AstraZeneca ứng dụng AI phát triển thuốc điều trị bệnh gan, tim

Theo AstraZeneca, việc sớm phát hiện những mối liên hệ sinh học mới và kiểm chứng chúng trên các hệ thống tế bào có thể giúp doanh nghiệp đi trước trong quá trình phát triển thuốc.

Công ty dược phẩm và sinh học đa quốc gia AstraZeneca đã hợp tác với công ty công nghệ sinh học insitro (Mỹ) trong nhiều năm để ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) phát hiện và phát triển các loại thuốc mới điều trị bệnh gan và bệnh cơ tim.

Văn phòng của AstraZeneca tại Macclesfield, Cheshire, Anh. Ảnh: AFP/TTXVN

Sự hợp tác này đánh dấu bước tiến mới trong việc ứng dụng AI vào nghiên cứu dược phẩm, giúp xác định các cơ chế gây bệnh chính xác hơn, giảm số lượng hợp chất cần thử nghiệm trong phòng thí nghiệm và rút ngắn thời gian nghiên cứu, phát triển thuốc điều trị hiệu quả.

Theo thông báo ngày 15/10 của công ty có trụ sở tại Vương quốc Anh này, thỏa thuận có giá trị tiềm năng lên tới khoảng 1,5 tỷ USD. Trong đó, AstraZeneca sẽ thanh toán trước 40 triệu USD cho insitro ngay từ đầu. Công ty công nghệ sinh học có trụ sở tại bang California (Mỹ) còn có thể nhận thêm tới khoảng 1,46 tỷ USD tùy thuộc vào tiến độ phát triển và thương mại hóa các loại thuốc.

Trong quá trình hợp tác nhiều năm này, hai bên tập trung nghiên cứu bệnh viêm gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa (MASH), một bệnh lý gan nghiêm trọng, và các bệnh cơ tim, nhóm bệnh ảnh hưởng đến cấu trúc và chức năng của cơ tim. Theo AstraZeneca, việc phát triển phương pháp điều trị hiệu quả cho các bệnh này lâu nay gặp khó khăn do giới nghiên cứu chưa xác định được đầy đủ những cơ chế sinh học trực tiếp dẫn đến bệnh.

Trong khuôn khổ hợp tác, insitro sẽ sử dụng nền tảng AI mang tên “Virtual Human” (Mô hình con người ảo), kết hợp các mô hình tế bào nuôi cấy trong phòng thí nghiệm với công nghệ học máy, để xác định các cơ chế sinh học trực tiếp gây bệnh và tìm kiếm những mục tiêu điều trị tiềm năng do AstraZeneca lựa chọn. Học máy là phương pháp giúp máy tính nhận diện quy luật từ dữ liệu để đưa ra dự đoán hoặc hỗ trợ giải quyết vấn đề. Insitro sẽ đưa các mục tiêu này từ giai đoạn khám phá ban đầu đến giai đoạn lựa chọn ứng viên thuốc tiềm năng để tiếp tục phát triển. Sau đó, AstraZeneca sẽ chịu trách nhiệm tài trợ và triển khai các thử nghiệm lâm sàng trên người.

Thỏa thuận mới tiếp tục mở rộng hoạt động hợp tác của insitro với ngành dược phẩm. Gần đây, công ty đã mở rộng quan hệ hợp tác với tập đoàn dược phẩm sinh học đa quốc gia Bristol Myers Squibb nhằm phát triển thêm các mục tiêu điều trị bệnh xơ cứng teo cơ một bên (ALS). Insitro cũng hợp tác với tập đoàn dược phẩm Eli Lilly để xây dựng các mô hình AI dự đoán đặc tính dược lý của các phân tử thuốc nhỏ trong cơ thể sống.

Theo bà Sharon Barr, Phó Chủ tịch điều hành phụ trách nghiên cứu và phát triển dược phẩm sinh học của AstraZeneca, việc sớm phát hiện những mối liên hệ sinh học mới và kiểm chứng chúng trên các hệ thống tế bào có thể giúp doanh nghiệp đi trước trong quá trình phát triển thuốc. Bà cũng cho rằng việc kết hợp công cụ AI với kinh nghiệm của các nhà khoa học sẽ giúp giảm số lượng phân tử cần thử nghiệm trong phòng thí nghiệm, hạn chế các phỏng đoán thiếu căn cứ và rút ngắn thời gian tìm kiếm thuốc có hiệu quả.