Khi Fed khóa chặt lãi suất giữa làn sóng lạm phát

Theo giới quan sát, Ủy ban Thị trường Mở Liên bang Mỹ (FOMC) bước vào cuộc họp giữa tháng 6/2026 với sự đồng thuận gần như tuyệt đối: duy trì lãi suất mục tiêu ở mức hạn chế 3,50% – 3,75%.

Thị trường tài chính hiện đã chấp nhận thực tế về một chu kỳ “đóng băng” lãi suất kéo dài. Dữ liệu từ CME FedWatch cho thấy 97% xác suất lãi suất sẽ giữ nguyên trong cuộc họp tháng 6. Thậm chí, trên các nền tảng dự đoán như Kalshi và Polymarket, các nhà giao dịch đang đặt cược vào khả năng Fed sẽ có một đợt tăng lãi suất mới trước tháng 7/2027 thay vì cắt giảm.

Các tập tiền 100 USD tại nhà máy in tiền quốc gia ở Fort Worth, bang Texas, Mỹ. Ảnh tư liệu: AFP/TTXVN

Những yếu tố thúc đẩy

Động lực chính đằng sau lập trường cứng rắn này là sự bùng phát trở lại của lạm phát tại Mỹ. Cuộc xung đột liên quan đến Iran đã gây ra một cú sốc năng lượng toàn cầu, đẩy lạm phát của Mỹ trong tháng 4/2026 lên 3,8% – mức cao nhất kể từ tháng 5/2023. Đáng chú ý, chi phí năng lượng tăng vọt 17,9% so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi giá lương thực cũng leo thang, điển hình là giá thịt bò tăng tới 14,8%.

Lạm phát lõi (loại trừ giá thực phẩm và năng lượng) hiện neo ở mức 2,8%, vẫn vượt xa mục tiêu 2% của Fed. Áp lực vật giá đang bào mòn sức mua của các hộ gia đình Mỹ, khiến tiền lương thực tế giảm 0,3% so với cùng kỳ. Lần đầu tiên sau ba năm, tốc độ tăng lương của người Mỹ đã bị lạm phát vượt mặt.

Tuy nhiên, thị trường lao động Mỹ vẫn cho thấy sự kiên cường đáng kinh ngạc. Trong tháng 5/2026, nền kinh tế tạo thêm 172.000 việc làm – cao gấp đôi mức dự báo, trong khi tỷ lệ thất nghiệp duy trì ổn định ở mức 4,3%. Sự bền bỉ này cung cấp cho Fed cơ sở vững chắc để trì hoãn việc cắt giảm lãi suất mà không lo ngại đẩy nền kinh tế nội địa vào suy thoái.

Các định chế tài chính đã nhanh chóng điều chỉnh dự báo để thích ứng với thực tế khắc nghiệt này. Ngân hàng đầu tư Goldman Sachs dự báo Fed sẽ giữ nguyên lãi suất trong toàn bộ năm 2026. Thậm chí, giới phân tích tại J.P. Morgan Global Research còn nhận định động thái chính sách thực tế tiếp theo của Fed có thể là một đợt tăng lãi suất vào quý III/2027.

Sức ép lan tỏa

Trụ sở Fed ở Washington, D.C., Mỹ. Ảnh: THX/TTXVN

Sự lên giá của đồng bạc xanh – hệ quả trực tiếp từ việc Fed duy trì lãi suất cao – đang bóp nghẹt các thị trường mới nổi qua hai kênh: đẩy chi phí trả nợ bằng đồng USD lên mức nguy hiểm, đồng thời khiến các mặt hàng thiết yếu được định giá bằng USD như dầu thô và lúa mì trở nên đắt đỏ hơn.

Chính sức ép tỷ giá và tình trạng thắt chặt các điều kiện tài chính toàn cầu này, kết hợp với các cú sốc địa chính trị đang kéo lùi đà tăng trưởng chung. Trong báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới tháng 4/2026, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đã hạ dự báo tăng trưởng toàn cầu xuống 3,1% trong năm nay. Trong đó, các nền kinh tế mới nổi phụ thuộc nhiều vào hàng hóa và năng lượng nhập khẩu chịu thiệt hại lớn nhất.

