Lĩnh vực hợp tác quốc phòng mới giữa Mỹ và Ukraine tiết lộ bước chuyển chiến lược của Lầu Năm Góc

Đổi mới thời chiến ở quy mô lớn ngày nay đang tập trung tại các nhà máy và bãi thử ở Ukraine, và việc tích hợp những bài học đó có thể thúc đẩy sự chuyển hướng của Lầu Năm Góc sang ưu tiên số lượng cùng khả năng chịu tổn thất ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.

Ảnh: Bộ Công nghiệp Chiến lược Ukraine

Mỹ đang đàm phán một thỏa thuận lớn với Ukraine nhằm mua và cùng sản xuất các thiết bị bay không người lái đã được kiểm chứng hiệu quả trên chiến trường của nước này, với mục tiêu tích hợp công nghệ UAV giá rẻ, sản xuất hàng loạt của Kiev vào hoạt động quân sự và sản xuất quốc phòng trong tương lai của Mỹ.

Chuyên trang quốc phòng Army Recognition ngày 6/10 cho biết các nhà đàm phán Mỹ và Ukraine đang hoàn thiện một khuôn khổ cho phép Lầu Năm Góc tiếp cận các công nghệ thiết bị bay không người lái (UAV) đã được kiểm nghiệm trên chiến trường của Kiev, đổi lại là các khoản bồi thường và tiền bản quyền.

Thỏa thuận nêu trên có thể tái định hình sản xuất quốc phòng bằng cách tích hợp những sáng kiến thời chiến của Ukraine vào kế hoạch lực lượng và ngành công nghiệp của Mỹ.

Vào ngày 3/10, theo thông tin của báo The Wall Street Journal, các nhà đàm phán Mỹ và Ukraine đã tiến gần đến một khuôn khổ sẽ trao cho Lầu Năm Góc quyền tiếp cận các hệ thống không người lái đã được thử thách trong thực tế, đổi lấy các khoản bồi thường và khả năng nhận tiền bản quyền.

Thỏa thuận đang hình thành, được Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ủng hộ, tập trung vào chuyển giao thiết kế và bản quyền tri thức liên quan tới việc sản xuất các loại thiết bị bay không người lái tấn công và đánh chặn với chi phí thấp, đã chứng tỏ hiệu quả trước các lực lượng của Liên bang Nga.

Các quan chức hai bên cũng cân nhắc khả năng sản xuất chung trên lãnh thổ Mỹ và các biện pháp loại bỏ các linh kiện nguồn gốc Trung Quốc khỏi thiết kế Ukraine để đáp ứng tiêu chuẩn an ninh Mỹ.

Nhà Trắng đã trình bày nỗ lực này như một cách hợp nhất sự sáng tạo thời chiến của Ukraine với việc tăng cường sức mạnh Mỹ thay vì chỉ đơn thuần viện trợ vũ khí cho một đồng minh ở tiền tuyến.

Kiev đang trong các cuộc đàm phán sâu để bán cho Mỹ “hàng triệu” thiết bị bay không người lái trong nhiều năm, với gói có thể có giá trị lên tới hàng chục tỉ USD.

Dù hai bên chưa công bố danh mục cuối cùng, nhưng trọng tâm được cho là sẽ trải rộng từ các loại thiết bị bay không người lái góc nhìn thứ nhất (UAV FPV) dùng một lần, thiết bị bay không người lái tấn công tầm xa, đến các thiết bị chuyên dụng đánh chặn hệ thống không người lái (UAS).

Lợi thế của Ukraine không phải một loại thiết bị bay không người lái xuất sắc đơn lẻ mà là một hệ sinh thái kết hợp cấu trúc in 3D, đầu nổ mô-đun, liên kết dữ liệu số hóa với khả năng chống nhiễu, và năng lực cập nhật nhanh phần mềm dựa trên dữ liệu tác chiến hàng ngày được truyền tải từ xa.

Với Lầu Năm Góc, việc này sẽ họ vừa sản xuất đúng tiến độ, vừa cập nhật được thực tế chiến trường với sự tiến hoá của các thiết bị gây nhiễu, radar và hệ phòng thủ.

Các thiết bị bay không người lái góc nhìn thứ nhất của Ukraine thường mang 1-2 kg vật nổ kèm camera ổn định và liên kết video độ trễ thấp.

