Khi mua sắm cũng cần một khoảng lặng

Khao khát sự yên tĩnh có lẽ không phải điều mới mẻ. Từ hàng thế kỷ trước, con người đã tìm đến những tu viện, nơi ẩn tu, hoang mạc hay những đỉnh núi cao để tạm rời xa âm thanh của đời sống.

Đối với người nhạy cảm, tiếng nhạc hay ánh đèn sáng đôi khi khiến việc mua hàng trở nên khó khăn. Ảnh: Thuỳ Linh

Ngày nay, trong một thế giới ngày càng nhiều tiếng động, sự yên tĩnh lại đang xuất hiện ở một nơi tưởng như đối lập – Đó là các cửa hàng và siêu thị.

Ngày càng có nhiều chuỗi bán lẻ dành những khoảng thời gian nhất định để khách hàng có thể mua sắm trong một không gian ít âm thanh và ánh sáng hơn. Không nhạc nền, không thông báo qua loa, ánh đèn được giảm bớt. Những khoảng thời gian này được gọi là “Giờ yên lặng” (Quiet Hours).

Ý tưởng ấy cho thấy một thay đổi khá thú vị trong đời sống hiện đại, đó là đôi khi điều người ta cần không phải thêm một trải nghiệm mới, mà đơn giản chỉ là bớt đi những kích thích vốn đã quá quen thuộc.

Tại các cửa hàng mỹ phẩm Sephora ở Đức, “Giờ yên lặng” được áp dụng vào thứ Ba và thứ Bảy hằng tuần, từ 10 đến 11 giờ. Trong khoảng thời gian đó, đèn được hạ sáng, âm nhạc và các thông báo qua loa được tắt.

Tương tự như vậy, một số siêu thị và cửa hàng nội thất Ikea tại nước này cũng đã triển khai những khung giờ tương tự. Vào mỗi thứ Tư hàng tuần trong suốt hai tiếng đồng hồ, sẽ không có giọng phát thanh của một người đàn ông với chất giọng thân thiện khuyên bạn nên mua chiếc tủ Malm với giá ưu đãi. Khi hệ thống phát thanh được tắt, không gian mua sắm trở nên khác đi. Dù vậy, sự yên tĩnh ở đây tất nhiên không hoàn toàn tuyệt đối. Vẫn có tiếng xe đẩy hàng, tiếng trẻ em, tiếng trò chuyện hay thậm chí tiếng những cặp đôi tranh luận. Bởi một cửa hàng, dù cố gắng đến đâu, vẫn là một phần của đời sống thường nhật.

Nhưng chính sự khác biệt ấy lại làm cho “Giờ yên lặng” trở nên đáng chú ý. Đó không phải là nỗ lực biến cửa hàng thành một nơi hoàn toàn tách biệt khỏi thế giới, mà là tạo ra một khoảng thời gian ít ồn ào hơn giữa một môi trường vốn có quá nhiều âm thanh.

Ý tưởng này đặc biệt có ý nghĩa đối với những người nhạy cảm với các kích thích từ môi trường. Với người mắc chứng tự kỷ, người có độ nhạy cảm cao, người bị đau nửa đầu hoặc một số vấn đề sức khỏe khác, âm thanh lớn, ánh sáng mạnh và quá nhiều tác động cùng lúc có thể khiến việc đi mua sắm trở nên khó khăn.

Đối với nhiều người, tiếng nhạc trong cửa hàng hay ánh đèn sáng có thể chỉ là những yếu tố rất nhỏ, thậm chí không đáng chú ý. Nhưng với những người nhạy cảm hơn, các kích thích ấy có thể tích tụ thành một cảm giác quá tải. Vì vậy, một giờ mua sắm yên tĩnh không đơn thuần là sự dễ chịu mà có thể giúp họ tiếp cận không gian mua sắm dễ dàng hơn.

Ý tưởng “Giờ yên lặng” được cho là bắt nguồn từ New Zealand. Một nhân viên của chuỗi siêu thị Countdown có con trai mắc chứng tự kỷ đã mong muốn việc đi mua sắm hằng tuần trở nên dễ dàng hơn đối với con mình. Từ đó, “Giờ yên lặng” được triển khai tại các siêu thị Countdown trên toàn quốc từ năm 2019, mỗi tuần một lần.

Trong những khoảng thời gian này, ngoài việc giảm âm thanh, nhân viên cũng hạn chế xếp thêm hàng lên kệ và giảm tiếng ồn tại khu vực thanh toán. Mục tiêu là tạo ra một môi trường ít kích thích hơn cho khách hàng.

Sáng kiến “Giờ yên lặng” là một cách để nhìn lại môi trường sống xung quanh con người

Tại Đức, Hiệp hội Lebenshilfe và một số tổ chức khác cũng đang vận động các doanh nghiệp bán lẻ áp dụng “Giờ yên lặng”. Sáng kiến này được Bộ Lao động và Xã hội Liên bang Đức quảng bá trong khuôn khổ “Sáng kiến Liên bang về Truy cập không rào cản”.

Từ một nhu cầu rất cụ thể của một gia đình, “Giờ yên lặng” dần trở thành một cách để nhìn lại môi trường sống xung quanh con người. Trong đời sống hiện đại, chúng ta thường nói đến việc tạo thêm tiện ích, thêm dịch vụ, thêm trải nghiệm. Nhưng đôi khi, sự thoải mái lại đến từ việc loại bỏ bớt một thứ gì đó: Một bản nhạc, một thông báo qua loa, một ánh đèn quá mạnh.

Điều thú vị là sự yên tĩnh giờ đây cũng trở thành một phần của văn hóa mua sắm. Các cửa hàng vốn được thiết kế để thu hút sự chú ý bằng hình ảnh, âm thanh và ánh sáng lại bắt đầu dành chỗ cho sự im lặng. Đây dường như là một cách thừa nhận rằng không phải lúc nào con người cũng muốn được kích thích, gây chú ý hay thúc đẩy tiêu dùng.

Dẫu vậy, sự yên tĩnh trong các “thánh đường mua sắm” vẫn có giới hạn. Bởi bản thân việc mua sắm đã gắn với âm thanh, chuyển động và sự tương tác. Một cửa hàng không thể hoàn toàn im lặng, cũng như đời sống hiện đại khó có thể thực sự vắng tiếng ồn.

Một nơi vắng lặng ở trên cao mang đến những quãng “nghỉ” trong tâm trí con người. Ảnh: Thuỳ Linh

Có lẽ vì thế mà những nơi yên tĩnh nhất vẫn là những nơi nằm xa các trung tâm mua sắm: Những đỉnh núi, hoang mạc hay tu viện. Nhưng trong nhịp sống ngày càng dày đặc âm thanh, chỉ một giờ ít ồn ào giữa một cửa hàng cũng có thể trở thành một khoảng nghỉ đáng giá.

Đôi khi, bình yên không cần phải tìm ở một nơi thật xa. Nó có thể bắt đầu từ việc tắt đi một bản nhạc, giảm bớt ánh sáng và để con người được yên tĩnh một lúc.