Giá điện sạch tại Mỹ chịu sức ép kép từ AI và cắt giảm trợ cấp

Các doanh nghiệp Mỹ đang đối mặt nguy cơ chi phí điện sạch tăng mạnh, trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Donald Trump chấm dứt các khoản ưu đãi thuế cho năng lượng tái tạo, trong khi nhu cầu điện từ các trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo tăng nhanh.

Các dự án điện gió và điện mặt trời tại Mỹ đang chịu sức ép chi phí lớn hơn khi trợ cấp bị thu hẹp, trong khi nhu cầu điện sạch từ các trung tâm dữ liệu AI tăng nhanh. Ảnh minh họa: THX/TTXVN

Theo Financial Times ngày 4/7, giá các hợp đồng mua bán điện sạch dài hạn, thường được các tập đoàn như Google, Meta hay Microsoft sử dụng để đáp ứng mục tiêu khí hậu, có thể tăng từ 40 – 120% sau khi các khoản trợ cấp thời chính quyền Joe Biden hết hiệu lực.

Khảo sát của LevelTen Energy, một nền tảng giao dịch năng lượng sạch, cho thấy giá hợp đồng mua bán điện từ các dự án điện mặt trời và điện gió sẽ tăng đáng kể khi các dự án mới không còn đủ điều kiện nhận ưu đãi thuế theo Đạo luật Giảm lạm phát năm 2022. Tại Texas, giá điện trong các hợp đồng này có thể tăng từ 55 USD/MWh lên 121 USD/MWh.

Theo đạo luật “To và đẹp” của Tổng thống Trump, các dự án năng lượng tái tạo bắt đầu sau ngày 4/7 sẽ không còn được hưởng khoản ưu đãi thuế từng có giá trị tương đương khoảng 30% chi phí phát triển dự án. Đây là các ưu đãi được triển khai dưới thời chính quyền Joe Biden và từng góp phần thúc đẩy mạnh làn sóng đầu tư vào năng lượng tái tạo tại Mỹ trong những năm gần đây.

Dữ liệu của tập đoàn Wood Mackenzie cho thấy công suất điện mặt trời của Mỹ gần như tăng gấp đôi trong giai đoạn 2022 – 2025, từ 141 GW lên 279 GW. Tuy nhiên, đà tăng này được dự báo sẽ chậm lại rõ rệt khi chi phí phát triển dự án tăng và nguồn cung các dự án còn được hưởng ưu đãi ngày càng hạn chế.

Sức ép giá xuất hiện đúng thời điểm nhu cầu điện tại Mỹ tăng nhanh. Các tập đoàn công nghệ đang đẩy mạnh đầu tư vào AI, kéo theo nhu cầu vận hành trung tâm dữ liệu quy mô lớn. Cùng lúc, xu hướng điện hóa trong giao thông, công nghiệp và tiêu dùng hộ gia đình cũng làm gia tăng áp lực lên hệ thống điện.

Tổ chức nghiên cứu BloombergNEF cho biết Meta và Google là hai bên mua hợp đồng năng lượng tái tạo lớn nhất thế giới trong năm 2026. Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ dự báo nhu cầu điện của nước này có thể tăng 25 – 50% vào năm 2050.

Doanh nghiệp lớn thường ký hợp đồng mua bán điện sạch dài hạn để bù đắp lượng điện họ tiêu thụ từ lưới điện, vốn vẫn có thể đến từ nhiên liệu hóa thạch. Các hợp đồng này cũng giúp các doanh nghiệp phát triển dự án điện gió, điện mặt trời có nguồn thu ổn định để vay vốn và xây dựng nhà máy điện mới.

Tuy nhiên, nguồn cung điện sạch đang hạn chế trong khi nhu cầu từ các trung tâm dữ liệu tăng mạnh. Điều này khiến bên bán có lợi thế hơn, còn các doanh nghiệp sản xuất, bán lẻ hoặc dịch vụ khó cạnh tranh với các tập đoàn công nghệ sẵn sàng trả giá cao.

Ông Paul Cicio, Chủ tịch Hiệp hội Người tiêu dùng năng lượng công nghiệp Mỹ, cho rằng các trung tâm dữ liệu sẵn sàng trả giá cao đang khiến các nhà sản xuất gặp khó hơn trong việc tiếp cận hợp đồng điện sạch. Một số nhà phát triển năng lượng mặt trời cũng cho biết nhu cầu từ AI đang thay đổi cách họ lựa chọn khách hàng.

Bên cạnh chính sách trợ cấp, chi phí chuỗi cung ứng, nhân công, lãi suất và thời gian chờ kết nối vào lưới điện cũng làm giá hợp đồng điện tái tạo tăng lên. Theo Hiệp hội Kỹ sư dân dụng Mỹ, chi phí máy biến áp đã tăng 60 – 80% kể từ đầu năm 2020, trong khi chi phí lao động trong ngành điện mặt trời tăng 15% trong năm 2025.

Sự thay đổi của thị trường cũng khiến một số tập đoàn điều chỉnh cách tiếp cận với mục tiêu khí hậu. Microsoft được cho là đang cân nhắc từ bỏ mục tiêu đến năm 2030 phải bảo đảm từng giờ tiêu thụ điện đều được bù bằng nguồn điện sạch tạo ra cùng thời điểm. Google cũng cảnh báo việc đạt các mục tiêu khí hậu tham vọng đang trở nên khó khăn hơn, dù hãng vẫn ký số lượng hợp đồng năng lượng sạch kỷ lục trong năm 2025.

Dù vậy, nhu cầu mua điện sạch của doanh nghiệp chưa biến mất. Nhiều tập đoàn vẫn chịu sức ép từ khách hàng, nhà đầu tư và thị trường quốc tế trong việc giảm phát thải. Ngoài yếu tố môi trường, hợp đồng điện sạch dài hạn còn giúp doanh nghiệp cố định một phần chi phí điện, qua đó giảm rủi ro khi giá bán buôn tăng vì nhiên liệu hoặc nhu cầu đột biến.

Trong ngắn hạn, thị trường điện sạch tại Mỹ có thể tiếp tục bị kéo căng bởi ba yếu tố cùng lúc là trợ cấp giảm, chi phí đầu vào tăng và nhu cầu điện từ AI bùng nổ. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp Mỹ sẽ phải cân nhắc giữa việc chấp nhận ký hợp đồng dài hạn với giá cao, hoặc tiếp tục chờ đợi với hy vọng nhu cầu điện từ AI hạ nhiệt và giá điện sạch giảm trở lại.