Thách thức an ninh của Israel và bài toán tìm kiếm lối thoát hòa bình

Chưa đầy một tuần sau khi Tehran và Washington ký bản ghi nhớ (MOU), qua đó tạm thời khép lại cuộc xung đột kéo dài ba tháng giữa Mỹ, Israel và Iran, phản ứng từ đồng minh chủ chốt của Washington tại Trung Đông – Israel – đã nhanh chóng được đưa ra.

Khói bốc lên sau cuộc không kích của Israel xuống thành phố Gaza ngày 30/9/2025. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN

Theo trang Al Jazeera, một cuộc khảo sát gần đây cho thấy 92% người Israel được hỏi cho rằng Mỹ đã làm suy giảm thành quả mà Israel đạt được trong cuộc đối đầu kéo dài nhiều thập kỷ với Iran. Đáng chú ý, gần một nửa số người tham gia khảo sát cho rằng Israel nên tiếp tục các cuộc tấn công nhằm vào Liban và lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn, bất chấp lời kêu gọi từ Washington – đồng minh và nhà bảo trợ quan trọng nhất của Tel Aviv.

Kể từ cuộc tấn công do Hamas tiến hành nhằm vào Israel ngày 7/10/2023 khiến 1.139 người thiệt mạng, khu vực Trung Đông đã trải qua một giai đoạn bất ổn nghiêm trọng với các cuộc xung đột lan rộng.

Đáp trả, Israel đã triển khai chiến dịch quân sự quy mô lớn tại Dải Gaza, gây tổn thất lớn về người và cơ sở hạ tầng. Trong thời gian đó, Israel cũng tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran, giao tranh với Hezbollah tại Liban, mở rộng hoạt động quân sự tại Syria và tiến hành các cuộc không kích nhằm vào lực lượng Houthi tại Yemen – lực lượng có quan hệ với Tehran.

Trong nội bộ chính trường Israel, dù tồn tại nhiều quan điểm khác nhau, vấn đề bảo đảm an ninh quốc gia vẫn là một trong những chủ đề nhận được sự quan tâm lớn và có mức độ đồng thuận nhất định.

Trước khi Israel tiến hành chiến dịch nhằm vào Iran, cựu Tổng tham mưu trưởng Gadi Eisenkot – một trong những nhân vật được nhắc đến trong cuộc đua chính trị kế nhiệm Thủ tướng Benjamin Netanyahu – đã bày tỏ sự ủng hộ. Trong một cuộc phỏng vấn hồi đầu tháng 3, ông đánh giá đây là một bước đi quan trọng nhằm ứng phó với những thách thức an ninh mà Israel phải đối mặt.

Lãnh đạo phe đối lập Yair Lapid cũng ủng hộ việc duy trì sức ép đối với Iran và Hezbollah, đồng thời chỉ trích quyết định của Washington khi đạt được thỏa thuận với Tehran. Ông cho rằng cách tiếp cận này đặt ra những câu hỏi lớn đối với chính sách đối ngoại và an ninh của Israel.

Sau một thời gian dài đối đầu, thực tế cho thấy các biện pháp quân sự vẫn chưa thể tạo ra một môi trường an ninh ổn định lâu dài, đặt ra yêu cầu tìm kiếm những giải pháp toàn diện hơn.

Tại Gaza, tình hình vẫn chưa được giải quyết hoàn toàn. Trong khi đó, tại Iran, chính quyền nước này tiếp tục duy trì khả năng quản lý đất nước. Những diễn biến tại nhiều khu vực trong khu vực tiếp tục cho thấy nguy cơ bất ổn vẫn còn hiện hữu.

Người tị nạn Palestine trở về nhà ở thành phố Khan Younis, Dải Gaza, ngày 12/10/2025. Ảnh: THX/TTXVN

Nhà phân tích kiêm học giả Israel Shaiel Ben-Ephraim nhận định rằng chưa có kết quả cụ thể nào đủ sức chấm dứt vòng xoáy căng thẳng kéo dài. Theo ông, xu hướng tiếp tục đối đầu xuất phát từ nhiều yếu tố – trong đó có những tính toán an ninh trước mắt của Israel.

Trong bối cảnh cuộc bầu cử dự kiến diễn ra vào cuối năm, Thủ tướng Netanyahu tiếp tục đối mặt với nhiều sức ép liên quan đến cuộc tấn công ngày 7/10/2023, các cáo buộc tham nhũng và đánh giá về kết quả của các chiến dịch quân sự trong khu vực.

Theo ông Ben-Ephraim, việc duy trì tình trạng căng thẳng có thể tác động đến cục diện chính trị trong nước Israel.

Ông cũng cho rằng quân đội Israel và một số chính trị gia chủ trương cần xử lý sớm các nguy cơ an ninh trước khi chúng trở nên nghiêm trọng hơn, đồng thời cho rằng các biện pháp ngoại giao và răn đe cần được đánh giá lại trong bối cảnh mới.

Dù Israel có thể đạt được một số mục tiêu trong từng giai đoạn, nguy cơ xuất hiện những vòng căng thẳng mới vẫn tồn tại nếu các vấn đề căn bản trong khu vực chưa được giải quyết.

Ông Ben-Ephraim nhấn mạnh không một kết quả quân sự đơn lẻ nào có thể tự chấm dứt chu kỳ bất ổn. Theo ông, việc tìm kiếm một hướng tiếp cận mới, kết hợp giữa bảo đảm an ninh, đối thoại và các nỗ lực ngoại giao, có thể là yếu tố quan trọng để hướng tới sự ổn định lâu dài hơn tại Trung Đông.