Châu Âu lập liên minh phòng thủ tên lửa, mở rộng cam kết với Ukraine

Ngày 13/9, tại Hội nghị thượng đỉnh của Liên minh Tự nguyện (Coalition of the Willing), diễn ra ở Paris (Pháp) ngày 13/7, đại diện 37 quốc gia cùng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã nhất trí mở rộng hỗ trợ dành cho Kiev, từ tăng cường năng lực phòng không, không quân đến xây dựng cơ chế bảo đảm an ninh sau khi xung đột kết thúc.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron. Ảnh: IRNA/TTXVN

Phát biểu sau hội nghị, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron khẳng định các nước đồng minh sẽ hỗ trợ Ukraine “nhanh hơn và mạnh mẽ hơn”. Ông cho biết Pháp và Ukraine đã thống nhất lộ trình chuyển giao 16 máy bay chiến đấu Rafale, dự kiến bắt đầu từ giai đoạn 2028-2029. Bên cạnh đó, Kiev cũng sẽ tiếp nhận lô đầu tiên các tổ hợp phòng không thế hệ mới SAMP/T NG nhằm nâng cao khả năng đánh chặn tên lửa đạn đạo.

Tổng thống Macron cũng thông báo Lực lượng đa quốc gia hỗ trợ Ukraine (Multinational Force for Ukraine), dự kiến được triển khai sau khi đạt thỏa thuận ngừng bắn, sẽ tiến hành các cuộc diễn tập tại các quốc gia láng giềng Ukraine trong những tháng tới nhằm kiểm chứng kế hoạch triển khai và nâng cao mức độ sẵn sàng tác chiến.

Cũng tại hội nghị, 10 quốc gia gồm Đan Mạch, Pháp, Đức, Italy, Hà Lan, Na Uy, Tây Ban Nha, Thụy Điển, Anh và Ukraine đã tuyên bố thành lập liên minh phát triển năng lực phòng thủ tên lửa đạn đạo mang tính “thuần túy phòng vệ” cho châu Âu.

Theo tuyên bố chung, việc xây dựng một kiến trúc phòng thủ tên lửa tích hợp là yêu cầu cấp thiết trước các mối đe dọa an ninh ngày càng gia tăng. Các nước tham gia cam kết kết hợp năng lực công nghiệp quốc phòng, nghiên cứu khoa học và kinh nghiệm tác chiến để hình thành hệ thống phòng thủ chung, đồng thời khẳng định sáng kiến này không nhằm chống lại bất kỳ quốc gia nào mà chỉ phục vụ mục tiêu bảo vệ an ninh châu Âu.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đánh giá sáng kiến trên có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh nước này liên tục hứng chịu các cuộc tập kích bằng tên lửa. Theo ông, việc xây dựng năng lực phòng thủ tên lửa vững mạnh sẽ là một trong những yếu tố quan trọng giúp chấm dứt xung đột.

Trong khi đó, Thủ tướng Cộng hòa Séc Andrej Babi bày tỏ nước này mong muốn được tham gia sáng kiến phòng thủ tên lửa mới, đồng thời đề xuất phát triển liên minh thành một dự án chung của Liên minh châu Âu (EU).

Theo phóng viên TTXVN tại Praha, trả lời Đài Truyền hình Séc (ČT), ông Babi cho rằng thay vì để từng quốc gia tự phát triển các hệ thống phòng thủ riêng lẻ, châu Âu cần xây dựng một năng lực phòng thủ tập thể với sự tham gia của các nước thành viên EU. Ông cho biết đã trao đổi vấn đề này với Tổng thống Macron. Thủ tướng Babi đánh giá dự án sẽ phát huy hiệu quả nếu nhận được sự tham gia của các cường quốc quốc phòng như Pháp, Đức, Italy và Hà Lan. Tuy nhiên, ông cho rằng liên minh này nên giới hạn trong phạm vi các nước thành viên EU, thay vì mở rộng sang Anh.

Động thái của Praha diễn ra trong bối cảnh Chính phủ Séc gần đây có cách tiếp cận thận trọng hơn đối với hỗ trợ quân sự trực tiếp cho Ukraine. Dù không tham gia gói viện trợ quân sự trị giá 70 tỷ euro (gần 80 tỷ USD) của EU và ngừng đóng góp cho sáng kiến cung cấp đạn dược do chính Séc khởi xướng trước đây, nhưng nước này vẫn quyết định dành 140 triệu korun (hơn 6,5 triệu USD) để mua vũ khí của Mỹ cho Ukraine thông qua Danh sách các nhu cầu ưu tiên của Ukraine (PURL) – cơ chế mua sắm và viện trợ quân sự của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) nhằm hỗ trợ Kiev.