Ngôi nhà gỗ mít gần 160 năm tuổi lưu giữ chiếc bàn cổ tự xoay kỳ lạ

Ẩn mình giữa vườn cây xanh mát ở làng cổ Lộc Yên (Đà Nẵng), ngôi nhà gỗ mít gần 160 năm tuổi gây ấn tượng bởi những đường nét chạm khắc tinh xảo và chiếc bàn cổ kỳ lạ tự xoay khi có người chạm tay vào.

Ngôi nhà của gia đình ông Nguyễn Đình Mẫn (72 tuổi) nằm ở làng cổ Lộc Yên, xã Thạnh Bình, TP Đà Nẵng, có tuổi đời gần 160 năm.

Đây là một trong 8 ngôi nhà cổ còn được lưu giữ tại Lộc Yên, mang kiến trúc nhà rường truyền thống với ba gian, hai chái, bộ khung chủ yếu làm bằng gỗ mít.

Ngôi nhà cổ nằm giữa khu vườn rộng với nhiều loại cây ăn trái, tạo không gian thanh bình, mát mẻ quanh năm.

Lối vào ngôi nhà được xếp bằng những phiến đá lớn, hai bên là bờ tường đá phủ rêu phong, phía trên là hàng chè tàu được cắt tỉa gọn gàng, tạo nên nét cảnh quan đặc trưng của làng cổ hơn 500 tuổi.

Những bậc đá lớn nhỏ nối tiếp nhau theo địa hình, dẫn từ khu vườn vào khoảng sân trước nhà. Qua thời gian, rêu và cây xanh mọc xen trong các khe đá, tạo nên vẻ đẹp mộc mạc, cổ kính.

Ngôi nhà mang dáng dấp kiến trúc truyền thống xứ Quảng, với những mái ngói nhuốm màu thời gian, hàng hiên và hệ thống cửa gỗ.

Các nếp nhà quây quanh khoảng sân rộng, tạo không gian sinh hoạt thoáng đãng.

Bước qua những cánh cửa gỗ là gian thờ tổ tiên ở vị trí trung tâm, với hoành phi, câu đối được khảm vỏ trai, cùng nhiều vật dụng cổ.

Phía trước là bộ bàn ghế tiếp khách cũng được chế tác từ gỗ mít, hài hòa với kiến trúc ngôi nhà.

Bên trong ngôi nhà, những hàng cột gỗ mít lớn cùng hệ thống xà, kèo và cửa gỗ được chế tác công phu, lưu giữ dấu ấn kỹ thuật dựng nhà của người thợ xưa qua hơn 1,5 thế kỷ.

Các đầu kèo, xà gỗ và vị trí tiếp giáp giữa cột với hệ mái được chạm khắc hoa văn tinh xảo. Những chi tiết này do các nghệ nhân làng mộc Văn Hà nổi tiếng xứ Quảng thực hiện.

Những ô trang trí phía trên vách gỗ được chạm thủng, tạo hình đối xứng với nhiều họa tiết hoa lá và hoa văn hình học, vừa tăng tính thẩm mỹ, vừa giúp không gian bên trong thông thoáng.

Gian tiếp khách được bài trí với bàn ghế gỗ, khay trà và những vật dụng truyền thống. Trên hai cột gỗ phía trước treo những bộ gạc hươu.

Đáng chú ý, trên vách gỗ treo chân dung nhiều chí sĩ yêu nước và nhân vật lịch sử nổi tiếng như Huỳnh Thúc Kháng, Phan Châu Trinh, Phan Bội Châu…

Ngôi nhà còn lưu giữ nhiều vật dụng cũ như mâm đồng, đồ gốm và các đồ dùng sinh hoạt truyền thống của gia đình.

Theo ông Nguyễn Đình Mẫn, người thừa kế đời thứ 5 của ngôi nhà, từng có người hỏi mua với giá hàng tỷ đồng nhưng gia đình không đồng ý, mong muốn tiếp tục gìn giữ di sản do tổ tiên để lại.

Bên trong ngôi nhà còn có một vật dụng đặc biệt khiến nhiều người tò mò: chiếc bàn gỗ mít có thể tự xoay khi có người đặt tay lên mặt bàn.

Chiếc bàn có mặt tròn, đường kính khoảng 80cm, cao gần 1m, được đỡ bằng một trụ chính với 3 nhánh chân xòe rộng, chạm khắc hoa văn.

Theo ông Mẫn, chiếc bàn đã có từ khi ngôi nhà được dựng, trước đây được gia đình sử dụng làm bàn ăn và tiếp khách.

Phần trụ bàn được chạm khắc hoa văn cầu kỳ. Vị trí tiếp giáp giữa trụ và mặt bàn cho phép mặt bàn chuyển động quanh trục.

Loại bàn xoay này có nguồn gốc từ làng mộc Văn Hà (nay thuộc xã Tây Hồ, TP Đà Nẵng), nơi nổi tiếng với nghề mộc truyền thống hàng trăm năm.

Bà Nguyễn Thị Tuyền (80 tuổi, chị gái ông Mẫn) giới thiệu cách trải nghiệm chiếc bàn đặc biệt.

Theo bà, người tham gia chỉ cần đặt nhẹ hai tay lên mặt bàn, giữ tâm lý thoải mái và tập trung vào một hướng quay. Sau một lúc, mặt bàn có thể bắt đầu xoay chậm rồi nhanh dần.

Khi bàn xoay, người tham gia có thể di chuyển theo vòng quay để tiếp tục giữ tay trên mặt bàn. Hiện tượng này khiến nhiều du khách lần đầu trải nghiệm bất ngờ.

Bà Tuyền cho rằng chiếc bàn không có yếu tố thần bí hay “ma lực”, song nguyên nhân cụ thể khiến mặt bàn chuyển động vẫn chưa được làm rõ.

“Hiện tượng xoay có thể liên quan đến nguyên lý cơ học, từ trường hoặc kỹ thuật chế tác đặc biệt của những người thợ mộc xưa”, bà phỏng đoán.

Chiếc bàn trong nhà ông Mẫn không phải trường hợp duy nhất. Cách đó khoảng 300m, gia đình ông Nguyễn Đình Hoan (57 tuổi) cũng lưu giữ một chiếc bàn gỗ tương tự.

Trong ảnh, chị Hoài Văn, một du khách, đang trải nghiệm chiếc bàn có khả năng tự xoay tại nhà ông Hoan.

“Chúng tôi không chủ động dùng sức đẩy, chỉ đặt nhẹ tay lên mặt bàn thì một lúc sau bàn bắt đầu xoay. Tôi tin rằng đằng sau hiện tượng này là một nguyên lý hoạt động nào đó, thể hiện sự khéo léo của những người thợ xưa”, nữ du khách chia sẻ.