Lãi suất chưa sớm hạ nhiệt

Chính sách lãi suất ở các nền kinh tế chủ chốt của thế giới đã lộ diện sau các cuộc họp vừa qua của các ngân hàng trung ương Mỹ, châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc.

Điểm đáng chú ý nằm ở sự thay đổi trong thông điệp điều hành, cho thấy mặt bằng lãi suất cao có thể sẽ được các quốc gia duy trì lâu hơn dự kiến.

Đồng 10.000 yen và đồng 100 USD. Ảnh: AFP/TTXVN

Dù mức độ điều chỉnh khác nhau, song xu hướng chung ở các nền kinh tế lớn là vẫn ưu tiên kiểm soát lạm phát và chưa sẵn sàng cho bất kỳ đợt nới lỏng tiền tệ nào trong ngắn hạn; và thông điệp “giữ lãi suất ở mức cao lâu hơn” không còn là cảnh báo mang tính định hướng mà đang dần trở thành thực tế. Do đó, thị trường sẽ chứng kiến giai đoạn thắt chặt có chọn lọc và phân hóa sâu sắc hơn giữa các nền kinh tế.

Tại Mỹ, ngày 29/7, Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) đã quyết định giữ nguyên lãi suất (lần thứ năm liên tiếp) ở mức 3,5 – 3,75%. Sau đó một ngày, Ngân hàng trung ương Anh (BoE) cũng duy trì lãi suất ở mức 3,75%. Điểm chung của các quyết định này là sự thận trọng tối đa trước những biến số khó lường từ bên ngoài, đặc biệt trong bối cảnh lạm phát vẫn chưa hoàn toàn trở về mức mục tiêu 2% ở nhiều nền kinh tế lớn.

Có ba yếu tố chính đang chi phối quyết định của các ngân hàng trung ương giai đoạn hiện nay. Thứ nhất là căng thẳng địa chính trị tái leo thang ở Trung Đông, đặc biệt là rủi ro gián đoạn nguồn cung vận tải dầu khí đường biển, đã đẩy giá dầu lên mức cao và làm gia tăng lo ngại về áp lực lạm phát nhập khẩu. BoE cảnh báo rằng nếu các kịch bản xấu tiếp diễn, lạm phát tại Anh có thể quay trở lại vùng cao hơn trong những năm tới.

Thứ hai là áp lực từ làn sóng đầu tư vào AI và chip bán dẫn. Tại Hàn Quốc, Ngân hàng trung ương (BoK) đánh giá sự bùng nổ của ngành chip không chỉ hỗ trợ tăng trưởng mà còn tạo ra hiệu ứng lan tỏa lên giá dịch vụ và hàng hóa công nghiệp, qua đó gây thêm áp lực lên lạm phát tổng thể. Đây là một dạng lực đẩy giá mới, phản ánh sự chuyển dịch của nền kinh tế toàn cầu sang các ngành công nghệ thâm dụng vốn và năng lượng hơn.

Thứ ba là biến động tỷ giá. Chênh lệch lãi suất giữa Mỹ và Nhật Bản tiếp tục tạo sức ép lớn lên đồng yen, khiến đồng tiền này suy yếu mạnh và buộc Chính phủ Nhật Bản phải can thiệp vào thị trường ngoại hối. Trong bối cảnh đó, Ngân hàng trung ương Nhật Bản (BoJ) buộc phải phát tín hiệu cứng rắn hơn về định hướng chính sách trong tương lai để hạn chế rủi ro lạm phát nhập khẩu và ổn định kỳ vọng thị trường.

Dù cùng chia sẻ mục tiêu ổn định giá cả, mỗi ngân hàng trung ương lại lựa chọn một chiến thuật khác nhau dựa trên nội lực kinh tế và mức độ rủi ro riêng. Cùng chọn phương án giữ nguyên lãi suất trong đợt này, cả Fed và BoE cũng đều gửi đi những tín hiệu thận trọng nhưng cứng rắn. Fed quyết định duy trì lãi suất cơ bản ở mức 3,5 – 3,75%, nhưng nội bộ cơ quan này cho thấy sự chia rẽ đáng kể khi có tới ba thành viên bỏ phiếu ủng hộ việc thắt chặt lãi suất ngay lập tức. Điều đó cho thấy Fed chưa sẵn sàng phát đi tín hiệu nới lỏng sớm mà vẫn kiên nhẫn chờ thêm dữ liệu thực tế để xác định bước đi tiếp theo.

