Lá chắn chống nóng của Ấn Độ bị ngành khai khoáng tàn phá

Những hố khai khoáng sâu hoắm như vết sẹo khổng lồ đang hằn lên dãy núi Aravalli của Ấn Độ, đe dọa xóa sổ vành đai rừng xanh đóng vai trò lá chắn bảo vệ New Delhi khỏi những đợt gió nóng bỏng rát thổi từ sa mạc.

Người dân tránh nóng dưới bóng cây trong công viên tại New Delhi, Ấn Độ. Ảnh: ANI/TTXVN

Trong nhiều năm, người dân địa phương liên tục lên tiếng khi các ngọn đồi thuộc dãy Aravalli trải dài 700 km bị đào xới, khoét rỗng để nuôi cơn khát vật liệu xây dựng tưởng như vô tận của các siêu đô thị đang tăng trưởng thần tốc.

Dù Tòa án Tối cao Ấn Độ cuối năm ngoái đã cấm cấp giấy phép khai thác mới trong khu vực nhưng nhiều người vẫn lo rằng động thái này đến quá trễ.

Theo các chuyên gia, tình trạng những ngọn đồi biến mất đang đẩy nhiệt độ đô thị lên cao hơn nữa, làm tăng nguy cơ sa mạc hóa và khiến các vấn đề sức khỏe cộng đồng trở nên nghiêm trọng hơn.

Nông dân 34 tuổi Salle Kumar sống trong ngôi làng nằm giữa hai mỏ khai thác khổng lồ ở Rajasthan than phiền: “Khai thác mỏ đã tàn phá vùng đất của chúng tôi. Sông ngòi đã chết, ruộng đồng thì cằn cỗi”. Theo lời người dân địa phương, bệnh phổi cũng là vấn đề phổ biến tại khu vực này.

Hãng thông tấn AFP (Pháp) cho biết, phần lớn dãy Aravalli nằm trên địa bàn bang Rajasthan. Một ủy ban do Tòa án Tối cao Ấn Độ thành lập từng kết luận vào năm 2018 rằng khoảng 1/4 số ngọn đồi của bang này đã bị khai thác đá.

Các mỏ tại đây khai thác đá gneis và đá granite phục vụ ngành xây dựng từ những hố khai thác khổng lồ hiện bao quanh làng Chatru Ki Dhani – nơi chỉ có chưa đầy 200 cư dân sinh sống.

Khi phóng viên AFP đến hiện trường, tiếng nổ vang vọng liên tục trong không khí nóng bỏng bởi các vụ nổ để tách đá phục vụ khai thác mỏ. Tại làng Om Prakash Verma, tường nhà nhiều hộ dân bị nứt. “Mặt đất rung chuyển dữ dội mỗi khi có tiếng nổ, mà việc này diễn ra cả ngày lẫn đêm”, một người dân địa phương chia sẻ.

Người dân che chắn kĩ càng khi đi bộ dưới thời tiết nắng nóng ở Kanpur, Ấn Độ. Ảnh: ANI/TTXVN

Bộ Môi trường Ấn Độ cho biết chỉ có 0,19% hoặc 277 km vuông diện tích dãy núi Aravalli được phép khai thác mỏ. Trong tuyên bố hồi tháng 12/2025, Bộ này nhấn mạnh:”Trái ngược với những tuyên bố gây hoang mang, không có mối đe dọa cận kề nào đối với hệ sinh thái của dãy Aravalli”.

Tuy nhiên, báo cáo năm 2020 của Cơ quan Tổng Kiểm toán và Kiểm soát Ấn Độ (CAG) sử dụng hình ảnh vệ tinh và xác minh thực địa, cho thấy khoảng 34% các mỏ được cấp phép nằm trong khảo sát đã mở rộng khai thác ra ngoài ranh giới pháp lý. Quy mô hoạt động bất hợp pháp này dẫn đến quyết định của Tòa án Tối cao hồi tháng 12/2025 cấm cấp phép khai thác mỏ mới.

Các chuyên gia cảnh báo tình trạng suy thoái tại dãy Aravalli sẽ ảnh hưởng tới toàn bộ miền Bắc Ấn Độ. Nhà sinh thái học C.R. Babu cho biết dãy núi này đóng vai trò như “lá chắn tự nhiên trước các cơn bão bụi và các đợt nắng nóng” từ sa mạc Thar ở phía Tây.

Ông cảnh báo sa mạc này đang từng bước lấn về phía Đông, đe dọa các vùng đồng bằng sông Hằng. Ông đồng thời lưu ý: “Nếu chúng ta không bảo vệ Aravalli, các đồng bằng phía Bắc lưu vực sông Hằngsẽ biến thành sa mạc”.

Ông cho biết New Delhi, nơi nhiệt độ trong tháng 5 liên tiếp lên tới 45 độ C trong nhiều ngày, có nguy cơ đặc biệt trở thành vùng đất khô cằn, đầy bụi với mức nhiệt cực đoan.