Cơn sốt trung tâm dữ liệu vấp làn sóng phản đối tại châu Á – Thái Bình Dương

Các dự án trung tâm dữ liệu quy mô lớn đang lan rộng cùng nhu cầu phát triển trí tuệ nhân tạo (AI).

Tuy nhiên, áp lực lên nguồn điện, nước và đời sống dân cư khiến ngành này ngày càng chịu sự giám sát chặt chẽ.

Sự phát triển nhanh của các trung tâm dữ liệu đang làm gia tăng áp lực lên quỹ đất, nguồn nước, lưới điện và đời sống cộng đồng. Ảnh minh họa: Wikimedia Commons

Theo Nikkei Asia ngày 2/9, làn sóng phản đối các trung tâm dữ liệu và hạ tầng liên quan đang xuất hiện tại nhiều khu vực ở châu Á – Thái Bình Dương. Những dự án được chính phủ kỳ vọng thu hút đầu tư và thúc đẩy tăng trưởng nay phải đối mặt với lo ngại về năng lượng, môi trường và tác động đến cộng đồng.

Tại Moss Vale, thị trấn chưa đến 10.000 dân nằm giữa Sydney và Canberra (Australia), một nhóm phụ huynh mầm non đã phát động phong trào phản đối kế hoạch mở rộng trung tâm dữ liệu và xây ba nhà máy điện khí của Cloud Carrier trên khu đất rộng 67 ha.

Nhà máy lớn nhất dự kiến có công suất 673,2 MW, lớn nhất bang New South Wales. Người dân lo ngại dự án sẽ kéo theo thêm nhiều cơ sở tương tự, ảnh hưởng đến cảnh quan và chất lượng không khí trong khu vực.

Sự phát triển của điện toán đám mây, dịch vụ phát video trực tiếp và gần đây là AI đang thúc đẩy nhu cầu xây dựng trung tâm dữ liệu. Việc huấn luyện và vận hành các mô hình AI cần số lượng lớn chip chuyên dụng cùng lượng điện vượt xa hoạt động điện toán thông thường.

Theo McKinsey & Co., nhu cầu trung tâm dữ liệu tại châu Á – Thái Bình Dương đạt 28 GW trong năm 2025, tương đương một phần ba tổng nhu cầu toàn cầu và chỉ đứng sau Bắc Mỹ. Công suất của khu vực được dự báo tăng gấp ba lần vào năm 2030.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế cũng dự báo lượng điện tiêu thụ của các trung tâm dữ liệu trong khu vực sẽ tăng từ 173 TWh năm 2025 lên 378 TWh vào năm 2030, nhanh hơn bất kỳ nơi nào khác.

Ông James Murphy, Giám đốc khu vực châu Á – Thái Bình Dương của công ty phân tích DC Byte, cho rằng nhu cầu vẫn rất cao ở hầu hết thị trường, ngoại trừ một số nước chưa thực sự bước vào làn sóng đầu tư như Philippines và Việt Nam. Tuy nhiên, tranh chấp dễ phát sinh nếu chủ đầu tư không tham vấn đầy đủ với cộng đồng.

Trước sức ép ngày càng tăng, Chính phủ Australia đã công bố kế hoạch xây dựng quy định buộc các trung tâm dữ liệu tự chi trả cho nguồn điện và chi phí kết nối lưới. Các dự án mới cũng sẽ không được phép phụ thuộc hoàn toàn vào khí đốt.

Các dự án đối mặt sức ép địa phương

Tại bang Andhra Pradesh (Ấn Độ), Google đã khởi công dự án trung tâm dữ liệu trị giá 15 tỷ USD, khoản đầu tư lớn nhất của tập đoàn này bên ngoài Mỹ. Dự án công suất 1 GW được phát triển cùng Adani Group trên diện tích hơn 240 ha và có thể mở rộng lên 2,5 GW.

Dự án đã vấp phải các cuộc biểu tình tại thành phố Vizag do lo ngại về đất đai, nhu cầu điện, nguồn nước và tốc độ cấp phép. Hai trong ba địa điểm được cấp phép về môi trường chỉ trong 9 ngày, trong khi địa điểm còn lại mất hai tháng. Các nhà hoạt động cũng chỉ trích việc thiếu tham vấn cộng đồng và gói ưu đãi trị giá 220 tỷ rupee dành cho dự án.

Thành phố Vizag hiện cần 480 triệu lít nước mỗi ngày nhưng chỉ được cung cấp 410 triệu lít. Chính quyền địa phương bác bỏ cáo buộc vội vàng cấp phép và khẳng định dự án sẽ không ảnh hưởng đến nguồn nước tưới tiêu hoặc sinh hoạt.

Tại Seoul (Hàn Quốc), quỹ đất khan hiếm khiến ngày càng nhiều trung tâm dữ liệu được xây gần khu dân cư. Tháng 7, chính quyền quận Geumcheon yêu cầu chủ đầu tư phải được người dân trong bán kính 200 m đồng thuận và thuê đơn vị độc lập đánh giá nguy cơ đối với sức khỏe.

Thái Lan cũng đã thành lập một ủy ban đặc biệt nhằm giám sát các khoản đầu tư mới và kiểm tra những cơ sở đang hoạt động. Tại Nhật Bản, sự phản đối đã xuất hiện quanh một số dự án ở Inzai, cụm trung tâm dữ liệu lớn thuộc tỉnh Chiba.

Singapore từng tạm dừng phê duyệt các dự án mới vào năm 2019 nhằm kiểm soát nhu cầu đất đai và năng lượng. Thị trường được mở lại từ năm 2022 với các tiêu chuẩn nghiêm ngặt hơn về tính bền vững và hiệu quả, nhưng thời gian gián đoạn đã khiến một phần nhu cầu chuyển sang Indonesia và Malaysia.

Malaysia hiện có lượng công suất trung tâm dữ liệu đang xây dựng lớn nhất khu vực. Tuy nhiên, một chủ đầu tư đã rút hồ sơ dự án tại Kota Damansara ngày 20/8 sau khi kiến nghị phản đối thu hút hơn 6.000 chữ ký trong một tuần. Người dân lo ngại về tiếng ồn, nguy cơ thiếu nước và sự thiếu minh bạch trong quá trình triển khai. Trước đó, khoảng 50 người đã biểu tình tại Gelang Patah, bang Johor, phản đối một cơ sở do ZDATA Technologies của Trung Quốc vận hành.

Các chuyên gia nhận định những cuộc phản đối hiện vẫn mang tính cục bộ, nhưng mức độ giám sát của công chúng sẽ tiếp tục tăng. Quy định chặt chẽ hơn có thể kìm hãm đầu tư tại một số quốc gia, song khó làm giảm nhu cầu của toàn khu vực, bởi các dự án nhiều khả năng sẽ chuyển đến những thị trường sẵn sàng tiếp nhận hơn.