Tương tự, BoE dù giữ nguyên lãi suất ở mức 3,75%, song Thống đốc Andrew Bailey đã cảnh báo rằng sự hạ nhiệt của lạm phát có thể chỉ mang tính tạm thời nếu giá năng lượng tiếp tục biến động mạnh. Điều đó cho thấy BoE vẫn đặt ưu tiên kiểm soát giá cả lên trên việc hỗ trợ tăng trưởng trong ngắn hạn.

Trái với trạng thái quan sát của các “đồng nghiệp” Mỹ và Anh, Ngân hàng trung ương châu Âu (ECB) và Hàn Quốc đã có những bước đi quyết liệt hơn nhằm đối phó với rủi ro lạm phát đang trực chờ. Tháng 6 vừa qua, ECB chính thức đảo chiều chính sách khi tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm lên mức 2,25%, một động thái mang tính phòng ngừa nhằm ngăn áp lực từ giá năng lượng lan rộng sang khu vực tiền lương và dịch vụ. Tại châu Á, BoK cũng kiên định lộ trình thắt chặt sau khi đã nâng lãi suất lên mức 2,75% hồi đầu tháng 7/2026.

Cơ quan điều hành tiền tệ Hàn Quốc nhận định rằng đà phục hồi kinh tế vững chắc nhờ xuất khẩu, đặc biệt là sự bùng nổ của ngành chip, là cơ sở để tiếp tục duy trì chính sách thắt chặt nhằm hạn chế giá cả và bảo đảm ổn định tài chính quốc gia.

Trong khi đó, BoJ đang ở vị thế đặc biệt khi phải cân bằng giữa nhiệm vụ bình thường hóa chính sách và sức ép bảo vệ đồng nội tệ. Dù giữ lãi suất ở mức 1%, ngưỡng cao nhất trong hơn 31 năm qua, BoJ vẫn bỏ ngỏ khả năng tiếp tục điều chỉnh nếu áp lực tỷ giá và giá cả gia tăng. Đây là kịch bản điển hình cho thấy chính sách tiền tệ hiện nay không chỉ gắn liền với mục tiêu lạm phát mà còn ràng buộc chặt chẽ với nhiệm vụ ổn định ngoại hối trước đà suy yếu của đồng yen trên thị trường quốc tế.

Diễn biến chính sách của các ngân hàng trung ương đang khiến kỳ vọng của thị trường thay đổi rõ rệt, khi khả năng lãi suất cao kéo dài ngày càng được định giá đầy đủ hơn. Điều này có thể khiến lợi suất trái phiếu duy trì ở mức cao, trong khi các tài sản nhạy cảm với lãi suất như cổ phiếu tăng trưởng tiếp tục chịu sức ép.

Trên thị trường ngoại hối, đồng USD vẫn có lợi thế tương đối nếu Fed chưa xoay trục, trong khi đồng yen Nhật là đồng tiền đáng chú ý nhất do rủi ro can thiệp và những thay đổi về định hướng chính sách từ BoJ. Với các doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu hoặc vay nợ bằng ngoại tệ, môi trường này đồng nghĩa với chi phí vốn và rủi ro tỷ giá vẫn ở mức cần đặc biệt lưu ý.

Trong nửa cuối năm 2026, chính sách tiền tệ toàn cầu nhiều khả năng tiếp tục phân hóa theo từng nền kinh tế, thay vì đi theo một chu kỳ chung như trước đây. Diễn biến giá dầu, căng thẳng tại Trung Đông, lạm phát cơ bản và tăng trưởng sẽ là những biến số quyết định liệu các ngân hàng trung ương có tiếp tục giữ lập trường “ở mức cao lâu hơn” hay bắt đầu chuyển sang giai đoạn nới lỏng thận trọng.

Nếu giá năng lượng hạ nhiệt và lạm phát giảm bền vững, một số ngân hàng trung ương có thể cân nhắc điều chỉnh lập trường mềm hơn.

Ngược lại, nếu rủi ro lạm phát tiếp tục lan rộng và tỷ giá còn biến động mạnh, mặt bằng lãi suất cao có thể duy trì lâu hơn nữa so với kỳ vọng trước đó.

Nhìn chung, loạt cuộc họp chính sách gần đây cho thấy ưu tiên của các ngân hàng trung ương vẫn đang nghiêng về kiểm soát lạm phát hơn là hỗ trợ tăng trưởng. Điều đáng chú ý không chỉ là mức lãi suất hiện tại, mà là cách các nhà điều hành phát tín hiệu về lộ trình sắp tới, qua đó cho thấy mặt bằng lãi suất toàn cầu có thể tiếp tục duy trì ở mức cao trong thời gian dài hơn dự kiến.