Chiến sự Iran khiến nông dân phải tìm đường thoát phụ thuộc phân bón hóa học

Khi lần đầu xem những đoạn video trên mạng xã hội ghi lại cảnh tên lửa Mỹ tấn công Iran, một nông dân Senegal tên là Abou Sow đã linh cảm rằng ngành nông nghiệp của quốc gia Tây Phi này sớm muộn cũng sẽ chịu tác động.

Hình minh họa. Ảnh: TTXVN

Quả đúng như vậy. Kể từ khi chiến sự bùng phát hôm 28/2, giá phân bón đã tăng tới 40%. Tuy nhiên, ông Sow đã chuẩn bị tốt hơn nhiều người khác. Tám năm trước, ông từ bỏ phân bón hóa học để chuyển sang sử dụng phân compost hữu cơ cùng các nguồn dinh dưỡng tự nhiên khác.

Hiện nay, ông vận động nông dân Senegal mua phân chuồng từ các hộ chăn nuôi địa phương, đồng thời hướng dẫn họ cách tạo ra loại phân compost giàu dinh dưỡng. Ông thường chỉ cho mọi người thấy những con giun đang ngọ nguậy, dấu hiệu chất lượng phân hữu cơ rất tốt.

Ông Sow chia sẻ với hãng thông tấn AP (Mỹ): “Chúng tôi không thể ngồi chờ lệnh ngừng bắn. Phụ thuộc vào phân bón hóa học là quá rủi ro”.

Việc eo biển Hormuz tê liệt do chiến sự đã làm gián đoạn nguồn cung khí đốt tự nhiên (đầu vào thiết yếu để sản xuất phân bón hóa học) đồng thời ảnh hưởng đến hoạt động vận tải biển toàn cầu.

Theo Viện Nghiên cứu Chính sách Lương thực Quốc tế, khu vực vịnh Ba Tư sản xuất 30% lượng phân bón hóa học được giao dịch toàn cầu. Trong khi đó, chỉ số giá phân bón của Ngân hàng Thế giới cho thấy giá phân bón toàn cầu đã tăng 50%.

Các chuyên gia cho rằng việc chuyển đổi từ phân bón hóa học sang các loại phân bón hữu cơ có thể mang lại lợi ích nhiều phương diện bởi quá trình sản xuất và sử dụng phân bón hóa học tạo ra lượng khí thải nhà kính đáng kể, nguyên nhân chính gây ra biến đổi khí hậu.

Ngược lại, phân bón tự nhiên có thể giữ lại carbon trong đất và tạo ra ít vấn đề hơn. Bà Susan Chomba, thành viên Hội đồng Chuyên gia Quốc tế về Hệ thống Lương thực Bền vững, nhận định: “Điều này tốt cho hành tinh vì bạn đang giảm dần phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch”.

Khi phân bò trở thành “vũ khí” chống khủng hoảng phân bón

Hàng năm, Senegal nhập khẩu 125.000 tấn phân bón. Bộ trưởng Nông nghiệp Senegal Mabouba Diagne cho biết nước này đã tích trữ đủ phân bón hóa học cho mùa vụ hiện tại. Chính phủ Senegal vào tháng 4 tuyên bố sẽ trợ cấp và phân phối 30.000 tấn phân bón hữu cơ để hỗ trợ người nông dân. Tuy nhiên, ông Sow cho rằng như vậy là chưa đủ.

Mỗi năm, ông Sow sử dụng 6 tấn phân hữu cơ thay thế. Ông Sow chia sẻ rằng bản thân khá may mắn khi sống gần thị trấn có nguồn phân chuồng dồi dào. Tuy nhiên, ở các vùng nông thôn và những cánh đồng hẻo lánh, việc tìm nguồn và vận chuyển một lượng lớn phân chuồng là rất khó khăn và ông Sow lo ngại rằng sẽ có người nông dân sẽ từ bỏ đồng ruộng trong thời điểm khó khăn này.

Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), các chính phủ trên toàn thế giới chi 700 tỷ USD mỗi năm cho trợ cấp nông nghiệp, trong đó phần lớn dành cho việc cung cấp phân bón hóa học. Bà Chomba cho rằng điều đó làm cho các giải pháp thay thế trở nên đắt đỏ và kém cạnh tranh hơn.

Ấn Độ khuyến khích canh tác tự nhiên

Nông dân Ấn Độ thu hoạch lúa mì trên cánh đồng ở Allahabad. Ảnh: AFP/TTXVN

Tại bang Telangana ở miền Nam Ấn Độ, Manohara Chari đã tự làm jivamrita – hỗn hợp gồm phân bò, nước tiểu, bột mì, đất và đường để thay thế phân bón hóa học mà ông từng sử dụng. Ông Chari là một trong số 1,7 triệu nông dân ở các bang Telangana và Andhra Pradesh đã chuyển sang canh tác tự nhiên. Phương pháp này sử dụng phân bón tự nhiên kết hợp chất thải chăn nuôi và trồng nhiều loại cây trồng khác nhau để cải thiện sức khỏe của đất.

Nông dân và các chuyên gia cho rằng cuộc chiến với Iran cùng tình trạng thiếu hụt phân bón hóa học đang khiến mô hình canh tác tự nhiên trở nên hấp dẫn hơn. Ngày 10/5, Thủ tướng Narendra Modi đã công bố “sứ mệnh quốc gia” nhằm thúc đẩy canh tác tự nhiên và cắt giảm 50% lượng phân bón sử dụng.

Ấn Độ hiện nhập khẩu khoảng 60% lượng phân bón từ khu vực vùng Vịnh. Chính phủ Ấn Độ đã khẩn trương tìm kiếm nguồn cung thay thế và trợ giá để giữ giá phân bón ở mức thấp, dù điều đó tạo ra gánh nặng đáng kể cho ngân sách nhà nước.

Nhà khoa học G.V. Ramanjaneyulu thuộc Trung tâm Nông nghiệp Bền vững đánh giá: “Năm nay, sự quan tâm đến canh tác tự nhiên rõ ràng đã tăng lên, đặc biệt kể từ khi xung đột ở Trung Đông bùng phát”. Nhiều nông dân đã dành một phần diện tích đất để thử nghiệm phương thức canh tác này.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi đòi hỏi thêm nhân công và nông dân phải trải qua giai đoạn thích nghi. Theo ông Chari, thay vì tiếp tục trợ cấp cho phân bón hóa học, chính phủ có thể hỗ trợ nông dân theo đuổi mô hình canh tác tự nhiên. Ông lập luận: “Chỉ cần một phần nhỏ trong khoản hỗ trợ đó được dành cho nông dân canh tác tự nhiên, sẽ có nhiều người chuyển sang mô hình này hơn”.