EU tăng tốc phát triển pin lưu trữ để giảm lãng phí điện gió và điện Mặt Trời

Pin lưu trữ đang trở thành một mắt xích quan trọng trong quá trình chuyển đổi năng lượng sạch của châu Âu, giúp tận dụng lượng điện gió và điện Mặt Trời dư thừa, đồng thời giảm áp lực cho hệ thống điện.

Tuy nhiên, sự gia tăng nhanh chóng của các hệ thống pin lưu trữ cũng đặt ra yêu cầu mới về quản lý và vận hành lưới điện.

Công viên điện Mặt Trời Benban tại Aswan, Ai Cập. Ảnh: THX/TTXVN

Theo các chuyên gia, tỷ trọng năng lượng tái tạo tại EU có thể đạt khoảng 69% vào năm 2030 và 80% vào năm 2050, khiến nhu cầu về các giải pháp lưu trữ điện linh hoạt ngày càng lớn. Do đặc tính phụ thuộc vào thời tiết, điện gió và điện Mặt Trời đôi khi được sản xuất vượt nhu cầu, gây quá tải lưới điện và thậm chí khiến giá điện xuống mức âm.

Trong năm 2025, châu Âu đã lắp đặt thêm 36 GWh hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS), nâng tổng công suất vận hành lên hơn 100 GWh, tương đương lượng điện có thể cung cấp cho khoảng 75 triệu hộ gia đình. Theo hiệp hội SolarPower Europe, lưu trữ điện đang góp phần tích hợp ngày càng nhiều năng lượng tái tạo, tăng an ninh năng lượng và nâng khả năng chống chịu của hệ thống điện.

Một số ý kiến gần đây cảnh báo việc phát triển nhanh các hệ thống pin có thể tạo thêm áp lực cho lưới điện, nhất là khi hàng triệu hệ thống nhỏ được phân tán tại các hộ gia đình và doanh nghiệp. Báo cáo của Nhóm chuyên gia kỹ thuật thuộc Chính phủ Anh lưu ý cần mô hình hóa kỹ hơn cách các hệ thống BESS phản ứng khi lưới điện bước vào trạng thái thiếu nguồn. Trong một số tình huống, các hệ thống pin có thể đồng loạt sạc để dự phòng, làm nhu cầu điện tăng đột biến.

Tuy nhiên, chuyên gia Adrian Hiel thuộc Electrification Alliance cho rằng nguy cơ này rất nhỏ và hoàn toàn có thể kiểm soát bằng các mô hình dự báo chính xác hơn và cơ chế điều phối tập trung. Theo ông, các công ty có thể tập hợp hàng chục nghìn, thậm chí hàng trăm nghìn hệ thống pin để điều khiển tập trung, giúp hệ thống điện chủ động tăng hoặc giảm công suất trong thời gian ngắn.

Chi phí công nghệ cũng đang giảm mạnh. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết chi phí pin trung bình đã giảm khoảng 90% kể từ năm 2010 nhờ tiến bộ về hóa học và sản xuất. Nghiên cứu của tổ chức Ember cho thấy đến năm 2030, pin quy mô lớn có thể cung cấp dịch vụ cân bằng ngắn hạn cho hệ thống điện EU với chi phí thấp hơn khoảng 20% so với xây dựng các nhà máy khí mới.

Chuyên gia Beatrice Petrovich của Ember nhận định sự phát triển nhanh của pin, sạc xe điện thông minh và máy bơm nhiệt có thể giúp châu Âu giảm phụ thuộc vào khí đốt trong việc cân bằng lưới điện. Theo bà, vấn đề hiện nay không còn chủ yếu nằm ở đổi mới công nghệ mà là tháo gỡ các rào cản, xây dựng cơ chế khuyến khích và nhanh chóng mở rộng các giải pháp linh hoạt này.

Các chuyên gia cho rằng thay vì làm chậm quá trình chuyển đổi năng lượng sạch vì những rủi ro tiềm ẩn, châu Âu cần tăng cường đầu tư vào quản lý lưới điện, dự báo và điều phối hệ thống pin. Việc kết hợp năng lượng tái tạo với lưu trữ được đánh giá là một trong những giải pháp quan trọng để giảm sử dụng nhiên liệu hóa thạch, tăng khả năng tự chủ năng lượng và bảo đảm an ninh cung cấp điện cho châu Âu.