Lạm phát Mỹ tăng vượt dự báo, gia tăng sức ép chính sách lãi suất

Lạm phát tại Mỹ tăng nhanh hơn dự kiến trong tháng 9 vừa qua, trong bối cảnh xung đột giữa Mỹ và Iran đẩy chi phí năng lượng lên cao, gây thêm sức ép đối với các hộ gia đình và doanh nghiệp, đồng thời làm gia tăng những cân nhắc về chính sách lãi suất của Fed.

Người dân mua sắm tại siêu thị ở Arlington, Virginia, Mỹ. Ảnh: THX/TTXVN phát

Theo số liệu do Bộ Lao động Mỹ công bố ngày 14/10, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) trong tháng 9 tăng 3,7% so với cùng kỳ năm ngoái, cao hơn mức dự báo 3,6% của giới phân tích và tăng đáng kể so với mức 3,4% của tháng 8. Tính theo tháng, CPI tăng 0,6%, so với mức tăng 0,4% trong tháng trước đó.

Giá xăng, đóng góp hơn một nửa mức tăng CPI theo tháng, tăng 9,1% trong tháng 9. Trong khi đó, CPI lõi, không bao gồm giá thực phẩm và năng lượng dễ biến động, tăng 2,6% so với cùng kỳ năm ngoái.
Giá năng lượng tăng mạnh kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran hồi cuối tháng 2, khiến Tehran đáp trả bằng việc phong tỏa eo biển Hormuz, tuyến vận tải quan trọng đối với hoạt động vận chuyển dầu mỏ và khí đốt. Theo Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA), giá xăng bán lẻ bình quân tại nước này đã tăng hơn 45% kể từ khi xung đột bùng phát, lên 4,33 USD/gallon (1 gallon tương đương khoảng 3,8 lít). Giá dầu diesel tăng 67,7%, làm tăng chi phí vận chuyển hàng hóa và tạo thêm áp lực lên giá cả.

Trong báo cáo khảo sát tình hình kinh tế mới nhất, còn gọi là Beige Book, công bố ngày 14/10, Fed cho biết giá dầu tăng đã tác động đến toàn bộ 12 khu vực kinh tế được khảo sát. Các doanh nghiệp phản ánh giá dầu diesel ở mức cao và các khoản phụ phí nhiên liệu đang được chuyển dần vào chi phí trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

Báo cáo cũng cho thấy nhiều doanh nghiệp đang chịu sức ép do chi phí đầu vào tăng, trong khi khách hàng nhạy cảm với giá cả tiếp tục phản ứng trước các đợt tăng giá, khiến biên lợi nhuận bị thu hẹp. Một số doanh nghiệp lựa chọn tăng giá có chọn lọc, áp dụng ưu đãi có mục tiêu hoặc điều chỉnh thực đơn nhằm giảm chi phí. Nhiều đơn vị dự báo giá cả sẽ tiếp tục tăng trong những tháng tới khi các hợp đồng được đàm phán lại.

Theo các nhà kinh tế, áp lực giá không chỉ giới hạn ở nhiên liệu mà đang lan sang nhiều lĩnh vực khác, trong đó có vé máy bay, ô tô đã qua sử dụng và các dịch vụ giải trí. Chi phí vận tải tăng cũng có nguy cơ tiếp tục đẩy giá hàng hóa và dịch vụ lên cao.

Diễn biến lạm phát mới nhất làm gia tăng khả năng Fed tiếp tục nâng lãi suất tại cuộc họp chính sách ngày 27-28/10. Theo công cụ FedWatch của Tập đoàn CME, các nhà giao dịch đánh giá xác suất Fed tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm trong tháng 10 ở mức 37,1%, tăng từ khoảng 22% một ngày trước đó.

Tuy nhiên, một số nhà kinh tế cho rằng Fed có thể thận trọng trước khi tiếp tục thắt chặt chính sách tiền tệ. Ông James Knightley, nhà kinh tế thuộc ngân hàng ING, dẫn nhận định của một số quan chức Fed rằng việc tăng lãi suất liên tiếp trong hai cuộc họp chưa chắc là cần thiết. Trong khi đó, bà Diane Swonk, nhà kinh tế trưởng của KPMG, dự báo Fed có thể tăng lãi suất ít nhất hai lần nữa vào đầu năm 2027, bắt đầu từ tháng 12 tới.

Áp lực lạm phát cũng đang làm gia tăng những lo ngại về sức mua của người dân. Theo báo cáo Beige Book, hơn một nửa số khu vực được khảo sát cho biết chi tiêu tiêu dùng chủ yếu được thúc đẩy nhờ các hộ gia đình có thu nhập cao, trong khi lạm phát gây ảnh hưởng nặng nề hơn đến nhóm thu nhập thấp. Các doanh nghiệp đồng thời ghi nhận sức ép đòi tăng lương để bù đắp chi phí sinh hoạt và chi phí phúc lợi lao động gia tăng.