Mỹ tìm cách ‘hâm nóng’ quan hệ với Ấn Độ giữa biến động địa chính trị

Chuyến thăm Ấn Độ của Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio được xem là nỗ lực củng cố quan hệ song phương giữa lúc hai bên còn bất đồng về thương mại và năng lượng, đồng thời phát tín hiệu về cam kết của Washington đối với nhóm Quad.

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi (phải) và Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tại cuộc gặp ở New Delhi ngày 23/5/2026. Ảnh: ANI/TTXVN

Theo báo Bưu điện Hoa Nam buổi sáng (SCMP), ông Marco Rubio đang tìm cách củng cố hình ảnh quan hệ Mỹ – Ấn Độ trong chuyến thăm bốn ngày tới New Delhi từ 23/5.

Trong các cuộc gặp với Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và Ngoại trưởng S. Jaishankar hôm 26/5, ông Rubio nhấn mạnh hợp tác trong các lĩnh vực thương mại, năng lượng, quốc phòng và an ninh hàng hải. Ông Jaishankar cho biết quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước đang có ảnh hưởng vượt ra ngoài khu vực Nam Á.

Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh Washington muốn phát đi tín hiệu rằng Ấn Độ vẫn giữ vai trò quan trọng trong chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương của Mỹ, bất chấp những căng thẳng kéo dài liên quan tới thương mại và chính sách đối ngoại.

Theo Giáo sư Harsh Pant thuộc đại học King’s College London, mục tiêu lớn nhất của chuyến đi là củng cố quan hệ song phương sau thời gian xuất hiện lo ngại rằng Chính quyền Tổng thống Trump chưa thực sự đầu tư đủ cho quan hệ với New Delhi.

Quan hệ thương mại Mỹ – Ấn vẫn tồn tại nhiều bất đồng dù hai bên trước đó đạt được thỏa thuận nguyên tắc về việc giảm mức thuế đối ứng của Mỹ áp lên hàng hóa Ấn Độ xuống còn 18%, từ mức đỉnh 50% năm ngoái. Các mức thuế này từng bao gồm cả biện pháp trừng phạt liên quan tới việc Ấn Độ mua dầu Nga.

Sau đó, Washington đã cấp miễn trừ để New Delhi tiếp tục nhập khẩu dầu Nga trong bối cảnh xung đột Iran khiến eo biển Hormuz bị gián đoạn nghiêm trọng và làm gia tăng áp lực lên nguồn cung năng lượng toàn cầu.

Trước chuyến thăm, ông Rubio tuyên bố Mỹ muốn đóng vai trò lớn hơn trong danh mục cung cấp năng lượng của Ấn Độ. Ấn Độ hiện là nước nhập khẩu dầu lớn thứ hai thế giới và đã mở rộng nguồn cung từ khoảng 40 quốc gia nhằm giảm thiểu rủi ro địa chính trị và biến động giá năng lượng.

Trên mạng xã hội, ông Rubio cho biết hai bên đã thảo luận về hợp tác năng lượng và bảo đảm chuỗi cung ứng chiến lược. Ông cũng nói Ấn Độ cam kết mua khoảng 500 tỷ USD hàng hóa Mỹ trong 5 năm tới, tập trung vào năng lượng, công nghệ và nông nghiệp.

Theo giới phân tích, năng lượng là chủ đề trọng tâm trong các cuộc trao đổi lần này. Ông Vivek Mishra, Phó giám đốc nghiên cứu chiến lược tại Observer Research Foundation, nhận định Mỹ đang tận dụng khủng hoảng năng lượng toàn cầu để mở rộng ảnh hưởng tại thị trường Ấn Độ.

Tuy nhiên, ông cho rằng Washington khó có thể đáp ứng hoàn toàn nhu cầu năng lượng của New Delhi do vấn đề ổn định nguồn cung. Trong khi đó, Ấn Độ tiếp tục duy trì quan điểm sẵn sàng mua năng lượng từ bất kỳ quốc gia nào có nguồn cung ổn định, giá rẻ và đáng tin cậy.

Một nội dung đáng chú ý khác là lập trường của Mỹ đối với Pakistan. Theo ông Mishra, ông Rubio đã sử dụng giọng điệu tích cực khi đề cập vai trò trung gian của Islamabad trong các cuộc hòa giải giữa Mỹ và Iran. Ấn Độ cũng không công khai phản đối vai trò ngoại giao của Pakistan trong cuộc khủng hoảng này.

Các chuyên gia nhận định New Delhi có thể đề nghị Washington gia hạn miễn trừ trừng phạt đối với dầu Nga, dù nước này nhiều khả năng vẫn sẽ tiếp tục nhập khẩu một phần dầu từ Moskva bất kể lập trường của Mỹ.

Khu vực vùng Vịnh vẫn là nguồn cung năng lượng quan trọng đối với Ấn Độ. Ông Srikumar Menon, cựu đại sứ Ấn Độ tại Nam Sudan và Angola, cho rằng New Delhi khó tham gia các cơ chế hộ tống quân sự của Mỹ tại eo biển Hormuz. Thay vào đó, Ấn Độ nhiều khả năng sẽ tiếp tục theo đuổi chiến lược đa liên kết, tăng cường ngoại giao với Iran, duy trì nhập khẩu dầu Nga và tìm kiếm các tuyến vận tải thay thế thông qua UAE và cảng Fujairah.

Bên cạnh các cuộc gặp song phương, ông Rubio cũng tham dự cuộc họp của nhóm Quad gồm Mỹ, Ấn Độ, Nhật Bản và Australia. Cuộc họp diễn ra trong bối cảnh vai trò và mức độ gắn kết của Quad đang bị đặt dấu hỏi sau khi hội nghị thượng đỉnh cấp lãnh đạo bị trì hoãn kéo dài.

Ông Pant cho rằng Washington cần phát đi thông điệp rõ ràng hơn về tầm quan trọng của Quad nếu muốn duy trì ảnh hưởng của cơ chế này tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Theo ông, Ấn Độ đặc biệt muốn thấy cam kết mạnh mẽ hơn từ phía Mỹ đối với nhóm hợp tác chiến lược này.