EU đề xuất loạt sáng kiến ứng phó các thách thức mới

Bà von der Leyen cho rằng châu Âu cần một cơ chế tương tự Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây dương (NATO) để phối hợp ứng phó với các vụ xâm nhập bằng UAV, phá hoại và tấn công mạng.

Chủ tịch EC Ursula von der Leyen phát biểu tại cuộc họp báo ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: THX/TTXVN phát)

Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen ngày 16/9 đề xuất một loạt sáng kiến nhằm tăng cường năng lực an ninh, kiểm soát rủi ro từ trí tuệ nhân tạo (AI), thúc đẩy quan hệ với Canada và bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng, trong bối cảnh Liên minh châu Âu (EU) đối mặt với những thách thức ngày càng lớn về an ninh, kinh tế và công nghệ.

Phát biểu tại Nghị viện châu Âu ở Strasbourg trong bài diễn văn thường niên về tình hình EU, bà von der Leyen cho rằng châu Âu cần một cơ chế tương tự Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây dương (NATO) để phối hợp ứng phó với các vụ xâm nhập bằng máy bay không người lái (UAV), phá hoại và tấn công mạng.

Bà đề xuất xây dựng một cơ chế phản ứng chung, theo đó khi một nước thành viên kích hoạt, các nước còn lại sẽ cùng tham gia phối hợp ứng phó, ngăn nguy cơ leo thang và giảm thiểu tác động.

Bà đồng thời cho biết EC sẽ thúc đẩy ý tưởng thành lập một Hội đồng An ninh châu Âu, với sự tham gia của các đối tác như Anh, Canada, Na Uy và Ukraine.

Về AI, Chủ tịch EC kêu gọi kiểm soát tốc độ phát triển các mô hình AI tiên tiến nhất, còn gọi là các mô hình AI “tiên phong,” do năng lực ngày càng lớn có thể kéo theo những rủi ro chưa từng có.

Bà cho biết những vụ việc gần đây, trong đó các tác nhân AI thoát khỏi môi trường thử nghiệm và tự thực hiện các hành vi tấn công hệ thống, cho thấy nguy cơ cần được kiểm soát chặt chẽ hơn.

EU sẽ phối hợp với Canada, Anh và các đối tác khác về đánh giá, kiểm định mô hình, cảnh báo sớm và an ninh AI; đồng thời mời các phòng thí nghiệm AI hàng đầu thảo luận về cách hỗ trợ nỗ lực kiểm soát tốc độ phát triển công nghệ này.

Bà von der Leyen cũng đề xuất mở đường để Canada trở thành thành viên liên kết đầu tiên của EU. Hai bên dự kiến mở rộng hợp tác từ thương mại sang sản xuất công nghệ cao, quốc phòng, Bắc Cực, năng lượng, khoáng sản quan trọng, pin, AI, điện toán lượng tử và an ninh mạng. Bà nhấn mạnh quan hệ này nhằm củng cố sức mạnh chung, “không chống lại bất kỳ ai.”

Trong quan hệ với Trung Quốc, bà von der Leyen cảnh báo thâm hụt thương mại của EU với Trung Quốc đã lên tới khoảng 1 tỷ euro/ngày, đồng thời cho rằng quan hệ thương mại đang ở “điểm bước ngoặt.”

Bà tuyên bố EU sẽ sử dụng “tất cả các công cụ” có thể để tái cân bằng quan hệ với Bắc Kinh.

Về di cư, Chủ tịch EC cho biết EU sẽ đề xuất một Cơ chế ứng phó khẩn cấp châu Âu nhằm giúp các nước thành viên xử lý những làn sóng di cư quy mô lớn, đặc biệt trong những trường hợp dòng người bị “tổ chức và vũ khí hóa.” Đề xuất được đưa ra sau làn sóng người di cư đổ vào Ceuta hồi mùa Hè này.
Biến đổi khí hậu cũng là một nội dung nổi bật trong bài phát biểu.

Bà von der Leyen cho rằng EU phải tiếp tục thực hiện các mục tiêu giảm nhẹ biến đổi khí hậu, đồng thời tăng cường khả năng thích ứng trước những tác động ngày càng nghiêm trọng từ tình trạng này.

Nhắc lại các đợt nắng nóng và cháy rừng đặc biệt nghiêm trọng trong mùa Hè vừa qua, bà đề xuất xây dựng Kế hoạch ứng phó nắng nóng của châu Âu, theo đó tăng cường năng lực chữa cháy chung của EU, trong đó có việc huy động và triển khai máy bay chữa cháy để hỗ trợ các nước thành viên ứng phó với cháy rừng và những hiện tượng thời tiết cực đoan.

Bà gọi mùa Hè vừa qua là “mùa Hè của sự thật,” khi hầu như không khu vực nào ở châu Âu tránh được tác động của thời tiết cực đoan. Theo bà, hơn 35.000 ca tử vong trong các đợt nắng nóng; mực nước tại nhiều con sông lớn như Danube, Rhine và Garonne xuống dưới mức báo động. Bà nhấn mạnh châu Âu đang ấm lên với tốc độ gấp hai lần mức trung bình toàn cầu và cảnh báo những mùa Hè vừa qua có thể chỉ là dấu hiệu ban đầu của các thách thức lớn hơn trong tương lai.

Một nội dung đáng chú ý khác là bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng. Bà von der Leyen đề xuất cấm trẻ dưới 13 tuổi sử dụng mạng xã hội, trong khi trẻ từ 13 đến dưới 15 tuổi chỉ được sử dụng các tài khoản giới hạn do cha mẹ thiết lập và giám sát. Đề xuất này sẽ còn phải trải qua quá trình xem xét và quyết định của các nước thành viên EU.

Bà von der Leyen đồng thời nhấn mạnh châu Âu cần tăng cường năng lực tự chủ trong một thế giới đang thay đổi nhanh chóng. Trong bài phát biểu, bà cho rằng EU phải bảo vệ các giá trị và nền dân chủ của mình, đồng thời tìm cách nâng cao năng lực cạnh tranh, an ninh và khả năng ứng phó với các thách thức bên ngoài.