Thị trường hàng hóa cũng phản ánh rõ nét tác động từ quyết định “đóng băng” lãi suất của Fed. Giá vàng giao ngay đã sụt giảm rõ rệt vào đầu tháng 6, xuống quanh mức 4.328 USD/ounce do đồng USD mạnh và lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ cao làm tăng chi phí cơ hội của việc nắm giữ kim loại quý này. Ở chiều ngược lại, giá dầu thô vẫn neo cao quanh mức hơn 90 USD/thùng do gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu.

Một vòng lặp nguy hiểm đang diễn ra: chi phí năng lượng đắt đỏ dội ngược vào nền kinh tế toàn cầu, làm trầm trọng thêm áp lực lạm phát và trở thành cái cớ hoàn hảo để Fed tiếp tục duy trì lập trường thắt chặt tiền tệ khắc nghiệt của mình. Điều này đẩy các nhà hoạch định chính sách tại các thị trường mới nổi vào thế chênh vênh: vừa phải nỗ lực bảo vệ tỷ giá nội tệ, vừa phải tìm cách vực dậy đà tăng trưởng đang chững lại ở trong nước.

Phản ứng của các ngân hàng trung ương khác

Trụ sở Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) tại Frankfurt am Main, Đức. Ảnh: AFP/TTXVN

Lập trường kiên định của Fed đang buộc các ngân hàng trung ương lớn khác phải điều chỉnh chính sách. Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) hiện được thị trường kỳ vọng sẽ chuyển sang chu kỳ thắt chặt. Lạm phát tại Khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) đã chạm mức 2,6% trong tháng 3 do chi phí năng lượng đắt đỏ. Hệ quả là thị trường đang định giá khả năng ECB sẽ có hai đợt tăng lãi suất vào tháng 6 và tháng 9 năm nay.

Tương tự, Ngân hàng trung ương Nhật Bản (BoJ) cũng phải từ bỏ khuôn khổ tiền tệ nới lỏng lịch sử. Giới chức BoJ dự kiến sẽ xem xét nâng lãi suất chính sách lên 1% tại cuộc họp giữa tháng 6 – mức thắt chặt chưa từng thấy kể từ năm 1995. Chi phí nhập khẩu nhiên liệu tăng cao và tình trạng đồng yen yếu kéo dài khiến BoJ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc bắt nhịp với xu hướng thắt chặt chính sách tiền tệ toàn cầu để ngăn chặn lạm phát nhập khẩu.

Đối với các thị trường mới nổi, giới quan sát nhận định phản ứng chung sẽ là thận trọng theo dõi quyết định của Fed thay vì vội vã hành động đón đầu. Các cơ quan quản lý tiền tệ sẽ sát sao diễn biến của đồng USD và giá dầu, đồng thời tránh nới lỏng chính sách cho đến khi họ thực sự tự tin rằng áp lực tỷ giá và lạm phát đã được kiểm soát.
Nhìn chung, kỷ nguyên của dòng vốn giá rẻ đã chính thức khép lại. Ông Bruce Kasman, nhà kinh tế trưởng về thị trường toàn cầu tại J.P. Morgan cảnh báo áp lực chi phí hàng hóa kết hợp với thị trường lao động thắt chặt có thể đẩy lạm phát lõi toàn cầu vượt mốc 3%. Kịch bản này sẽ tạo tiền đề cho một vòng thắt chặt chính sách tiền tệ quyết liệt mới trên toàn thế giới.

Chia sẻ quan điểm tương tự, ông Stephen Innes, quản lý cấp cao tại quỹ SPI Asset Management nhấn mạnh hệ thống tài chính toàn cầu giờ đây phải thích nghi với một giai đoạn khó khăn kéo dài, với đặc trưng là chi phí đi vay đắt đỏ và rủi ro địa chính trị leo thang. Trong bối cảnh đó, mọi quyết định của Fed sẽ tiếp tục tạo ra chấn động lên thị trường tài chính, tiền tệ, hàng hóa và cả các ngân hàng trung ương khác trên toàn cầu.