Liên hợp quốc công bố báo cáo sơ bộ về quản trị AI

Ngày 1/7, Hội đồng Khoa học quốc tế độc lập về Trí tuệ nhân tạo (AI) của Liên hợp quốc (LHQ) đã công bố báo cáo sơ bộ về quản trị AI, chỉ vài ngày trước khi Đối thoại Toàn cầu đầu tiên về Quản trị AI dự kiến diễn ra tại Geneva (Thụy Sĩ) vào tuần tới.

Báo cáo mang tên “Báo cáo sơ bộ của Hội đồng Khoa học Quốc tế độc lập về AI: Đánh giá dựa trên bằng chứng về các cơ hội, rủi ro và tác động của AI” đưa ra đánh giá khoa học độc lập về năng lực, cơ hội cũng như những rủi ro mới nổi của AI, nhằm xây dựng cơ sở bằng chứng chung giúp các quốc gia thành viên LHQ hoạch định chính sách trong bối cảnh công nghệ này phát triển nhanh chóng.

Trong thông cáo báo chí, hội đồng nhận định nỗ lực xây dựng nhận thức chung về AI được đưa ra vào thời điểm mang tính bước ngoặt.

Các chính phủ trên thế giới đang phải xem xét nhiều quyết định quan trọng trong điều kiện còn nhiều bất định, nguồn thông tin thay đổi nhanh và đôi khi mâu thuẫn, đồng thời chưa phản ánh đầy đủ thực tiễn của từng quốc gia.

Báo cáo tập trung đánh giá AI trên 7 lĩnh vực trọng tâm gồm: khoa học và xu hướng phát triển AI; ứng dụng trong các lĩnh vực như khoa học, y tế, giáo dục và nông nghiệp; tác động kinh tế; các vấn đề về an ninh, hệ thống và môi trường; quyền con người, thông tin và dân chủ; văn hóa, sự phát triển của con người, quyền tự chủ và an toàn trẻ em; cùng các vấn đề về quản lý, quản trị và độ tin cậy của AI.

Theo hội đồng, thách thức lớn nhất hiện nay là các nhà hoạch định chính sách cần có cơ sở khoa học để xây dựng quy định quản lý AI, song đến khi bằng chứng trở nên đầy đủ thì có thể đã quá muộn để đưa ra những biện pháp ứng phó hiệu quả. Việc AI có mang lại lợi ích công bằng cho toàn cầu hay không sẽ phụ thuộc vào các quyết định dựa trên cơ sở khoa học mà các quốc gia cùng nhau đưa ra.
Đồng Chủ tịch Hội đồng, Giáo sư Yoshua Bengio, cảnh báo năng lực của AI đang phát triển nhanh hơn cả hiểu biết khoa học và khả năng thích ứng của các chính phủ. Ông cho biết ngày càng có nhiều bằng chứng về hành vi mang tính đánh lừa của các hệ thống AI, trong khi khoa học hiện chưa thể bảo đảm rằng AI sẽ không gây ra những hậu quả nghiêm trọng khi năng lực tiếp tục gia tăng hoặc bị các đối tượng xấu lợi dụng.

Trong khi đó, đồng Chủ tịch Maria Ressa khẳng định AI là công nghệ có sức chuyển đổi mạnh mẽ, song cảnh báo nếu thế giới tiếp tục phát triển theo quỹ đạo hiện nay, nhân loại sẽ khó khai thác hết những lợi ích mà công nghệ này hứa hẹn mang lại. Lý do là các rủi ro đang ở mức quá lớn và động lực thúc đẩy AI phát triển không phải lúc nào cũng gắn với mục tiêu phục vụ lợi ích chung.

Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres nhấn mạnh thế giới không thể quản lý những gì chưa thực sự hiểu rõ. Theo ông, báo cáo của hội đồng cung cấp nền tảng khoa học độc lập với sự tham gia của các chuyên gia từ mọi khu vực trên thế giới, qua đó giúp các chính phủ có thêm cơ sở để phối hợp hành động. Ông kêu gọi các nhà lãnh đạo tận dụng những bằng chứng chung này nhằm thúc đẩy hợp tác quốc tế trong quản trị AI, thay vì chờ đợi khi các rủi ro đã trở nên nghiêm trọng.