Thực đơn cho người bệnh cường giáp

Cường giáp là tình trạng tuyến giáp hoạt động quá mức, khiến cơ thể hoạt động ở tốc độ cao hơn bình thường.

Chế độ ăn phù hợp giúp giảm kích thích tuyến giáp, bù đắp năng lượng hao hụt, hỗ trợ thuốc điều trị, từ đó cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

Cường giáp xảy ra khi tuyến giáp sản xuất thừa hormone thyroxine (T4) và triiodothyronine (T3), dẫn đến chuyển hóa tăng 20-30%, gây sụt cân dù ăn nhiều, tim đập nhanh, run tay, lo lắng, mệt mỏi, rối loạn kinh nguyệt và nguy cơ loãng xương cao hơn. Một chế độ ăn phù hợp sẽ giúp cải thiện tình trạng cường giáp.

1. Nguyên tắc ăn uống khi bị cường giáp

- Đủ năng lượng: Mặc dù cường giáp gây tăng chuyển hóa, làm người bệnh bị sụt cân do cơ thể “đốt” nhiều hơn nhưng tình trạng này có thể được kiểm soát khi được điều trị đúng. Do đó nhu cầu năng lượng của người mắc cường giáp sẽ khác nhau, gần tương đương mức bình thường khi bệnh được kiểm soát tốt. Bởi vậy không có một lời khuyên chung nào về mức năng lượng cần được cung cấp.

Người bệnh cần điều chỉnh lượng ăn tùy tình trạng của cơ thể, miễn sao không bị sụt cân và từng bước tăng cân khi bệnh được kiểm soát tốt, để đạt được cân nặng nên có (cân nặng nên có là cân nặng để đạt chỉ số BMI từ 21 đến 22). Ví dụ: bạn cao 1,6m thì cân nặng nên có là (1,6 x 1,6) x 21 = 54 kg đến (1,6 x 1,6) x 22 = 56 kg, (từ 54 đến 56 kg).

Người bệnh cường giáp nên sử dụng loại protein như thịt gà.

- Chọn chất đạm (protein): Nếu không được cung cấp đủ năng lượng, cơ thể người bệnh sẽ bị mất cơ để sinh ra năng lượng. Bởi vậy, nếu đã hoặc đang sụt cân, cần ăn thêm chất đạm để bù cho lượng đã bị mất đi, nếu cân nặng đang được kiểm soát tốt (không sụt cân), lượng chất đạm cần tương tự như bình thường.

Điều quan trọng là chọn loại chất đạm phù hợp. Trong tình trạng cường giáp, cần cung cấp cho cơ thể loại đạm mà cơ thể sử dụng được ngay, đó là protein từ gà, cá, tôm, trứng, thịt, sữa, đậu nành, đậu đỗ các loại.

Hạn chế sử dụng nguồn chất đạm có chứa chất béo không có lợi cho cơ thể (như thịt động vật bốn chân lẫn mỡ); cần hạn chế các loại đạm có chứa nhiều iod (như tảo biển, cá biển), vì trong tình trạng cường giáp, thực phẩm chứa nhiều iod có thể kích thích tuyến giáp hoạt động mạnh hơn nữa, gây hại cho sức khỏe tuyến giáp.

Tuy nhiên, người bệnh cần hỏi bác sĩ điều trị xem mình có cần hạn chế iod không, bởi khi bệnh đã được kiểm soát, có thể không cần phải lo lắng về hàm lượng iod trong khẩu phần nữa.

- Đủ canxi và vitamin D: Hormone giáp thừa làm giảm mật độ xương, vì vậy mỗi ngày bạn cần 1000 – 1200 mg canxi từ chế độ ăn. Thực phẩm chứa nhiều canxi là tôm/cá nhỏ, cua, hạt vừng, súp lơ xanh. Bên cạnh đó, cần có đủ vitamin D để hấp thu được canxi từ thực phẩm. Vitamin D có được từ dầu cá, các loại cá béo, trứng, nấm và được da tổng hợp khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời.

Cá béo chứa nhiều vitamin D giúp người bệnh cường giáp hấp thụ canxi từ thực phẩm.

- Tăng thực phẩm giàu chất chống oxy hóa, kẽm, selen và omega-3: Những dưỡng chất này hỗ trợ chuyển hóa hormone và giảm viêm. Selen từ hạt điều, gạo lứt hoặc nấm; kẽm từ thịt bò nạc, hạt vừng; omega-3 từ cá béo, hạt óc chó.

- Uống đủ nước: Duy trì 2 – 2,5 lít nước mỗi ngày để cung cấp đủ nước cho cơ thể.

- Hạn chế iod theo chỉ định của bác sĩ.

- Giảm/tránh chất kích thích: Tránh caffeine từ cà phê, trà đặc; rượu bia, đồ cay nóng hoặc sô cô la để giảm tim đập nhanh và lo âu. Người bệnh cường giáp có thể dùng trà thảo mộc hoặc nước chanh nếu muốn uống nước có chút vị, tuy nhiên các loại nước này không thay thế hoàn toàn nước lọc.

- Chia nhỏ bữa ăn: Nếu việc ăn 3 bữa làm cơ thể quá no, người bệnh có thể ăn 5 – 6 bữa mỗi ngày để cơ thể được cung cấp đủ năng lượng. Các bữa phụ có thể là sinh tố trái cây, cháo, bánh mì kẹp trứng, ngô/khoai luộc. Người bệnh nên chủ động chuẩn bị sẵn những bữa phụ này để sử dụng khi cần mà không xáo trộn sinh hoạt/công việc thường ngày.

2. Gợi ý thực đơn tham khảo cho người bệnh cường giáp

Thực đơn này cung cấp 1600 kcal cho 3 bữa chính và 500 – 600 kcal cho các bữa phụ, người bệnh có thể linh hoạt thêm/bớt cho phù hợp với nhu cầu của bản thân. Tốt nhất, người bệnh nên được bác sĩ dinh dưỡng tư vấn và thiết kế thực đơn cá nhân hóa.