Nhật Bản nới quy định làm thêm giờ trong bối cảnh thiếu lao động

Nhật Bản từ ngày 1/9 bắt đầu nới cách giám sát thời gian làm thêm giờ, nhằm tạo điều kiện linh hoạt hơn cho doanh nghiệp trong bối cảnh thiếu lao động ngày càng nghiêm trọng.

Công nhân làm việc tại một nhà máy ở Nhật Bản. Ảnh: AFP/TTXVN

Thay đổi này chủ yếu áp dụng đối với các doanh nghiệp đã ký thỏa thuận đặc biệt giữa người sử dụng lao động và người lao động.

Phóng viên TTXVN tại Tokyo dẫn thông báo của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản cho biết khoảng 40% doanh nghiệp hiện thuộc diện này và về mặt pháp lý có thể cho người lao động làm thêm vượt 45 giờ mỗi tháng, trong một số trường hợp lên tới 100 giờ. Trước đây, dù các thỏa thuận đặc biệt cho phép mức làm thêm cao hơn, cơ quan thanh tra tiêu chuẩn lao động vẫn thường yêu cầu doanh nghiệp cố gắng giữ dưới ngưỡng 45 giờ mỗi tháng. Ngưỡng này được coi là quan trọng vì thời gian làm việc kéo dài làm tăng nguy cơ “karoshi”, tức tử vong do làm việc quá sức.

Theo cơ chế mới, các cơ quan thanh tra sẽ không còn gây sức ép yêu cầu những doanh nghiệp thuộc diện có thỏa thuận đặc biệt phải bám ngưỡng 45 giờ như trước. Việc điều chỉnh được đưa ra sau khi một số ngành thiếu nhân lực nghiêm trọng đề nghị chính phủ cho phép bố trí thời gian làm việc linh hoạt hơn.

Khảo sát của Phòng Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản hồi tháng 5 cho thấy cách giám sát trước đây đã hạn chế hoạt động của khoảng 20% doanh nghiệp vừa và nhỏ, đặc biệt trong các lĩnh vực xây dựng, vận tải và lưu trú, nơi tình trạng thiếu lao động đang trở nên nghiêm trọng.

Chính sách mới nằm trong chiến lược tăng trưởng mà chính phủ của Thủ tướng Sanae Takaichi thông qua hồi tháng 7, trong đó yêu cầu xem xét lại cách quản lý thời giờ làm việc. Tuy nhiên, động thái này cũng làm dấy lên lo ngại Nhật Bản có thể đi ngược lại những nỗ lực kéo dài nhiều năm nhằm cải thiện cân bằng giữa công việc và cuộc sống. Liên đoàn Công đoàn Quốc gia Nhật Bản (Zenroren) đã lên tiếng phản đối, cho rằng thay đổi mới nói trên là bước lùi so với chính sách khuyến khích doanh nghiệp rút ngắn thời gian làm việc.

Tuy nhiên, Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản khẳng định việc điều chỉnh cách giám sát không đồng nghĩa với buông lỏng bảo vệ người lao động. Cơ quan này cho biết vẫn sẽ can thiệp và hướng dẫn doanh nghiệp nếu nhận thấy nguy cơ sức khỏe do làm việc quá mức.

Quy định mới cũng không áp dụng cho tất cả doanh nghiệp. Những doanh nghiệp không có thỏa thuận lao động đặc biệt vẫn phải tuân thủ giới hạn làm thêm không quá 45 giờ mỗi tháng.