỗ lực kiềm chế đà tăng giá, BSP đã nâng lãi suất điều hành thêm 0,25 điểm phần trăm lên 5% hồi tháng 8. Tuy nhiên, lạm phát tiếp tục tăng mạnh khiến khả năng thắt chặt chính sách tiền tệ trở thành tâm điểm chú ý của thị trường.

C3huyên gia kinh tế cấp cao Aris Dacanay phụ trách khu vực ASEAN tại HSBC, dự báo BSP sẽ tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm trong tuần tới, lên 5,25%, sau đó tiếp tục nâng thêm mức tương tự vào tháng 12.

Nếu kịch bản này xảy ra, lãi suất điều hành của Philippines sẽ lên 5,5% vào cuối năm. Động thái này có thể giúp hạn chế áp lực lạm phát thông qua việc kiềm chế nhu cầu và hỗ trợ ổn định giá cả, nhưng đồng thời cũng làm tăng chi phí vay vốn đối với doanh nghiệp và hộ gia đình.

Bài toán của BSP càng trở nên phức tạp khi Philippines phải đối mặt đồng thời với cú sốc giá dầu kéo dài và nguy cơ El Nino nghiêm trọng. Giá năng lượng cao có thể làm tăng chi phí vận tải, sản xuất và phân phối hàng hóa, trong khi thời tiết khô hạn đe dọa nguồn cung nông sản, đặc biệt là gạo.

Trong bối cảnh đó, triển vọng lạm phát sẽ phụ thuộc đáng kể vào diễn biến giá dầu, mức độ nghiêm trọng của El Nino và khả năng duy trì nguồn cung lương thực. Nếu các yếu tố bất lợi cùng kéo dài, ngân hàng trung ương Philippines có thể phải tiếp tục ưu tiên kiểm soát giá cả, ngay cả khi điều này làm gia tăng sức ép lên tăng trưởng kinh tế.