Các biến thể nâng cấp còn được tích hợp radio dải rộng số hóa, dẫn đường dạng quán tính khi mất tín hiệu GPS, và các tuyến bay tự điều khiển được lập trình sẵn để sống sót qua các vùng gây nhiễu điện tử của Liên bang Nga.

Các loại thiết bị bay không người lái cánh cố định tấn công của Ukraine thường đánh đổi cơ động lấy tầm bay, dùng cấu hình thấp quan sát, bám địa hình, và động cơ turbojet nhỏ hoặc điện để vượt quá 500km với dẫn đường vệ tinh, khi tiếp cận mục tiêu sẽ xác nhận bằng video, tăng độ chính xác khi tấn công.

Thiết bị bay không người lái đánh chặn của Ukraine ghép cảm biến âm thanh và cảm biến chuyển động sóng vô tuyến RF với động cơ điện lực đẩy cao để đâm thủng hoặc quăng lưới vào các mối đe dọa như thiết bị bay không người lái Shahed của Liên bang Nga với chi phí thấp, chỉ bằng một phần so với tên lửa.

Điều Mỹ muốn không chỉ là danh mục thiết bị bay không người lái của Ukraine mà là mô hình sản xuất của nước này: thay đổi nhanh, có thể sử dụng chung linh kiện và chiến thuật tác chiến dựa trên phần mềm, giúp rút ngắn chuỗi tiêu diệt từ ngày xuống giờ.

Các quan chức Mỹ đã phát tín hiệu rằng nguồn gốc linh kiện sẽ là rào cản then chốt. Sàng lọc và thay thế chip, camera và mô-đun RF nguồn gốc Trung Quốc bằng các phụ tùng tin cậy là bắt buộc cho bất kỳ dây chuyền lắp ráp nào trên lãnh thổ Mỹ và để đáp ứng ngưỡng kiểm soát xuất khẩu nếu các đối tác NATO mua cùng thiết kế.

Một lựa chọn đang được xem xét là việc Ukraine cấp phép sở hữu trí tuệ cho các chi nhánh Mỹ nhằm đẩy nhanh việc chứng nhận của Bộ Quốc phòng trong khi vẫn duy trì nguồn thu bản quyền cho Kiev.

Một nhánh liên quan sẽ liên kết với sáng kiến “bức tường chống UAV” của châu Âu bằng cách cho phép đồng sản xuất với các đồng minh đã tận dụng kinh nghiệm Ukraine để bảo vệ biên giới và tuần tra không phận.

Tất cả để đảm bảo rằng trước khi lực lượng có người điều khiển tiến lên, những đàn thiết bị bay không người lái góc nhìn thứ nhất giá rẻ đã cạo bung lớp giáp của xe tăng, phá huỷ những trận địa pháo và hệ thống phòng không trong khi thiết bị bay không người lái tấn công tầm xa đặt các trạm tiếp dầu, các nút giao đường sắt, các đơn vị chỉ huy phòng không và nhà máy công nghiệp hậu cần sâu trong lãnh thổ đối phương vào tầm bắn.

Nếu thực thi, thỏa thuận cung cấp cho các lữ đoàn Mỹ một khu vũ khí đối phó với pháo binh và lực lượng thiết giáp của đối phương, cung cấp cho lực lượng Thủy quân Lục chiến và Hải quân một vành đai cơ động chống thiết bị bay không người lái góc nhìn thứ nhất, và cung cấp cho chỉ huy liên quân một công cụ tấn công tầm xa có thể tái bổ sung, gây khó khăn cho kế hoạch ngân sách phòng không đối phương.

Với Ukraine, các đơn hàng ổn định làm vững chắc ngành công nghiệp thời chiến theo tiêu chuẩn phương Tây, khiến thiết bị bay không người lái của họ tương thích trong khung NATO.

Về mặt địa-chính trị, đó là một canh bạc chiến lược cho thấy đổi mới thời chiến ở quy mô lớn ngày nay đang tập trung tại các nhà máy và bãi thử ở Ukraine, và việc tích hợp những bài học đó có thể thúc đẩy sự chuyển hướng của Lầu Năm Góc sang ưu tiên số lượng cùng khả năng chịu tổn thất ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.

Việc này đồng thời gửi tín hiệu tới Liên bang Nga rằng sự hỗ trợ phương Tây đang chuyển từ viện trợ từng phần sang liên kết công nghiệp, đồng thời cung cấp cho các thủ đô châu Âu một khuôn mẫu cho hoạt động sản xuất chung vũ khí vốn đã được các nước ở sườn phía Đông của NATO theo đuổi.