EU khó ‘bứt tốc’ kịp thời hạn giảm phát thải mục tiêu

Các nền kinh tế chủ chốt của Liên minh châu Âu (EU) đang đứng trước nguy cơ không hoàn thành các cam kết mang tính ràng buộc pháp lý về giảm phát thải khí nhà kính vào năm 2030, trong bối cảnh thời gian thực hiện các mục tiêu này ngày càng thu hẹp và tiến độ chuyển đổi năng lượng giữa các quốc gia thành viên không đồng đều.

Trụ sở Ủy ban châu Âu (EC) ở Brussels, Bỉ. Ảnh: THX/TTXVN

Trước đó, EU đã chính thức đưa mục tiêu giảm ít nhất 55% lượng phát thải khí nhà kính so với thời kỳ tiền công nghiệp vào năm 2030, đồng thời hướng tới trung hòa carbon vào năm 2050, vào khuôn khổ pháp lý năm 2021, thời điểm EU thông qua Luật Khí hậu châu Âu.

Khối này cũng đặt mục tiêu trung gian giảm 90% phát thải vào năm 2040, nhưng cho phép sử dụng tín chỉ carbon quốc tế trong một giới hạn nhất định, yếu tố bị nhiều chuyên gia cảnh báo có thể làm suy giảm nỗ lực cắt giảm thực chất trong nội khối.

Một nhà máy điện gió tại Brandenburg, miền Đông nước Đức. Ảnh: AFP/TTXVN

Tại Đức, nền kinh tế lớn nhất EU, dù đã triển khai các chương trình mở rộng năng lượng gió, thúc đẩy xe điện và cải thiện hiệu quả sử dụng năng lượng, các báo cáo mới nhất cho thấy lượng phát thải của nước này có nguy cơ vượt xa dự báo, với mức dư thừa có thể lên tới 100 triệu tấn CO₂. Một số lĩnh vực như giao thông, xây dựng và thay đổi sử dụng đất tiếp tục là điểm nghẽn lớn, khiến mục tiêu giảm 65% vào năm 2030 trở nên khó đạt được nếu không có biện pháp mạnh tay hơn.

Pháp cũng đang tiến triển chậm hơn so với yêu cầu. Dù là một trong những quốc gia có tỷ trọng điện sạch cao nhất EU nhờ năng lượng hạt nhân và tái tạo, tốc độ giảm phát thải hiện mới khoảng 1,5 – 1,8% mỗi năm, thấp hơn nhiều so với mức cần thiết để đạt mục tiêu giảm 50% vào năm 2030. Ngành giao thông vẫn là nguồn phát thải lớn nhất, chiếm gần 1/3 tổng lượng khí thải quốc gia.

Tại Italy, quá trình chuyển đổi năng lượng gặp nhiều trở ngại khi quốc gia này vẫn phụ thuộc đáng kể vào nhiên liệu hóa thạch. Dù năng lượng tái tạo đã chiếm khoảng 41% sản lượng điện, việc trì hoãn đóng cửa các nhà máy điện than đến năm 2038 bị đánh giá là làm chậm đáng kể lộ trình giảm phát thải. Các báo cáo cảnh báo Italy khó có khả năng đạt mục tiêu cắt giảm khí nhà kính vào năm 2030 nếu không có thay đổi chính sách mạnh hơn.

Hà Lan cũng được đánh giá là “trường hợp tiến triển chậm”, khi dù có tỷ trọng năng lượng sạch cao và dẫn đầu châu Âu về điện Mặt Trời bình quân đầu người, nước này vẫn phụ thuộc lớn vào khí đốt tự nhiên. Các rào cản pháp lý liên quan đến phát thải nitơ và sự đình trệ của các dự án hạ tầng xanh khiến tiến độ chuyển đổi bị chậm lại. Nhiều đánh giá cho rằng Hà Lan khó đạt mục tiêu giảm 55% vào năm 2030 nếu không áp dụng các biện pháp quyết liệt hơn.

Trong khi đó, chỉ có Tây Ban Nha lại nổi lên như một điểm sáng hiếm hoi của EU. Nhờ đẩy mạnh điện gió và điện Mặt Trời, năng lượng sạch chiếm tới 75% sản lượng điện năm 2025, giúp quốc gia này cắt giảm mạnh phát thải trong ngành điện và tiến gần hoặc có thể vượt mục tiêu giảm 32% vào năm 2030 nếu duy trì đà hiện tại.