Hợp tác khí hậu toàn cầu đối mặt nguy cơ rạn nứt

Phóng viên TTXVN tại Paris dẫn nguồn báo Le Figaro của Pháp cho biết, các chuyên gia khí hậu châu Âu lo ngại trước nguy cơ suy yếu của hệ thống quan sát khí hậu toàn cầu sau khi chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump cắt giảm nhiều chương trình khoa học khí hậu và quan sát Trái Đất tại nước này.

Theo các nhà nghiên cứu, đây là lần đầu tiên sau hơn 30 năm, hệ thống theo dõi khí hậu thế giới có dấu hiệu đi xuống thay vì tiếp tục phát triển.

Tảng băng trôi tại Nam Cực. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN

Mỹ hiện giữ vai trò then chốt trong mạng lưới quan sát khí hậu toàn cầu thông qua Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) và Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương quốc gia Mỹ (NOAA). Các dữ liệu thu thập từ vệ tinh, trạm mặt đất, radar, tàu biển và bóng thám không giúp dự báo thời tiết cũng như theo dõi biến đổi khí hậu trên toàn thế giới. Tuy nhiên, giới chuyên gia nhấn mạnh rằng không quốc gia nào có thể tự vận hành hệ thống này một mình, bởi dự báo thời tiết tại châu Âu hay Mỹ đều phụ thuộc vào dữ liệu toàn cầu.

Dù hợp tác trong lĩnh vực dự báo thời tiết ngắn hạn vẫn được duy trì, nhiều nhà khoa học cho biết lĩnh vực nghiên cứu khí hậu đã bắt đầu bị ảnh hưởng rõ rệt. Trên thực tế, Mỹ đã cắt giảm và thu hẹp phạm vi một số chương trình vệ tinh, đặc biệt là các nhiệm vụ liên quan trực tiếp đến biến đổi khí hậu như theo dõi mực nước biển, đại dương hay khí CO₂.

Các chuyên gia cảnh báo việc cắt giảm này có thể gây ra khoảng trống nghiêm trọng trong dữ liệu khí hậu dài hạn. Việc theo dõi biến đổi khí hậu đòi hỏi các chuỗi dữ liệu liên tục trong nhiều thập kỷ để so sánh và đánh giá xu hướng. Nếu xảy ra gián đoạn kéo dài, nhiều dữ liệu lịch sử có thể mất giá trị khoa học.

Trong khi Mỹ thu hẹp đầu tư, châu Âu đang tăng tốc phát triển các vệ tinh khí tượng và khí hậu mới thông qua chương trình Copernicus. Tuy nhiên, giới chuyên môn cho biết việc thay thế vai trò của Mỹ không thể diễn ra nhanh chóng, bởi từ khi thiết kế đến lúc một vệ tinh hoạt động thường mất khoảng 10 năm và tiêu tốn hàng tỷ euro.

Trước tình hình này, châu Âu bắt đầu xem xét mở rộng hợp tác với các đối tác khác như Canada và Ấn Độ nhằm giảm phụ thuộc vào Mỹ trong lĩnh vực quan sát khí hậu. Dù vậy, nhiều chuyên gia vẫn cho rằng hợp tác Mỹ – châu Âu tiếp tục là nền tảng quan trọng nhất đối với hệ thống giám sát khí hậu toàn cầu hiện nay.