Lý do hàng triệu người Mỹ thành ‘nhà tài trợ’ cho các dự án điện trong tương lai

Hàng triệu người Mỹ đang trở thành “nhà tài trợ” cho các nhà máy điện và đường dây truyền tải điện chưa thành hình.

Hình minh hoạ các turbine gió ở ngoài khơi. Ảnh: THX/TTXVN

Theo hãng thông tấn Reuters (Anh), trong nỗ lực khẩn cấp nhằm hiện đại hóa hệ thống lưới điện đã xuống cấp của quốc gia, các nhà hoạch định chính sách Mỹ ngày càng cho phép các công ty điện lực thu tiền của khách hàng để đầu tư vào các nhà máy điện và đường dây truyền tải từ rất lâu trước khi các dự án này được xây dựng.

Reuters đánh giá biện pháp này khiến hóa đơn tiền điện tăng lên trong ngắn hạn, để đổi lấy kỳ vọng tiết kiệm chi phí trong vài chục năm tới.

Cơ chế khuyến khích này nhằm thúc đẩy mạnh mẽ việc nâng cấp lưới điện trong bối cảnh nhu cầu điện tăng vọt từ các trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI). Tuy nhiên, nó cũng đang làm chi phí điện năng tăng thêm đối với các hộ gia đình và doanh nghiệp vốn đã chật vật vì giá năng lượng leo thang.

Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) xác nhận giá điện tại Mỹ đã tăng khoảng 40% trong vòng 5 năm qua để chi trả cho các khoản đầu tư khổng lồ nhằm nâng cấp hệ thống lưới điện đang xuống cấp.

Các dự án được huy động vốn từ sớm thông qua cơ chế ưu đãi mang tên Construction Work In Progress (CWIP). Cơ chế này tạo điều kiện để các công ty điện lực tăng mạnh dòng tiền và giảm chi phí vay vốn. Phí này thường lên tới vài USD mỗi tháng trên hóa đơn điện trung bình của một hộ gia đình, nhân lên trên hàng triệu khách hàng.

Theo khảo sát của Reuters, ít nhất 40 tiểu bang của Mỹ hiện có một số hình thức ưu đãi CWIP. Con số này gấp đôi so với một thập kỷ trước.

Reuters phát hiện ra rằng các chính sách CWIP đã được sử dụng để tài trợ cho một loạt các dự án năng lượng và cơ sở hạ tầng quy mô lớn, bao gồm nhà máy điện hạt nhân Vogtle ở Georgia; dự án truyền tải điện ở Nevada và một trang trại điện gió ngoài khơi ở Virginia đã thu được khoảng 2 tỷ USD tiền phí từ người tiêu dùng trước khi bắt đầu hoạt động.

Theo các cơ quan quản lý năng lượng của Mỹ, sau nhiều thập niên nhu cầu điện gần như đi ngang, lượng dự trữ điện năng của lưới điện Mỹ hiện đã trở nên mỏng manh đến mức đáng báo động tại một số khu vực, làm gia tăng nguy cơ phải áp dụng các đợt cắt điện luân phiên. Các đơn vị vận hành lưới điện dự báo nhu cầu điện năng sẽ tăng hơn 2% mỗi năm ít nhất đến năm 2045, sau giai đoạn 2009-2024 khi mức tăng trưởng trung bình hằng năm chỉ vào khoảng 0,5%.

Nhiều chính sách mới của các bang tại Mỹ về CWIP đã được ban hành trong vài năm gần đây, khi tình trạng căng thẳng của lưới điện ngày càng nghiêm trọng. Chẳng hạn, Thống đốc Mike Kehoe của Missouri vào năm ngoái đã bãi bỏ lệnh cấm kéo dài 50 năm đối với các ưu đãi CWIP nhằm đáp ứng nhu cầu điện tăng mạnh. Các bang Arkansas, Kansas, Oklahoma và North Carolina cũng đã thông qua quy định liên quan đến CWIP kể từ năm 2024.