Mỹ đối mặt khủng hoảng nguồn cung bò thịt giữa lúc giá thực phẩm leo thang

Giá thịt bò tại Mỹ đang tăng lên mức cao kỷ lục khi nguồn cung gia súc giảm xuống mức thấp nhất hơn 60 năm, trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ vẫn ở mức cao.

Diễn biến này khiến thị trường thực phẩm Mỹ chịu thêm áp lực lạm phát và làm gia tăng tranh cãi về vai trò của các tập đoàn chế biến thịt lớn trong chuỗi cung ứng.

Thịt bò được bày bán tại cửa hàng ở New York, Mỹ. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN

Theo Financial Times ngày 30/5, tại các khu chăn nuôi ở bang Texas, số lượng bê được đưa ra đấu giá đang giảm mạnh sau nhiều năm hạn hán kéo dài và chi phí thức ăn chăn nuôi leo thang. Bà Blayr Bernard, một chủ trang trại vận hành khoảng 17.000 con gia súc mỗi năm tại hạt Coryell (Texas, Mỹ), cho biết lượng bê hiện thấp hơn khoảng 20 – 30% so với cùng kỳ năm trước.

Trong khi số lượng gia súc giảm, giá bán lại tăng nhanh. Dữ liệu của Cục dữ trữ liên bang (Fed) St. Louis cho thấy giá thịt bò tại Mỹ đã tăng khoảng 75% kể từ năm 2020 và hiện ở mức cao kỷ lục. Các chuyên gia cho rằng nguyên nhân chủ yếu đến từ việc số lượng bò tại Mỹ giảm xuống mức thấp nhất kể từ thập niên 1960.

Ông Brian Earnest, chuyên gia kinh tế của CoBank, nhận định người chăn nuôi hiện thu được mức giá cao chưa từng có từ việc bán gia súc. Tuy nhiên, ông cho rằng tình trạng thiếu hụt nguồn cung đã khiến toàn bộ chuỗi cung ứng thịt bò bị mất cân bằng.

Giá thịt bò tăng đang làm gia tăng áp lực lạm phát thực phẩm tại Mỹ, khi chi phí sinh hoạt trở thành vấn đề chính trị nhạy cảm trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Ông Derrell Peel, chuyên gia thị trường chăn nuôi thuộc Đại học Bang Oklahoma, cho rằng Chính quyền Tổng thống Trump đặc biệt nhạy cảm với vấn đề giá thực phẩm vì đây là lĩnh vực tác động trực tiếp tới cử tri. Theo ông, thịt bò trở thành mục tiêu dễ bị chú ý do giá đã lên mức cao chưa từng có.

Chuỗi cung ứng thịt bò Mỹ hiện bắt đầu từ các trang trại nuôi bò sinh sản, sau đó chuyển tới các khu vỗ béo, nhà máy giết mổ và cuối cùng là các hệ thống bán lẻ, siêu thị hoặc nhà hàng. Tuy nhiên, khác với các chu kỳ trước, mức giá cao hiện nay chưa thúc đẩy quá trình tái đàn quy mô lớn.

Bà Fallon Savage, giám đốc tài chính ngành chăn nuôi tại Farm Credit Services of America, cho biết nhiều chủ trang trại vẫn chưa sẵn sàng mở rộng đàn sau giai đoạn thua lỗ kéo dài trước đây. Theo bà, nhiều hộ chăn nuôi đã phải bán cả bò mẹ để duy trì dòng tiền trong giai đoạn hạn hán và chi phí tăng cao, khiến khả năng tái đàn trở nên khó khăn hơn.

Bà Savage cho rằng ngành chăn nuôi bò Mỹ có thể bước vào một trạng thái tăng trưởng chậm kéo dài thay vì phục hồi mạnh như các chu kỳ trước.

Trong bối cảnh đó, Bộ Tư pháp Mỹ đã mở cuộc điều tra chống độc quyền nhằm xem xét liệu các tập đoàn chế biến thịt lớn có hành vi thao túng giá hay không. Các doanh nghiệp như Tyson Foods, JBS, Cargill và National Beef hiện kiểm soát khoảng 85% công suất chế biến thịt bò tại Mỹ.

Hiệp hội Chăn nuôi Gia súc Mỹ (USCA) ủng hộ cuộc điều tra và cho rằng giới chức cần xem xét nghiêm túc các dấu hiệu thao túng thị trường hoặc hành vi chống cạnh tranh trong ngành.

Tuy nhiên, phía các doanh nghiệp chế biến thịt bác bỏ cáo buộc này. Viện Thịt Mỹ (AMI), tổ chức đại diện cho ngành chế biến thịt, cho rằng giá cả trên thị trường vẫn chủ yếu phản ánh quy luật cung cầu và mức độ tập trung của ngành không phải nguyên nhân chính khiến giá thịt bò tăng.

Các chuyên gia kinh tế nhận định quyền định giá hiện đã dịch chuyển mạnh về phía người chăn nuôi do nguồn cung gia súc quá khan hiếm. Trong khi đó, các nhà máy chế biến thịt lại chịu áp lực lợi nhuận lớn vì giá mua bò sống tăng nhanh hơn giá bán thịt thành phẩm.

Ông David Anderson, chuyên gia kinh tế ngành chăn nuôi thuộc Đại học Texas A&M, cho biết nhiều nhà máy chế biến đang chịu thua lỗ dù giá thịt bò ở mức kỷ lục. Theo ông, giá bò sống tăng quá nhanh đã khiến chi phí đầu vào vượt xa khả năng tăng giá bán buôn.

Các nhà máy giết mổ quy mô lớn tại Mỹ vốn được thiết kế để vận hành tối đa công suất nhằm đảm bảo hiệu quả kinh tế. Tuy nhiên, khi nguồn cung gia súc giảm mạnh, nhiều cơ sở hiện không còn đủ số lượng để duy trì hoạt động tối ưu.

Tập đoàn Tyson Foods đã phải đóng cửa một nhà máy chế biến thịt bò tại Nebraska và cắt giảm ca làm việc ở Texas do thiếu nguồn cung. Công ty này cũng báo lỗ 240 triệu USD tại mảng thịt bò trong quý kết thúc tháng 3 và dự báo khoản lỗ cả năm có thể lên tới 500 triệu đô la Mỹ.

Dù vậy, nhiều chủ trang trại cho rằng ngành chế biến thịt vẫn nắm ảnh hưởng quá lớn trong chuỗi cung ứng. Bà Blayr Bernard cho biết trong nhiều năm trước đây, giá bò thấp kéo dài đã khiến người chăn nuôi không có động lực duy trì đàn gia súc.

Theo bà Bernard, nếu người chăn nuôi nhận được mức giá đủ bền vững từ sớm, ngành chăn nuôi bò Mỹ có thể đã tránh được cuộc khủng hoảng nguồn cung hiện nay.