Cơn khát điện của AI thúc đẩy Trung Quốc tăng tốc phát triển năng lượng sạch

Theo báo Bưu điện Hoa Nam buổi sáng ngày 26/6, Trung Quốc đặt mục tiêu đến năm 2030, một nửa sản lượng điện của cả nước sẽ được tạo ra từ điện hạt nhân và các nguồn năng lượng phi hóa thạch, trong khuôn khổ kế hoạch 5 năm mới nhằm vừa bảo đảm an ninh năng lượng, vừa đáp ứng nhu cầu điện ngày càng tăng từ nền kinh tế số và trí tuệ nhân tạo (AI).

Song song với việc phát triển điện hạt nhân, Trung Quốc tiếp tục thúc đẩy điện gió và điện mặt trời. Ảnh: Tân Hoa xã

Kế hoạch do Cục Quản lý Năng lượng Quốc gia Trung Quốc (NEA) và Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia (NDRC) công bố ngày 25/6 cũng đặt ra hàng loạt mục tiêu mở rộng quy mô điện gió, điện mặt trời, phát triển điện hạt nhân và hiện đại hóa hệ thống lưới điện, trong bối cảnh Bắc Kinh muốn giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhưng vẫn duy trì nguồn cung năng lượng ổn định.

Theo kế hoạch, tổng năng lực sản xuất năng lượng hằng năm của Trung Quốc sẽ tăng từ mức tương đương 5,13 tỷ tấn than tiêu chuẩn vào năm 2025 lên khoảng 5,8 tỷ tấn vào năm 2030. Đến thời điểm đó, 50% tổng sản lượng điện của nước này sẽ đến từ các nguồn phi hóa thạch như điện hạt nhân, thủy điện, điện gió và điện mặt trời.

Cục trưởng NEA Wang Hongzhi cho biết trong 5 năm tới, hệ thống năng lượng của Trung Quốc sẽ được xây dựng theo hướng an toàn hơn, có khả năng chống chịu cao hơn và tối ưu hóa việc tích hợp các nguồn năng lượng mới. Ông cho biết tổng vốn đầu tư liên quan dự kiến vượt 20.000 tỷ nhân dân tệ (khoảng 2.900 tỷ USD).

Một trong những động lực chính của kế hoạch là nhu cầu điện tăng nhanh do sự phát triển của AI và các trung tâm dữ liệu. Bắc Kinh cho rằng AI không chỉ làm gia tăng tiêu thụ điện mà còn sẽ được ứng dụng để tối ưu hóa quá trình sản xuất, truyền tải và sử dụng năng lượng.

Theo đó, Trung Quốc sẽ ưu tiên cung cấp điện xanh cho các trung tâm dữ liệu, tăng cường phối hợp giữa các cụm năng lượng quy mô lớn với các trung tâm điện toán, đồng thời quản lý chặt hơn mức tiêu thụ điện của hệ thống trung tâm dữ liệu trên phạm vi cả nước.

Bên cạnh mục tiêu chuyển đổi năng lượng, an ninh năng lượng vẫn được xác định là ưu tiên hàng đầu trong bối cảnh thế giới đối mặt nhiều biến động địa chính trị.

Kế hoạch nhấn mạnh Trung Quốc sẽ tiếp tục đẩy mạnh xây dựng các nhà máy điện hạt nhân ven biển, tập trung vào công nghệ lò phản ứng nước áp lực thế hệ thứ ba, với mục tiêu nâng tổng công suất điện hạt nhân lắp đặt lên 110 triệu kW vào năm 2030. Bắc Kinh cũng đặt mục tiêu thúc đẩy nghiên cứu để hiện thực hóa công nghệ nhiệt hạch có kiểm soát, lĩnh vực được xem là chìa khóa của năng lượng tương lai.

Tuy nhiên, kế hoạch cũng cho thấy Trung Quốc chưa có ý định từ bỏ nhiên liệu hóa thạch trong ngắn hạn. Thay vào đó, nước này sẽ tiếp tục duy trì và tối ưu hóa sản lượng khai thác than, dầu khí trong nước, đồng thời mở rộng và đa dạng hóa nguồn nhập khẩu dầu khí nhằm giảm thiểu rủi ro từ các cú sốc nguồn cung.

Những biến động gần đây trên thị trường dầu mỏ quốc tế, đặc biệt sau căng thẳng tại Trung Đông và nguy cơ gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz, được xem là một trong những yếu tố khiến Bắc Kinh đẩy mạnh chiến lược tăng cường tự chủ năng lượng.

Kế hoạch cũng đề cập việc tiếp tục mở rộng hệ thống đường ống dẫn dầu và khí đốt kết nối tỉnh Hắc Long Giang với Nga trong khuôn khổ dự án Power of Siberia 1 nhằm củng cố nguồn cung dài hạn.

Theo chuyên gia Tian Lei thuộc Viện Nghiên cứu Năng lượng của NDRC, Trung Quốc cũng đã chuẩn bị các phương án ứng phó với nhiều kịch bản khẩn cấp nhằm bảo đảm an ninh năng lượng ngay cả trong những tình huống cực đoan.

Song song với việc phát triển điện hạt nhân, Bắc Kinh sẽ tiếp tục thúc đẩy điện gió và điện mặt trời thông qua phát triển đồng bộ các dự án trên bờ và ngoài khơi, mở rộng hệ thống lưu trữ năng lượng, xây dựng lưới điện thông minh và hoàn thiện thị trường điện thống nhất trên toàn quốc, bao gồm cơ chế chứng nhận và định giá điện xanh.

Kế hoạch được kỳ vọng sẽ góp phần giúp Bắc Kinh đạt mục tiêu đưa lượng phát thải carbon đạt đỉnh trước năm 2030, tạo nền tảng hướng tới cam kết trung hòa carbon vào năm 2060. Dù vậy, Trung Quốc hiện vẫn là nước phát thải khí nhà kính lớn nhất thế giới và tiếp tục phụ thuộc đáng kể vào than đá trong cơ cấu năng lượng.