Xuất hiện nhiều vết bầm tím không rõ nguyên nhân cảnh giác với giảm tiểu cầu

Tiểu cầu là một trong những thành phần quan trọng của máu, đóng vai trò thiết yếu trong quá trình cầm máu và bảo vệ cơ thể trước nguy cơ xuất huyết.

Tuy nhiên, nhiều người chỉ phát hiện mình bị giảm tiểu cầu khi xuất hiện các biến chứng nghiêm trọng.

Ở người khỏe mạnh, số lượng tiểu cầu dao động từ 150.000 đến 450.000 tiểu cầu/mm máu. Khi số lượng tiểu cầu giảm xuống dưới ngưỡng 150.000/mm, người bệnh được chẩn đoán giảm tiểu cầu. Tình trạng này làm tăng nguy cơ chảy máu do cơ thể không đủ tiểu cầu để hình thành cục máu đông tại vị trí tổn thương. Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào số lượng tiểu cầu còn lại cũng như nguyên nhân gây bệnh.

Trong nhiều trường hợp, giảm tiểu cầu nhẹ không gây triệu chứng rõ rệt. Tuy nhiên, khi số lượng tiểu cầu giảm sâu, người bệnh có thể đối mặt với các biến chứng nguy hiểm như xuất huyết tiêu hóa, tiểu ra máu, nôn ra máu, xuất huyết não hoặc xuất huyết màng não, đe dọa trực tiếp đến tính mạng.

Nguyên nhân nào gây giảm tiểu cầu?

Giảm tiểu cầu có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm:

• Giảm sản xuất tiểu cầu tại tủy xương: Tủy xương là nơi sản xuất tiểu cầu. Khi tủy xương bị tổn thương, khả năng tạo tiểu cầu sẽ suy giảm.

Nguyên nhân có thể do: nhiễm virus ảnh hưởng đến tủy xương; thiếu máu bất sản tủy. Các bệnh lý ác tính của máu như bạch cầu cấp… cũng gây giảm tiểu cầu.

• Tăng phá hủy hoặc tiêu hao tiểu cầu: Đây là nguyên nhân khá phổ biến, thường gặp trong ban xuất huyết giảm tiểu cầu miễn dịch (ITP). Hội chứng HELLP ở phụ nữ mang thai. Các bệnh tự miễn. Nhiễm trùng nặng.
• Giảm tiểu cầu trong thai kỳ: Một số phụ nữ mang thai có thể xuất hiện giảm tiểu cầu sinh lý. Tuy nhiên, cần được theo dõi để phân biệt với các bệnh lý nguy hiểm khác.

Người bệnh có thể nhận thấy các vết bầm tím xuất hiện ở tay, chân dù không có va chạm hay chấn thương rõ ràng.

• Tác dụng phụ của thuốc: Nhiều loại thuốc có khả năng gây giảm tiểu cầu như thuốc kháng sinh, thuốc chống động kinh, thuốc điều trị tim mạch hoặc một số thuốc điều trị ung thư.
• Hóa trị và xạ trị: Bệnh nhân ung thư đang điều trị bằng hóa chất hoặc xạ trị có thể bị giảm tiểu cầu do tủy xương bị ức chế.
• Nhiễm virus: Một số bệnh nhiễm virus như sởi, rubella, sốt xuất huyết, tăng bạch cầu đơn nhân nhiễm trùng hoặc viêm gan virus có thể gây giảm tiểu cầu tạm thời hoặc kéo dài.
• Lạm dụng rượu bia: Ngộ độc rượu cấp tính hoặc sử dụng rượu bia kéo dài có thể làm suy giảm chức năng tủy xương và giảm sản xuất tiểu cầu.

Những dấu hiệu cảnh báo giảm tiểu cầu không nên bỏ qua

Một trong những khó khăn của bệnh giảm tiểu cầu là các triệu chứng ban đầu thường khá âm thầm. Tuy nhiên, người bệnh có thể nhận biết thông qua một số dấu hiệu đặc trưng sau:

• Xuất hiện nhiều vết bầm tím không rõ nguyên nhân

Đây là một trong những biểu hiện phổ biến nhất của giảm tiểu cầu. Người bệnh có thể nhận thấy các vết bầm tím xuất hiện ở tay, chân hoặc nhiều vị trí khác trên cơ thể dù không có va chạm hay chấn thương rõ ràng.

