Phép thử quan trọng nhất trong hội nghị thượng đỉnh sắp tới của NATO tại Ankara

Các nước đồng minh NATO sẽ tìm cách “định hình lâu dài” một mô hình mới cho hệ thống phòng thủ của châu Âu tại hội nghị thượng đỉnh diễn ra vào tháng tới, đồng thời mong muốn Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra lập trường rõ ràng hơn về vai trò trong tương lai của Washington trên “lục địa già”.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (giữa) trong cuộc họp báo sau khi dự Hội nghị thượng đỉnh NATO ở Lahay, Hà Lan. Ảnh: THX/TTXVN

Ông Daniel Hamilton, Chủ tịch Mạng lưới Lãnh đạo Xuyên Đại Tây Dương (TLN), nói với TVP World ngày 27/6 rằng hội nghị thượng đỉnh ngày 7/7 tại Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ) dự kiến sẽ tập trung vào điều mà các đồng minh gọi là “NATO 3.0″.

Theo ông Hamilton, “đó là một liên minh trong đó các đồng minh châu Âu sẽ đảm nhận phần lớn trách nhiệm đối với việc phòng thủ châu Âu. Tuy nhiên, Mỹ vẫn sẽ hiện diện và tiếp tục đóng một vai trò nhất định”.

Chuyên gia hàng đầu của TLN cho rằng phép thử quan trọng nhất sẽ là liệu Tổng thống Mỹ Donald Trump có đưa ra câu trả lời rõ ràng cho các đồng minh về vai trò trong tương lai của Mỹ đối với an ninh châu Âu hay không.

Ông Hamilton đưa ra câu hỏi như vậy, nhưng dường như đã trả lời một phần khi nói rằng: “Tất nhiên, vấn đề là họ không thể có được sự rõ ràng từ Tổng thống Trump” và nhà lãnh đạo Mỹ. “đã đưa ra những thông điệp gây nhầm lẫn về số lượng binh sĩ. Vì vậy, đây sẽ là một phép thử”.

Sự thiếu chắc chắn này xuất hiện trong bối cảnh Washington đang rà soát lại thế bố trí quân sự của mình tại châu Âu.

Tháng trước, Lầu Năm Góc thông báo kế hoạch rút 5.000 binh sĩ khỏi Đức và hủy kế hoạch triển khai một lữ đoàn thiết giáp luân phiên tới Ba Lan, làm gia tăng những nghi ngại về quy mô hiện diện quân sự của Mỹ trên lục địa này trong tương lai.

Tuy nhiên, sau đó Tổng thống Trump đã thay đổi quyết định đối với Ba Lan, cam kết điều thêm 5.000 binh sĩ Mỹ tới quốc gia này, nước có chung biên giới với Ukraine đang có chiến sự và vùng lãnh thổ Kaliningrad của Liên bang Nga.

Đầu tháng này, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth cho biết Washington sẽ tiến hành một cuộc rà soát kéo dài sáu tháng đối với lực lượng Mỹ tại châu Âu.

Động thái này được cho là sẽ làm gia tăng lo ngại ở các quốc gia sườn phía Đông của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), vốn phụ thuộc nhiều vào sự hiện diện quân sự của Mỹ để răn đe Liên bang Nga.

‘Phần lớn vẫn chỉ nằm trên giấy’

Vào ngày 25/6, Tổng Thư ký NATO Mark Rutte cho biết hội nghị thượng đỉnh của liên minh quân sự này dự kiến sẽ công bố các khoản đầu tư quốc phòng mới trị giá hàng chục tỷ USD, đồng thời cho rằng sức ép từ Tổng thống Trump đã buộc các đồng minh châu Âu phải tăng mạnh chi tiêu quân sự.

Tuy nhiên, chuyên gia Hamilton cho rằng những cam kết này sẽ không đủ để tạo ra sự thay đổi mang tính căn bản đối với tư thế phòng thủ của châu Âu.

Ông Hamilton nói: “Phần lớn vẫn chỉ nằm trên giấy. Chỉ đơn thuần đổ thêm tiền vào vấn đề sẽ không thể thay đổi mọi thứ”, đồng thời cảnh báo rằng châu Âu “sẽ cần nhiều năm, có thể là 10 đến 15 năm, để thay thế bất kỳ năng lực nào mà Mỹ hiện đang cung cấp”.

‘Phải tự gánh lấy mọi thứ’

Theo chuyên gia Hamilton, câu hỏi then chốt không chỉ là liệu châu Âu có sẵn sàng chi tiêu nhiều hơn hay không, mà còn là liệu Washington có tiếp tục gắn bó đủ lâu để các đồng minh có thời gian lấp đầy những khoảng trống về năng lực quân sự hay không.

“Câu hỏi đặt ra là liệu Mỹ có giúp họ hoàn thành quá trình chuyển đổi này hay sẽ đột ngột rút lui và để họ phải tự gánh lấy mọi thứ”, ông Hamilton nói.

Chính vì vậy, chuyên gia Hamilton cho rằng hội nghị thượng đỉnh tại Ankara là cơ hội để châu Âu có được sự rõ ràng hơn từ Tổng thống Trump.

Chuyên gia Hamilton nhấn mạnh: “Hội nghị lần này là cơ hội để có thể ràng buộc cam kết của ông ấy”, đồng thời thừa nhận rằng: “Nhưng ông ấy vốn nổi tiếng là rất khó đoán và dễ thay đổi khi nói đến những cam kết như vậy”.