Xung đột Hamas-Israel: Phong trào Hamas nêu điều kiện giải giáp toàn diện

Theo phóng viên TTXVN tại Trung Đông, phong trào Hamas đã chấp nhận về nguyên tắc một kế hoạch giải giáp từng bước tại Dải Gaza, song khẳng định việc cất giữ và bàn giao vũ khí chỉ được thực hiện nếu Israel hoàn thành các cam kết rút quân và chấm dứt hỗ trợ các lực lượng vũ trang đối địch tại vùng lãnh thổ này.

Cảnh tàn phá sau cuộc không kích của Israel tại Gaza. Ảnh minh họa: THX/TTXVN phát

Trong khi đó, Mỹ cho biết việc quản lý Gaza sau xung đột sẽ do một cơ quan chuyển tiếp đảm nhiệm và Chính quyền Palestine (PA) chỉ có thể tiếp quản nếu chứng minh được năng lực quản trị tại Bờ Tây.

Quan chức cấp cao Hamas Razi Hamad ngày 31/7 tuyên bố trên kênh Al Jazeera rằng việc cất giữ vũ khí của Hamas phụ thuộc vào tiến trình Israel rút quân từng bước khỏi Dải Gaza cũng như giải thể các lực lượng dân quân được Israel hậu thuẫn. Ông nhấn mạnh Hamas sẽ không thực hiện bất kỳ bước đi nào nếu không chắc chắn rằng Israel cũng thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ của mình. Theo ông Hamad, Hamas chỉ bắt đầu đưa vũ khí vào kho lưu giữ sau khi các điều khoản của giai đoạn đầu thỏa thuận ngừng bắn được thực hiện đầy đủ, đặc biệt là việc viện trợ nhân đạo được phép vào Gaza và Ủy ban Quốc gia Quản lý Gaza (NCAG) chính thức tiếp quản công việc điều hành tại vùng lãnh thổ này.

Tuy nhiên, một quan chức thuộc Hội đồng Hòa bình – cơ chế do Mỹ hậu thuẫn nhằm giám sát tiến trình hậu xung đột – cho biết trong giai đoạn đầu Israel chỉ phải rút về “Đường Vàng” được xác định trước tại Gaza. Các đợt rút quân tiếp theo chỉ diễn ra sau khi từng khu vực của Gaza hoàn tất quá trình phi quân sự hóa.

Theo kế hoạch được Hội đồng Hòa bình công bố, tiến trình giải giáp sẽ diễn ra theo nhiều giai đoạn. Trước tiên, lực lượng cảnh sát của Hamas sẽ bàn giao toàn bộ vũ khí cho NCAG. Sau đó, Hamas sẽ lần lượt tháo dỡ các kho vũ khí, bàn giao vũ khí hạng nặng và phá hủy toàn bộ hệ thống đường hầm quân sự. Ở giai đoạn cuối, các loại vũ khí cá nhân còn lại sẽ được bàn giao theo quy định hiện hành của Chính quyền Palestine, trong đó cá nhân chỉ được phép sở hữu súng nếu được đăng ký hợp pháp và đáp ứng các điều kiện nghiêm ngặt. Kế hoạch cũng yêu cầu các nhóm vũ trang và các gia tộc có vũ trang được Israel hậu thuẫn tại Gaza phải giao nộp toàn bộ vũ khí. Toàn bộ quá trình sẽ được Lực lượng An ninh Quốc tế (ISF) hỗ trợ triển khai dưới sự giám sát của Ủy ban Kiểm chứng Quốc tế, bảo đảm việc giải giáp diễn ra đồng thời với tiến trình rút quân của Israel.

Theo các quan chức Mỹ, mục tiêu cuối cùng là thực hiện nguyên tắc “một chính quyền, một hệ thống pháp luật và một lực lượng vũ trang”, nhằm ngăn chặn tình trạng chính quyền dân sự kiểm soát ban ngày nhưng các nhóm vũ trang tiếp tục hoạt động vào ban đêm. Để tránh nguy cơ xung đột nội bộ sau giải giáp, tất cả các phe phái Palestine tại Gaza dự kiến sẽ ký một “Thỏa thuận Hòa bình Xã hội”, cam kết không sử dụng bạo lực chống lẫn nhau.

Về tương lai chính trị của Gaza, một quan chức cấp cao Mỹ cho biết Chính quyền Palestine (PA) hiện chưa đủ điều kiện tiếp quản vùng lãnh thổ này. Washington cho rằng PA cần tập trung cải cách và chứng minh có thể điều hành hiệu quả Bờ Tây trước khi được xem xét trao quyền quản lý Gaza. Quan chức này thừa nhận Mỹ đã thiết lập một cơ chế phối hợp với PA nhưng đồng thời cho biết Washington cũng đang tham vấn nhiều nhân vật khác, trong đó có cựu lãnh đạo an ninh Gaza Mohammed Dahlan – đối thủ chính trị lâu năm của Tổng thống Palestine Mahmoud Abbas.

Theo phía Mỹ, Dahlan là người có nhiều hiểu biết thực tế về tình hình Gaza và thường xuyên được tham khảo ý kiến trong quá trình xây dựng mô hình quản trị sau chiến tranh. Các quan chức Hội đồng Hòa bình cho biết NCAG chỉ là chính quyền chuyển tiếp. Nếu tiến trình giải giáp được thực hiện thành công, điều này sẽ mở đường cho một giải pháp chính trị lâu dài, trong đó Chính quyền Palestine sau cải cách có thể tiếp quản Gaza.

Về tái thiết, Hội đồng Hòa bình cho biết đã nhận được các cam kết tài trợ trị giá khoảng 16 tỷ USD, chủ yếu từ các quốc gia Vùng Vịnh. Khoản tiền này sẽ chỉ được giải ngân sau khi Hamas chính thức chấp nhận và triển khai kế hoạch giải giáp. Dự án tái thiết đầu tiên dự kiến khởi động tại thành phố Rafah vào đầu năm 2027, sau khi khu vực này hoàn tất quá trình phi quân sự hóa.