Các vết bầm này hình thành do những mao mạch nhỏ dưới da bị vỡ nhưng không được cầm máu hiệu quả vì thiếu tiểu cầu.

• Chảy máu kéo dài khó cầm

Khi bị đứt tay hoặc trầy xước, người bệnh thường mất nhiều thời gian hơn bình thường để cầm máu. Trong một số trường hợp, máu có thể chảy liên tục dù vết thương rất nhỏ.

• Chảy máu cam và chảy máu chân răng thường xuyên

Những người bị giảm tiểu cầu thường gặp tình trạng chảy máu mũi tái diễn nhiều lần hoặc chảy máu chân răng khi đánh răng, ăn uống. Đây là dấu hiệu cho thấy khả năng đông cầm máu của cơ thể đang bị suy giảm.

• Xuất hiện các chấm xuất huyết dưới da

Người bệnh có thể thấy các nốt đỏ hoặc tím nhỏ li ti trên da, đặc biệt ở cẳng chân hoặc vùng chịu áp lực. Những chấm xuất huyết này không mất đi khi dùng tay ấn vào.

• Phân đen hoặc có máu

Giảm tiểu cầu nặng có thể gây xuất huyết tiêu hóa. Người bệnh có thể đi ngoài phân đen như bã cà phê hoặc phát hiện máu trong phân. Đây là dấu hiệu cần được thăm khám y tế khẩn cấp.

• Kinh nguyệt kéo dài bất thường

Ở phụ nữ, giảm tiểu cầu có thể gây rong kinh hoặc kinh nguyệt kéo dài hơn bình thường, lượng máu kinh nhiều hơn, dẫn đến nguy cơ thiếu máu.

• Đau đầu kéo dài, mờ mắt hoặc rối loạn ý thức

Đây là những triệu chứng đặc biệt nguy hiểm vì có thể liên quan đến xuất huyết não hoặc xuất huyết màng não. Người bệnh cần được cấp cứu ngay nếu xuất hiện đau đầu dữ dội, nhìn mờ, nói khó, yếu liệt hoặc giảm ý thức.

Ăn gì để hỗ trợ tăng số lượng tiểu cầu?

Chế độ dinh dưỡng không thể thay thế điều trị y khoa nhưng có thể hỗ trợ quá trình phục hồi tiểu cầu hiệu quả hơn.

• Bổ sung thực phẩm giàu vitamin C

Vitamin C giúp tăng cường miễn dịch, hỗ trợ hấp thu sắt và góp phần cải thiện quá trình tạo máu. Các thực phẩm giàu vitamin C gồm: cam, quýt, bưởi, ổi, kiwi, ớt chuông, súp lơ xanh.

• Tăng cường thực phẩm giàu sắt

Sắt là nguyên liệu quan trọng trong quá trình tạo máu. Người bệnh nên bổ sung gan bò, hàu, thịt đỏ, đậu lăng, đậu trắng, đậu phụ, socola đen. Để hấp thu sắt tốt hơn, nên kết hợp với thực phẩm giàu vitamin C và hạn chế sử dụng đồng thời với thực phẩm chứa nhiều canxi.

• Bổ sung folate và vitamin B12

Thiếu folate hoặc vitamin B12 có thể ảnh hưởng đến quá trình sản xuất các tế bào máu, bao gồm tiểu cầu. Nguồn thực phẩm giàu vitamin B12 gồm trứng, cá hồi, cá ngừ, thịt bò, gan động vật, sữa và các sản phẩm từ sữa.

Bên cạnh đó, rau lá xanh đậm, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt là nguồn cung cấp folate dồi dào. Nếu xuất hiện các dấu hiệu như bầm tím bất thường, chảy máu kéo dài, chảy máu cam tái phát nhiều lần hoặc có biểu hiện xuất huyết dưới da, người dân nên đến cơ sở y tế để được làm xét nghiệm công thức máu.

Tóm lại: việc phát hiện sớm nguyên nhân giảm tiểu cầu giúp điều trị hiệu quả, ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm như xuất huyết nội tạng hoặc xuất huyết não. Tuyệt đối không tự ý sử dụng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ, bởi một số loại thuốc có thể làm tình trạng giảm tiểu cầu trở nên nghiêm trọng hơn.